का त्वं काञ्चनवर्णाभे पीतकौशेयवासिनि । कमलानां शुभां मालां पद्मिनीव च बिभ्रती ॥
ह्रीः श्रीः कीर्तिः शुभा लक्ष्मीर् अप्सरा वा शुभानने । भूतिर् वा त्वं वरारोहे रतिर् वा स्वैरचारिणी ॥
समाः शिखरिणः स्निग्धाः पाण्डुरा दशनास् तव । विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्णतारके ॥
विशालं जघनं पीनम् ऊरू करिकरोपमौ । एताव् उपचितौ वृत्तौ सहितौ संप्रगल्भितौ ॥
पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धतालफलोपमौ । मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ ॥
चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि । मनो हरसि मे रामे नदीकूलम् इवाम्भसा ॥
करान्तमितमध्यासि सुकेशी संहतस्तनी । नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किंनरी ॥
नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले । इह वासश् च कान्तारे चित्तम् उन्माथयन्ति मे ॥
सा प्रतिक्राम भद्रं ते न त्वं वस्तुम् इहार्हसि । राक्षसानाम् अयं वासो घोराणां कामरूपिणाम् ॥
प्रासादाग्र्याणि रम्याणि नगरोपवनानि च । संपन्नानि सुगन्धीनि युक्तान्य् आचरितुं त्वया ॥
वरं माल्यं वरं पानं वरं वस्त्रं च शोभने । भर्तारं च वरं मन्ये त्वद्युक्तम् असितेक्षणे ॥
का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा शुचिस्मिते । वसूनां वा वरारोहे देवता प्रतिभासि मे ॥
नेह गच्छन्ती गन्धर्वा न देवा न च किंनराः । राक्षसानाम् अयं वासः कथं नु त्वम् इहागता ॥
इह शाखामृगाः सिंहा द्वीपिव्याघ्रमृगास् तथा । ऋक्षास् तरक्षवः कङ्काः कथं तेभ्यो न बिभ्यसे ॥
मदान्वितानां घोराणां कुञ्जराणां तरस्विनाम् । कथम् एका महारण्ये न बिभेषि वनानने ॥
कासि कस्य कुतश् च त्वं किंनिमित्तं च दण्डकान् । एका चरसि कल्याणि घोरान् राक्षससेवितान् ॥
kā tvaṃ kāñcanavarṇābhe pītakauśeyavāsini | kamalānāṃ śubhāṃ mālāṃ padminīva ca bibhratī ||
hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ śubhā lakṣmīr apsarā vā śubhānane | bhūtir vā tvaṃ varārohe ratir vā svairacāriṇī ||
samāḥ śikhariṇaḥ snigdhāḥ pāṇḍurā daśanās tava | viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇatārake ||
viśālaṃ jaghanaṃ pīnam ūrū karikaropamau | etāv upacitau vṛttau sahitau saṃpragalbhitau ||
pīnonnatamukhau kāntau snigdhatālaphalopamau | maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau ||
cārusmite cārudati cārunetre vilāsini | mano harasi me rāme nadīkūlam ivāmbhasā ||
karāntamitamadhyāsi sukeśī saṃhatastanī | naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kiṃnarī ||
naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale | iha vāsaś ca kāntāre cittam unmāthayanti me ||
sā pratikrāma bhadraṃ te na tvaṃ vastum ihārhasi | rākṣasānām ayaṃ vāso ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām ||
prāsādāgryāṇi ramyāṇi nagaropavanāni ca | saṃpannāni sugandhīni yuktāny ācarituṃ tvayā ||
varaṃ mālyaṃ varaṃ pānaṃ varaṃ vastraṃ ca śobhane | bhartāraṃ ca varaṃ manye tvadyuktam asitekṣaṇe ||
kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā śucismite | vasūnāṃ vā varārohe devatā pratibhāsi me ||
neha gacchantī gandharvā na devā na ca kiṃnarāḥ | rākṣasānām ayaṃ vāsaḥ kathaṃ nu tvam ihāgatā ||
iha śākhāmṛgāḥ siṃhā dvīpivyāghramṛgās tathā | ṛkṣās tarakṣavaḥ kaṅkāḥ kathaṃ tebhyo na bibhyase ||
madānvitānāṃ ghorāṇāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām | katham ekā mahāraṇye na bibheṣi vanānane ||
kāsi kasya kutaś ca tvaṃ kiṃnimittaṃ ca daṇḍakān | ekā carasi kalyāṇi ghorān rākṣasasevitān ||
«Кто ты, сияющая золотым цветом, одетая в жёлтый шёлк, несущая прекрасную гирлянду лотосов, словно лотосовая богиня? Ты Стыдливость, Шри, Слава, прекрасная Лакшми или апсара, о прекрасноликая? Или ты Благоденствие, прекраснобёдрая, или свободно странствующая Рати? Твои зубы ровные, острые, гладкие и белые; твои глаза широкие и чистые, с красными уголками и чёрными зрачками. Твои бёдра широки и полны, твои ноги подобны хоботам слонов. Твои груди полные, округлые, зрелые, прекрасные, высокие, подобные гладким плодам талы, украшенные превосходными драгоценностями. Прекрасноулыбчивая, прекраснозубая, прекрасноглазая, игривая, ты похищаешь мой ум, как вода уносит берег реки. Твоя талия измерима ладонью; ты прекрасноволоса, и грудь твоя плотна. Ты не богиня, не гандхарви, не якшини и не киннари. Никогда прежде я не видел на земле женщины такого облика. То, что ты живёшь здесь, в этой глуши, взбаламучивает мой ум. Поэтому уходи отсюда, да будет тебе благо: тебе не следует жить здесь. Это место обитания страшных ракшасов, принимающих любой облик по желанию. Лучшие прекрасные дворцы, городские сады, изобильные и благоуханные, подходят тебе для жизни. Лучшая гирлянда, лучший напиток, лучшая одежда, прекрасная, и лучший муж, темноглазая, — вот что, я считаю, подобает тебе. Кто ты среди Рудр, или Марутов, чистоулыбчивая, или среди Васу, прекраснобёдрая? Ты кажешься мне божеством. Сюда не приходят ни гандхарвы, ни боги, ни киннары; это жилище ракшасов. Как же ты пришла сюда? Здесь обезьяны, львы, пантеры, тигры, звери, медведи, гиены и грифы: как ты их не боишься? Как ты одна в великом лесу не боишься опьянённых, страшных и стремительных слонов, о лесноликая? Кто ты? Чья ты? Откуда ты? И по какой причине, благородная, ты одна ходишь по страшной Дандаке, посещаемой ракшасами?»
289a4211fc41 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Речь Раваны нарочно смешивает почтение, восхищение и скрытую угрозу. Он начинает как будто с заботы о безопасности Ситы, но каждое слово раскрывает желание присвоить то, что принадлежит Раме.