भृशम् आव्रजमानस्य तस्याधोवामलोचनम् । प्रास्फुरच् चास्खलद् रामो वेपथुश् चास्य जायते ॥
उपालक्ष्य निमित्तानि सो ऽशुभानि मुहुर् मुहुः । अपि क्षेमं तु सीताया इति वै व्याजहार ह ॥
त्वरमाणो जगामाथ सीतादर्शनलालसः । शून्यम् आवसथं दृष्ट्वा बभूवोद्विग्नमानसः ॥
उद्भ्रमन्न् इव वेगेन विक्षिपन् रघुनन्दनः । तत्र तत्रोटजस्थानम् अभिवीक्ष्य समन्ततः ॥
ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा । श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीम् इव ॥
रुदन्तम् इव वृक्षैश् च म्लानपुष्पमृगद्विजम् । श्रिया विहीनं विध्वस्तं संत्यक्तवनदैवतम् ॥
विप्रकीर्णाजिनकुशं विप्रविद्धबृसीकटम् । दृष्ट्वा शून्योटजस्थानं विललाप पुनः पुनः ॥
हृता मृता वा नष्टा वा भक्षिता वा भविष्यति । निलीनाप्य् अथ वा भीरुर् अथ वा वनम् आश्रिता ॥
गता विचेतुं पुष्पाणि फलान्य् अपि च वा पुनः । अथ वा पद्मिनीं याता जलार्थं वा नदीं गता ॥
यत्नान् मृगयमाणस् तु नाससाद वने प्रियाम् । शोकरक्तेक्षणः शोकाद् उन्मत्त इव लक्ष्यते ॥
bhṛśam āvrajamānasya tasyādhovāmalocanam | prāsphurac cāskhalad rāmo vepathuś cāsya jāyate ||
upālakṣya nimittāni so 'śubhāni muhur muhuḥ | api kṣemaṃ tu sītāyā iti vai vyājahāra ha ||
tvaramāṇo jagāmātha sītādarśanalālasaḥ | śūnyam āvasathaṃ dṛṣṭvā babhūvodvignamānasaḥ ||
udbhramann iva vegena vikṣipan raghunandanaḥ | tatra tatroṭajasthānam abhivīkṣya samantataḥ ||
dadarśa parṇaśālāṃ ca rahitāṃ sītayā tadā | śriyā virahitāṃ dhvastāṃ hemante padminīm iva ||
rudantam iva vṛkṣaiś ca mlānapuṣpamṛgadvijam | śriyā vihīnaṃ vidhvastaṃ saṃtyaktavanadaivatam ||
viprakīrṇājinakuśaṃ vipraviddhabṛsīkaṭam | dṛṣṭvā śūnyoṭajasthānaṃ vilalāpa punaḥ punaḥ ||
hṛtā mṛtā vā naṣṭā vā bhakṣitā vā bhaviṣyati | nilīnāpy atha vā bhīrur atha vā vanam āśritā ||
gatā vicetuṃ puṣpāṇi phalāny api ca vā punaḥ | atha vā padminīṃ yātā jalārthaṃ vā nadīṃ gatā ||
yatnān mṛgayamāṇas tu nāsasāda vane priyām | śokaraktekṣaṇaḥ śokād unmatta iva lakṣyate ||
Когда Рама быстро возвращался, у него задёргался нижний левый глаз, он споткнулся, и его охватила дрожь. Снова и снова замечая недобрые знамения, он произнёс: «Хоть бы с Ситой было благополучно». Спеша и жаждая увидеть Ситу, он пришёл; увидев жилище пустым, он встревожился умом. Радость Рагху словно метался, быстро озираясь, осматривая место хижины со всех сторон. Тогда он увидел лиственную хижину, оставленную Ситой: лишённую красоты, разорённую, как лотосовый пруд зимой; словно плачущую деревьями, с увядшими цветами, зверями и птицами; лишённую красоты, разрушенную и оставленную лесными божествами. Увидев пустое место хижины, где были разбросаны шкуры и трава куша, разметаны циновки и сиденья, он снова и снова заплакал: «Похищена она, мертва, потеряна или съедена? Или робкая спряталась? Или ушла в лес? Может быть, она пошла искать цветы или плоды? Или ушла к лотосовому пруду, или к реке за водой?» Усердно разыскивая любимую в лесу, он не нашёл её; от скорби его глаза покраснели, и он казался безумным.
85d5f676b1b2 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Пустой ашрам становится первым видимым доказательством утраты. Рама ещё перебирает возможные объяснения, но каждое из них рождается из одной боли: Ситы нет там, где она должна быть.