नरान्तकं हतं दृष्ट्वा चुक्रुशुर् नैरृतर्षभाः । देवान्तकस् त्रिमूर्धा च पौलस्त्यश् च महोदरः ॥
आरूढो मेघसंकाशं वारणेन्द्रं महोदरः । वालिपुत्रं महावीर्यम् अभिदुद्राव वीर्यवान् ॥
भ्रातृव्यसनसंतप्तस् तदा देवान्तको बली । आदाय परिघं दीप्तम् अङ्गदं समभिद्रवत् ॥
रथम् आदित्यसंकाशं युक्तं परमवाजिभिः । आस्थाय त्रिशिरा वीरो वालिपुत्रम् अथाभ्ययात् ॥
स त्रिभिर् देवदर्पघ्नैर् नैरृतेन्द्रैर् अभिद्रुतः । वृक्षम् उत्पाटयाम् आस महाविटपम् अङ्गदः ॥
देवान्तकाय तं वीरश् चिक्षेप सहसाङ्गदः । महावृक्षं महाशाखं शक्रो दीप्तम् इवाशनिम् ॥
त्रिशिरास् तं प्रचिच्छेद शरैर् आशीविषोपमैः । स वृक्षं कृत्तम् आलोक्य उत्पपात ततो ऽङ्गदः ॥
स ववर्ष ततो वृक्षाञ् शिलाश् च कपिकुञ्जरः । तान् प्रचिच्छेद संक्रुद्धस् त्रिशिरा निशितैः शरैः ॥
परिघाग्रेण तान् वृक्षान् बभञ्ज च सुरान्तकः । त्रिशिराश् चाङ्गदं वीरम् अभिदुद्राव सायकैः ॥
गजेन समभिद्रुत्य वालिपुत्रं महोदरः । जघानोरसि संक्रुद्धस् तोमरैर् वज्रसंनिभैः ॥
देवान्तकश् च संक्रुद्धः परिघेण तदाङ्गदम् । उपगम्याभिहत्याशु व्यपचक्राम वेगवान् ॥
स त्रिभिर् नैरृतश्रेष्ठैर् युगपत् समभिद्रुतः । न विव्यथे महातेजा वालिपुत्रः प्रतापवान् ॥
तलेन भृशम् उत्पत्य जघानास्य महागजम् । पेततुर् लोचने तस्य विननाद स वारणः ॥
विषाणं चास्य निष्कृष्य वालिपुत्रो महाबलः । देवान्तकम् अभिद्रुत्य ताडयाम् आस संयुगे ॥
स विह्वलितसर्वाङ्गो वातोद्धत इव द्रुमः । लाक्षारससवर्णं च सुस्राव रुधिरं मुखात् ॥
अथाश्वास्य महातेजाः कृच्छ्राद् देवान्तको बली । आविध्य परिघं घोरम् आजघान तदाङ्गदम् ॥
परिघाभिहतश् चापि वानरेन्द्रात्मजस् तदा । जानुभ्यां पतितो भूमौ पुनर् एवोत्पपात ह ॥
समुत्पतन्तं त्रिशिरास् त्रिभिर् आशीविषोपमैः । घोरैर् हरिपतेः पुत्रं ललाटे ऽभिजघान ह ॥
narāntakaṃ hataṃ dṛṣṭvā cukruśur nairṛtarṣabhāḥ | devāntakas trimūrdhā ca paulastyaś ca mahodaraḥ ||
ārūḍho meghasaṃkāśaṃ vāraṇendraṃ mahodaraḥ | vāliputraṃ mahāvīryam abhidudrāva vīryavān ||
bhrātṛvyasanasaṃtaptas tadā devāntako balī | ādāya parighaṃ dīptam aṅgadaṃ samabhidravat ||
ratham ādityasaṃkāśaṃ yuktaṃ paramavājibhiḥ | āsthāya triśirā vīro vāliputram athābhyayāt ||
sa tribhir devadarpaghnair nairṛtendrair abhidrutaḥ | vṛkṣam utpāṭayām āsa mahāviṭapam aṅgadaḥ ||
devāntakāya taṃ vīraś cikṣepa sahasāṅgadaḥ | mahāvṛkṣaṃ mahāśākhaṃ śakro dīptam ivāśanim ||
triśirās taṃ praciccheda śarair āśīviṣopamaiḥ | sa vṛkṣaṃ kṛttam ālokya utpapāta tato 'ṅgadaḥ ||
sa vavarṣa tato vṛkṣāñ śilāś ca kapikuñjaraḥ | tān praciccheda saṃkruddhas triśirā niśitaiḥ śaraiḥ ||
parighāgreṇa tān vṛkṣān babhañja ca surāntakaḥ | triśirāś cāṅgadaṃ vīram abhidudrāva sāyakaiḥ ||
gajena samabhidrutya vāliputraṃ mahodaraḥ | jaghānorasi saṃkruddhas tomarair vajrasaṃnibhaiḥ ||
devāntakaś ca saṃkruddhaḥ parigheṇa tadāṅgadam | upagamyābhihatyāśu vyapacakrāma vegavān ||
sa tribhir nairṛtaśreṣṭhair yugapat samabhidrutaḥ | na vivyathe mahātejā vāliputraḥ pratāpavān ||
talena bhṛśam utpatya jaghānāsya mahāgajam | petatur locane tasya vinanāda sa vāraṇaḥ ||
viṣāṇaṃ cāsya niṣkṛṣya vāliputro mahābalaḥ | devāntakam abhidrutya tāḍayām āsa saṃyuge ||
sa vihvalitasarvāṅgo vātoddhata iva drumaḥ | lākṣārasasavarṇaṃ ca susrāva rudhiraṃ mukhāt ||
athāśvāsya mahātejāḥ kṛcchrād devāntako balī | āvidhya parighaṃ ghoram ājaghāna tadāṅgadam ||
parighābhihataś cāpi vānarendrātmajas tadā | jānubhyāṃ patito bhūmau punar evotpapāta ha ||
samutpatantaṃ triśirās tribhir āśīviṣopamaiḥ | ghorair haripateḥ putraṃ lalāṭe 'bhijaghāna ha ||
Увидев Нарантаку убитым, быки найрритов закричали: Девантака, Трёхглавый Тришира и пауластья Маходара. Доблестный Маходара взошёл на царя слонов, подобного туче, и ринулся на великодоблестного сына Вали. Могучий Девантака, сожжённый бедой брата, схватил пылающую дубину и бросился на Ангаду. Герой Тришира взошёл на колесницу, подобную солнцу и запряжённую лучшими конями, и также двинулся к сыну Вали. Атакованный тремя царями найрритов, губителями гордости богов, Ангада вырвал огромное ветвистое дерево и внезапно метнул его в Девантаку, как Шакра мечет пылающую молнию. Тришира рассёк дерево стрелами, подобными ядовитым змеям. Увидев дерево срубленным, Ангада вскочил и осыпал врагов деревьями и камнями, но разгневанный Тришира рассёк их острыми стрелами, а Девантака разбивал деревья концом своей дубины. Маходара приблизился на слоне и ударил сына Вали в грудь копьями, подобными ваджре; Девантака быстро подошёл, ударил Ангаду дубиной и отскочил. Но сын Вали, атакованный сразу тремя лучшими найрритами, не дрогнул. Вскочив, он ударил ладонью великого слона Маходары: у слона выпали глаза, и он заревел. Затем могучий сын Вали вырвал его бивень, бросился на Девантаку и ударил его в сражении. Тот, потрясённый всем телом, словно дерево, сбитое ветром, излил изо рта кровь цвета лака. С трудом придя в себя, могучий Девантака размахнул страшной дубиной и ударил Ангаду. Сын царя ванаров упал коленями на землю, но снова вскочил; тогда Тришира тремя страшными стрелами, подобными ядовитым змеям, ударил сына владыки обезьян в лоб.
dac0c9e76bdb · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Ангада держится не потому, что удары слабы, а потому что его воля соединена с делом Рамы. В этом бою сила демонов проявляет ярость, но не устойчивость; сила служения выдерживает даже одновременный натиск.