Ramayana
Лакшмана убивает Атикаю6.59.1-8
1821 / 2464
Ramayana · 6.59.1-8
Devanāgarī

स्वबलं व्यथितं दृष्ट्वा तुमुलं लोमहर्षणम् । भ्रातॄंश् च निहतान् दृष्ट्वा शक्रतुल्यपराक्रमान् ॥
पितृव्यौ चापि संदृश्य समरे संनिषूदितौ । महोदरमहापार्श्वौ भ्रातरौ राक्षसर्षभौ ॥
चुकोप च महातेजा ब्रह्मदत्तवरो युधि । अतिकायो ऽद्रिसंकाशो देवदानवदर्पहा ॥
स भास्करसहस्रस्य संघातम् इव भास्वरम् । रथम् आस्थाय शक्रारिर् अभिदुद्राव वानरान् ॥
स विस्फार्य महच् चापं किरीटी मृष्टकुण्डलः । नाम विश्रावयाम् आस ननाद च महास्वनम् ॥
तेन सिंहप्रणादेन नामविश्रावणेन च । ज्याशब्देन च भीमेन त्रासयाम् आस वानरान् ॥
ते तस्य रूपम् आलोक्य यथा विष्णोस् त्रिविक्रमे । भयार्ता वानराः सर्वे विद्रवन्ति दिशो दश ॥
ते ऽतिकायं समासाद्य वानरा मूढचेतसः । शरण्यं शरणं जग्मुर् लक्ष्मणाग्रजम् आहवे ॥

Transliteration (IAST)

svabalaṃ vyathitaṃ dṛṣṭvā tumulaṃ lomaharṣaṇam | bhrātṝṃś ca nihatān dṛṣṭvā śakratulyaparākramān ||
pitṛvyau cāpi saṃdṛśya samare saṃniṣūditau | mahodaramahāpārśvau bhrātarau rākṣasarṣabhau ||
cukopa ca mahātejā brahmadattavaro yudhi | atikāyo 'drisaṃkāśo devadānavadarpahā ||
sa bhāskarasahasrasya saṃghātam iva bhāsvaram | ratham āsthāya śakrārir abhidudrāva vānarān ||
sa visphārya mahac cāpaṃ kirīṭī mṛṣṭakuṇḍalaḥ | nāma viśrāvayām āsa nanāda ca mahāsvanam ||
tena siṃhapraṇādena nāmaviśrāvaṇena ca | jyāśabdena ca bhīmena trāsayām āsa vānarān ||
te tasya rūpam ālokya yathā viṣṇos trivikrame | bhayārtā vānarāḥ sarve vidravanti diśo daśa ||
te 'tikāyaṃ samāsādya vānarā mūḍhacetasaḥ | śaraṇyaṃ śaraṇaṃ jagmur lakṣmaṇāgrajam āhave ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्वबलम् व्यथितम् दृष्ट्वाsvabalam vyathitam dṛṣṭvāсвоё войско потрясённым увидев
तुमुलम् लोमहर्षणम्tumulam lomaharṣaṇamгрозное, волосы поднимающее
भ्रातॄन् च निहतान् दृष्ट्वाbhrātṝn ca nihatān dṛṣṭvāи братьев убитыми увидев
शक्रतुल्यपराक्रमान्śakratulyaparākramānподвигом равных Шакре
पितृव्यौ च अपि संदृश्यpitṛvyau ca api saṃdṛśyaи также двух дядей увидев
समरे संनिषूदितौsamare saṃniṣūditauв битве сражёнными
महोदरमहापार्श्वौmahodaramahāpārśvauМаходару и Махапаршву
भ्रातरौ राक्षसर्षभौbhrātarau rākṣasarṣabhauбратьев, быков ракшасов
चुकोप च महातेजाःcukopa ca mahātejāḥи разгневался великосияющий
ब्रह्मदत्तवरः युधिbrahmadattavaraḥ yudhiБрахмой дар получивший в бою
अतिकायः अद्रिसंकाशःatikāyaḥ adrisaṃkāśaḥАтикая, горе подобный
देवदानवदर्पहाdevadānavadarpahāгубитель гордости богов и данавов
सः भास्करसहस्रस्यsaḥ bhāskarasahasrasyaон тысячи солнц
संघातम् इव भास्वरम्saṃghātam iva bhāsvaramскоплению словно сияющую
रथम् आस्थाय शक्रारिःratham āsthāya śakrāriḥколесницу взойдя, враг Шакры
अभिदुद्राव वानरान्abhidudrāva vānarānринулся на ванаров
सः विस्फार्य महत् चापम्saḥ visphārya mahat cāpamон, натянув великий лук
किरीटी मृष्टकुण्डलःkirīṭī mṛṣṭakuṇḍalaḥувенчанный, с отполированными серьгами
नाम विश्रावयाम् आसnāma viśrāvayām āsaимя возвестил
ननाद च महास्वनम्nanāda ca mahāsvanamи издал великий рёв
तेन सिंहप्रणादेनtena siṃhapraṇādenaтем львиным рыком
नामविश्रावणेन चnāmaviśrāvaṇena caи возвещением имени
ज्याशब्देन च भीमेनjyāśabdena ca bhīmenaи страшным звуком тетивы
त्रासयाम् आस वानरान्trāsayām āsa vānarānустрашил ванаров
ते तस्य रूपम् आलोक्यte tasya rūpam ālokyaони его облик увидев
यथा विष्णोः त्रिविक्रमेyathā viṣṇoḥ trivikrameкак Вишну в Тривикраме
भयार्ताः वानराः सर्वेbhayārtāḥ vānarāḥ sarveстрахом мучимые ванары все
विद्रवन्ति दिशः दशvidravanti diśaḥ daśaразбегались в десять сторон
ते अतिकायम् समासाद्यte atikāyam samāsādyaони, с Атикаей столкнувшись
वानराः मूढचेतसःvānarāḥ mūḍhacetasaḥванары с помрачённым умом
शरण्यम् शरणम् जग्मुःśaraṇyam śaraṇam jagmuḥк защитнику в прибежище пошли
लक्ष्मणाग्रजम् आहवेlakṣmaṇāgrajam āhaveк старшему брату Лакшманы в бою
Translation

Увидев своё грозное, повергающее в ужас войско потрясённым, увидев братьев, подвигом равных Шакре, убитыми, а также двух дядей, Маходару и Махапаршву, быков ракшасов, сражёнными в битве, великосияющий Атикая, получивший дар от Брахмы, гороподобный губитель гордости богов и данавов, пришёл в ярость. Взойдя на колесницу, сияющую словно скопление тысячи солнц, этот враг Шакры ринулся на ванаров. Натянув великий лук, увенчанный короной и с блестящими серьгами, он возвестил своё имя и издал мощный рёв. Львиным рыком, возвещением имени и страшным звуком тетивы он устрашил ванаров. Увидев его облик, подобный Вишну в образе Тривикрамы, все ванары, охваченные страхом, разбежались по десяти сторонам. Столкнувшись с Атикаей и потеряв присутствие духа, они в битве пришли за прибежищем к защитнику, старшему брату Лакшманы.

Version

076fe912de51 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with