Ramayana
Лакшмана убивает Индраджита6.78.1-10
1896 / 2464
Ramayana · 6.78.1-10
Devanāgarī

स हताश्वो महातेजा भूमौ तिष्ठन् निशाचरः । इन्द्रजित् परमक्रुद्धः संप्रजज्वाल तेजसा ॥
तौ धन्विनौ जिघांसन्ताव् अन्योन्यम् इषुभिर् भृशम् । विजयेनाभिनिष्क्रान्तौ वने गजवृषाव् इव ॥
निबर्हयन्तश् चान्योन्यं ते राक्षसवनौकसः । भर्तारं न जहुर् युद्धे संपतन्तस् ततस् ततः ॥
स लक्ष्मणं समुद्दिश्य परं लाघवम् आस्थितः । ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥
मुक्तम् इन्द्रजिता तत् तु शरवर्षम् अरिंदमः । अवारयद् असंभ्रान्तो लक्ष्मणः सुदुरासदम् ॥
अभेद्यकचनं मत्वा लक्ष्मणं रावणात्मजः । ललाटे लक्ष्मणं बाणैः सुपुङ्खैस् त्रिभिर् इन्द्रजित् । अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रम् अस्त्रं प्रदर्शयन् ॥
तैः पृषत्कैर् ललाटस्थैः शुशुभे रघुनन्दनः । रणाग्रे समरश्लाघी त्रिशृङ्ग इव पर्वतः ॥
स तथाप्य् अर्दितो बाणै राक्षसेन महामृधे । तम् आशु प्रतिविव्याध लक्ष्मणः पनभिः शरैः ॥
लक्ष्मणेन्द्रजितौ वीरौ महाबलशरासनौ । अन्योन्यं जघ्नतुर् बाणैर् विशिखैर् भीमविक्रमौ ॥
तौ परस्परम् अभ्येत्य सर्वगात्रेषु धन्विनौ । घोरैर् विव्यधतुर् बाणैः कृतभावाव् उभौ जये ॥

Transliteration (IAST)

sa hatāśvo mahātejā bhūmau tiṣṭhan niśācaraḥ | indrajit paramakruddhaḥ saṃprajajvāla tejasā ||
tau dhanvinau jighāṃsantāv anyonyam iṣubhir bhṛśam | vijayenābhiniṣkrāntau vane gajavṛṣāv iva ||
nibarhayantaś cānyonyaṃ te rākṣasavanaukasaḥ | bhartāraṃ na jahur yuddhe saṃpatantas tatas tataḥ ||
sa lakṣmaṇaṃ samuddiśya paraṃ lāghavam āsthitaḥ | vavarṣa śaravarṣāṇi varṣāṇīva puraṃdaraḥ ||
muktam indrajitā tat tu śaravarṣam ariṃdamaḥ | avārayad asaṃbhrānto lakṣmaṇaḥ sudurāsadam ||
abhedyakacanaṃ matvā lakṣmaṇaṃ rāvaṇātmajaḥ | lalāṭe lakṣmaṇaṃ bāṇaiḥ supuṅkhais tribhir indrajit | avidhyat paramakruddhaḥ śīghram astraṃ pradarśayan ||
taiḥ pṛṣatkair lalāṭasthaiḥ śuśubhe raghunandanaḥ | raṇāgre samaraślāghī triśṛṅga iva parvataḥ ||
sa tathāpy ardito bāṇai rākṣasena mahāmṛdhe | tam āśu prativivyādha lakṣmaṇaḥ panabhiḥ śaraiḥ ||
lakṣmaṇendrajitau vīrau mahābalaśarāsanau | anyonyaṃ jaghnatur bāṇair viśikhair bhīmavikramau ||
tau parasparam abhyetya sarvagātreṣu dhanvinau | ghorair vivyadhatur bāṇaiḥ kṛtabhāvāv ubhau jaye ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स हताश्वः महातेजाःsa hatāśvaḥ mahātejāḥон, с убитыми конями, великосияющий
भूमौ तिष्ठन् निशाचरःbhūmau tiṣṭhan niśācaraḥна земле стоящий ночной бродяга
इन्द्रजित् परमक्रुद्धःindrajit paramakruddhaḥИндраджит, крайне разгневанный
संप्रजज्वाल तेजसाsaṃprajajvāla tejasāзапылал блеском
तौ धन्विनौ जिघांसन्तौtau dhanvinau jighāṃsantauте два лучника, желающие убить
अन्योन्यम् इषुभिः भृशम्anyonyam iṣubhiḥ bhṛśamдруг друга стрелами сильно
विजयेन अभिनिष्क्रान्तौvijayena abhiniṣkrāntauради победы вышедшие
वने गजवृषौ इवvane gajavṛṣau ivaкак два слона-быка в лесу
निबर्हयन्तः च अन्योन्यम्nibarhayantaḥ ca anyonyamи уничтожая друг друга
ते राक्षसवनौकसःte rākṣasavanaukasaḥте ракшасы и лесные жители
भर्तारम् न जहुः युद्धेbhartāram na jahuḥ yuddheгосподина не оставляли в бою
संपतन्तः ततः ततःsaṃpatantaḥ tataḥ tataḥнападая оттуда и оттуда
स लक्ष्मणम् समुद्दिश्यsa lakṣmaṇam samuddiśyaон, на Лакшману нацелившись
परम् लाघवम् आस्थितःparam lāghavam āsthitaḥвысшую лёгкость приняв
ववर्ष शरवर्षाणिvavarṣa śaravarṣāṇiпролил ливни стрел
वर्षाणि इव पुरंदरःvarṣāṇi iva puraṃdaraḥкак дожди Пурандара
मुक्तम् इन्द्रजिता तत् तुmuktam indrajitā tat tuвыпущенный Индраджитом тот же
शरवर्षम् अरिंदमःśaravarṣam ariṃdamaḥливень стрел, сокрушитель врагов
अवारयत् असंभ्रान्तःavārayat asaṃbhrāntaḥостановил невозмутимый
लक्ष्मणः सुदुरासदम्lakṣmaṇaḥ sudurāsadamЛакшмана, крайне неприступный
अभेद्यकचनम् मत्वाabhedyakacanam matvāнепробиваемопанцирным считая
लक्ष्मणम् रावणात्मजःlakṣmaṇam rāvaṇātmajaḥЛакшману сын Раваны
ललाटे लक्ष्मणम् बाणैःlalāṭe lakṣmaṇam bāṇaiḥв лоб Лакшману стрелами
सुपुङ्खैः त्रिभिः इन्द्रजित्supuṅkhaiḥ tribhiḥ indrajitхорошооперёнными тремя Индраджит
अविध्यत् परमक्रुद्धःavidhyat paramakruddhaḥпронзил, крайне разгневанный
शीघ्रम् अस्त्रम् प्रदर्शयन्śīghram astram pradarśayanбыстро оружие показывая
तैः पृषत्कैः ललाटस्थैःtaiḥ pṛṣatkaiḥ lalāṭasthaiḥтеми стрелами, во лбу стоящими
शुशुभे रघुनन्दनःśuśubhe raghunandanaḥсиял радость Рагху
रणाग्रे समरश्लाघीraṇāgre samaraślāghīна переднем крае боя, боем славящийся
त्रिशृङ्गः इव पर्वतःtriśṛṅgaḥ iva parvataḥкак трёхвершинная гора
स तथा अपि अर्दितःsa tathā api arditaḥон даже так поражённый
बाणैः राक्षसेन महामृधेbāṇaiḥ rākṣasena mahāmṛdheстрелами ракшасом в великой битве
तम् आशु प्रतिविव्याधtam āśu prativivyādhaего быстро в ответ пронзил
लक्ष्मणः पनभिः शरैःlakṣmaṇaḥ panabhiḥ śaraiḥЛакшмана пятью стрелами
लक्ष्मणेन्द्रजितौ वीरौlakṣmaṇendrajitau vīrauЛакшмана и Индраджит, герои
महाबलशरासनौmahābalaśarāsanauс великосильными луками
अन्योन्यम् जघ्नतुः बाणैःanyonyam jaghnatuḥ bāṇaiḥдруг друга поражали стрелами
विशिखैः भीमविक्रमौviśikhaiḥ bhīmavikramauострыми стрелами, страшной доблести
तौ परस्परम् अभ्येत्यtau parasparam abhyetyaони, друг к другу подойдя
सर्वगात्रेषु धन्विनौsarvagātreṣu dhanvinauпо всем членам, два лучника
घोरैः विव्यधतुः बाणैःghoraiḥ vivyadhatuḥ bāṇaiḥстрашными пронзали стрелами
कृतभावौ उभौ जयेkṛtabhāvau ubhau jayeоба решившиеся на победу
Translation

Этот великосияющий ночной бродяга Индраджит, лишённый коней и стоящий на земле, крайне разгневанный, запылал своим блеском. Два лучника, желая сильно поразить друг друга стрелами, вышли ради победы, как два могучих слона в лесу. Ракшасы и лесные жители, нападая со всех сторон и уничтожая друг друга, не оставляли своих господ в бою. Индраджит, нацелившись на Лакшману и проявляя высшую ловкость, пролил ливни стрел, как Пурандара проливает дожди. Но невозмутимый и крайне неприступный Лакшмана остановил этот ливень стрел, выпущенный Индраджитом. Сын Раваны, решив, что Лакшмана защищён непробиваемым панцирем, быстро проявляя своё оружие, в крайнем гневе пронзил его в лоб тремя хорошо оперёнными стрелами. С этими стрелами, торчащими во лбу, радость Рагху сиял на переднем крае боя, славный в битве, как трёхвершинная гора. Даже поражённый стрелами ракшаса в великой битве, Лакшмана быстро пронзил его в ответ пятью стрелами. Герои Лакшмана и Индраджит, оба со страшной доблестью и мощными луками, поражали друг друга острыми стрелами. Подойдя друг к другу, эти два лучника, решившиеся на победу, пронзали друг друга страшными стрелами по всем членам.

Version

7aa442925c0e · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with