Повествователь
ततो नष्टप्रभः सूर्यो दिशश् च तिमिरावृताः । द्विजाश् च नेदुर् घोराश् च संचचाल च मेदिनी ॥
ववर्ष रुधिरं देवश् चस्खलुश् च तुरंगमाः । ध्वजाग्रे न्यपतद् गृध्रो विनेदुश् चाशिवं शिवाः ॥
नयनं चास्फुरद् वामं सव्यो बाहुर् अकम्पत । विवर्णवदनश् चासीत् किं चिद् अभ्रश्यत स्वरः ॥
ततो निष्पततो युद्धे दशग्रीवस्य रक्षसः । रणे निधनशंसीनि रूपाण्य् एतानि जज्ञिरे ॥
अन्तरिक्षात् पपातोल्का निर्घातसमनिस्वना । विनेदुर् अशिवं गृध्रा वायसैर् अनुनादिताः ॥
एतान् अचिन्तयन् घोरान् उत्पातान् समुपस्थितान् । निर्ययौ रावणो मोहाद् वधार्थी कालचोदितः ॥
तेषां तु रथघोषेण राक्षसानां महात्मनाम् । वानराणाम् अपि चमूर् युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥
तेषां सुतुमुलं युद्धं बभूव कपिरक्षसाम् । अन्योन्यम् आह्वयानानां क्रुद्धानां जयम् इच्छताम् ॥
ततः क्रुद्धो दशग्रीवः शरैः काञ्चनभूषणैः । वानराणाम् अनीकेषु चकार कदनं महत् ॥
निकृत्तशिरसः के चिद् रावणेन वलीमुखाः । निरुच्छ्वासा हताः के चित् के चित् पार्श्वेषु दारिताः । के चिद् विभिन्नशिरसः के चिच् चक्षुर्विवर्जिताः ॥
दशाननः क्रोधविवृत्तनेत्रो; यतो यतो ऽभ्येति रथेन संख्ये । ततस् ततस् तस्य शरप्रवेगं; सोढुं न शेकुर् हरियूथपास् ते ॥
tato naṣṭaprabhaḥ sūryo diśaś ca timirāvṛtāḥ | dvijāś ca nedur ghorāś ca saṃcacāla ca medinī ||
vavarṣa rudhiraṃ devaś caskhaluś ca turaṃgamāḥ | dhvajāgre nyapatad gṛdhro vineduś cāśivaṃ śivāḥ ||
nayanaṃ cāsphurad vāmaṃ savyo bāhur akampata | vivarṇavadanaś cāsīt kiṃ cid abhraśyata svaraḥ ||
tato niṣpatato yuddhe daśagrīvasya rakṣasaḥ | raṇe nidhanaśaṃsīni rūpāṇy etāni jajñire ||
antarikṣāt papātolkā nirghātasamanisvanā | vinedur aśivaṃ gṛdhrā vāyasair anunāditāḥ ||
etān acintayan ghorān utpātān samupasthitān | niryayau rāvaṇo mohād vadhārthī kālacoditaḥ ||
teṣāṃ tu rathaghoṣeṇa rākṣasānāṃ mahātmanām | vānarāṇām api camūr yuddhāyaivābhyavartata ||
teṣāṃ sutumulaṃ yuddhaṃ babhūva kapirakṣasām | anyonyam āhvayānānāṃ kruddhānāṃ jayam icchatām ||
tataḥ kruddho daśagrīvaḥ śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ | vānarāṇām anīkeṣu cakāra kadanaṃ mahat ||
nikṛttaśirasaḥ ke cid rāvaṇena valīmukhāḥ | nirucchvāsā hatāḥ ke cit ke cit pārśveṣu dāritāḥ | ke cid vibhinnaśirasaḥ ke cic cakṣurvivarjitāḥ ||
daśānanaḥ krodhavivṛttanetro; yato yato 'bhyeti rathena saṃkhye | tatas tatas tasya śarapravegaṃ; soḍhuṃ na śekur hariyūthapās te ||
metre not identified
Затем солнце потеряло блеск, стороны света покрылись тьмой, страшные птицы закричали, и земля задрожала. Небо пролило кровь, кони спотыкались, на верх знамени упал гриф, шакалы завыли недоброе. У Раваны задёргался левый глаз, задрожала левая рука, лицо побледнело, и голос немного сорвался. Когда Десятишеий ракшас выходил в бой, возникли эти знамения, возвещающие гибель. Из воздуха упал метеор с грохотом, равным удару молнии; грифы, которым вторили вороны, закричали недоброе. Не размышляя об этих страшных явившихся знамениях, Равана из заблуждения выступил, желая убивать и побуждаемый временем. От грохота колесниц могучих ракшасов войско ванаров тоже повернулось к битве. Очень бурной стала битва обезьян и ракшасов, разгневанных, вызывавших друг друга и желавших победы. Затем разгневанный Десятишеий золотоукрашенными стрелами совершил великое истребление в войсках ванаров. Одним обезьянам Равана отсекал головы; другие были убиты бездыханными; третьих разрывал в боках; у одних были разбиты головы, другие лишались глаз. Куда бы Десятиликий ни подъезжал на колеснице в бою, с глазами, вращающимися от гнева, там вожаки ванаров не могли выдержать натиска его стрел.
2322fcf61763 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Знамения ясно показывают обречённость Раваны, но заблуждение делает его слепым к предупреждениям. Он всё ещё страшен в бою, хотя уже движется силой времени к собственной гибели.