Ramayana
Сугрива убивает Маходару6.85.9-18
1927 / 2464
Ramayana · 6.85.9-18
Devanāgarī

प्रगृह्य विपुलां घोरां महीधर समां शिलाम् । चिक्षेप च महातेजास् तद् वधाय हरीश्वरः ॥
ताम् आपतन्तीं सहसा शिलां दृष्ट्वा महोदरः । असंभ्रान्तस् ततो बाणैर् निर्बिभेद दुरासदाम् ॥
रक्षसा तेन बाणौघैर् निकृत्ता सा सहस्रधा । निपपात शिलाभूमौ गृध्रचक्रम् इवाकुलम् ॥
तां तु भिन्नां शिलां दृष्ट्वा सुग्रीवः क्रोधमूर्छितः । सालम् उत्पाट्य चिक्षेप रक्षसे रणमूर्धनि । शरैश् च विददारैनं शूरः परपुरंजयः ॥
स ददर्श ततः क्रुद्धः परिघं पतितं भुवि । आविध्य तु स तं दीप्तं परिघं तस्य दर्शयन् । परिघाग्रेण वेगेन जघानास्य हयोत्तमान् ॥
तस्माद् धतहयाद् वीरः सो ऽवप्लुत्य महारथात् । गदां जग्राह संक्रुद्धो राक्षसो ऽथ महोदरः ॥
गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः । नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाव् इव सविद्युतौ ॥
आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः । पपात स गदोद्भिन्नः परिघस् तस्य भूतले ॥
ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात् । आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम् ॥
तं समुद्यम्य चिक्षेप सो ऽप्य् अन्यां व्याक्षिपद् गदाम् । भिन्नाव् अन्योन्यम् आसाद्य पेततुर् धरणीतले ॥

Transliteration (IAST)

pragṛhya vipulāṃ ghorāṃ mahīdhara samāṃ śilām | cikṣepa ca mahātejās tad vadhāya harīśvaraḥ ||
tām āpatantīṃ sahasā śilāṃ dṛṣṭvā mahodaraḥ | asaṃbhrāntas tato bāṇair nirbibheda durāsadām ||
rakṣasā tena bāṇaughair nikṛttā sā sahasradhā | nipapāta śilābhūmau gṛdhracakram ivākulam ||
tāṃ tu bhinnāṃ śilāṃ dṛṣṭvā sugrīvaḥ krodhamūrchitaḥ | sālam utpāṭya cikṣepa rakṣase raṇamūrdhani | śaraiś ca vidadārainaṃ śūraḥ parapuraṃjayaḥ ||
sa dadarśa tataḥ kruddhaḥ parighaṃ patitaṃ bhuvi | āvidhya tu sa taṃ dīptaṃ parighaṃ tasya darśayan | parighāgreṇa vegena jaghānāsya hayottamān ||
tasmād dhatahayād vīraḥ so 'vaplutya mahārathāt | gadāṃ jagrāha saṃkruddho rākṣaso 'tha mahodaraḥ ||
gadāparighahastau tau yudhi vīrau samīyatuḥ | nardantau govṛṣaprakhyau ghanāv iva savidyutau ||
ājaghāna gadāṃ tasya parigheṇa harīśvaraḥ | papāta sa gadodbhinnaḥ parighas tasya bhūtale ||
tato jagrāha tejasvī sugrīvo vasudhātalāt | āyasaṃ musalaṃ ghoraṃ sarvato hemabhūṣitam ||
taṃ samudyamya cikṣepa so 'py anyāṃ vyākṣipad gadām | bhinnāv anyonyam āsādya petatur dharaṇītale ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्रगृह्य विपुलाम् घोराम्pragṛhya vipulām ghorāmсхватив огромную страшную
महीधर समाम् शिलाम्mahīdhara samām śilāmгоре равную скалу
चिक्षेप च महातेजाःcikṣepa ca mahātejāḥи бросил великосияющий
तत् वधाय हरीश्वरःtat vadhāya harīśvaraḥдля его убийства владыка обезьян
ताम् आपतन्तीम् सहसाtām āpatantīm sahasāеё падающую внезапно
शिलाम् दृष्ट्वा महोदरःśilām dṛṣṭvā mahodaraḥскалу увидев, Маходара
असंभ्रान्तः ततः बाणैःasaṃbhrāntaḥ tataḥ bāṇaiḥневозмутимый затем стрелами
निर्बिभेद दुरासदाम्nirbibheda durāsadāmразбил неприступную
रक्षसा तेन बाणौघैःrakṣasā tena bāṇaughaiḥтем ракшасом потоками стрел
निकृत्ता सा सहस्रधाnikṛttā sā sahasradhāрассечена она на тысячу частей
निपपात शिला भूमौnipapāta śilā bhūmauупала скала на землю
गृध्रचक्रम् इव आकुलम्gṛdhracakram iva ākulamкак смятённый круг грифов
ताम् तु भिन्नाम् शिलाम् दृष्ट्वाtām tu bhinnām śilām dṛṣṭvāту же разбитую скалу увидев
सुग्रीवः क्रोधमूर्छितःsugrīvaḥ krodhamūrchitaḥСугрива, гневом охваченный
सालम् उत्पाट्य चिक्षेपsālam utpāṭya cikṣepaшалу вырвав, бросил
रक्षसे रणमूर्धनिrakṣase raṇamūrdhaniв ракшаса на вершине битвы
शरैः च विददार एनम्śaraiḥ ca vidadāra enamи стрелами рассёк его
शूरः परपुरंजयःśūraḥ parapuraṃjayaḥгерой, покоритель вражеских городов
स ददर्श ततः क्रुद्धःsa dadarśa tataḥ kruddhaḥон увидел затем, разгневанный
परिघम् पतितम् भुविparigham patitam bhuviпалицу, упавшую на землю
आविध्य तु स तम् दीप्तम्āvidhya tu sa tam dīptamраскрутив же её, сияющую
परिघम् तस्य दर्शयन्parigham tasya darśayanпалицу ему показывая
परिघाग्रेण वेगेनparighāgreṇa vegenaконцом палицы стремительно
जघान अस्य हयोत्तमान्jaghāna asya hayottamānубил его лучших коней
तस्मात् हतहयात्tasmāt hatahayātс той лишённой коней
वीरः सः अवप्लुत्यvīraḥ saḥ avaplutyaгерой он спрыгнув
महारथात्mahārathātс великой колесницы
गदाम् जग्राह संक्रुद्धःgadām jagrāha saṃkruddhaḥбулаву схватил, разгневанный
राक्षसः अथ महोदरःrākṣasaḥ atha mahodaraḥракшас затем Маходара
गदापरिघहस्तौ तौgadāparighahastau tauс булавой и палицей в руках те
युधि वीरौ समीयतुःyudhi vīrau samīyatuḥв бою два героя сошлись
नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौnardantau govṛṣaprakhyauревущие, быкам подобные
घनौ इव सविद्युतौghanau iva savidyutauкак две тучи с молниями
आजघान गदाम् तस्यājaghāna gadām tasyaударил булаву его
परिघेण हरीश्वरःparigheṇa harīśvaraḥпалицей владыка обезьян
पपात स गदा उद्भिन्नःpapāta sa gadā udbhinnaḥупала та булава, разбитая
परिघः तस्य भूतलेparighaḥ tasya bhūtaleи палица его на землю
ततः जग्राह तेजस्वीtataḥ jagrāha tejasvīзатем схватил сияющий
सुग्रीवः वसुधातलात्sugrīvaḥ vasudhātalātСугрива с поверхности земли
आयसम् मुसलम् घोरम्āyasam musalam ghoramжелезный пест страшный
सर्वतः हेमभूषितम्sarvataḥ hemabhūṣitamсо всех сторон золотом украшенный
तम् समुद्यम्य चिक्षेपtam samudyamya cikṣepaего подняв, бросил
सः अपि अन्याम् व्याक्षिपत् गदाम्saḥ api anyām vyākṣipat gadāmон также другую метнул булаву
भिन्नौ अन्योन्यम् आसाद्यbhinnau anyonyam āsādyaразбитые, друг друга достигнув
पेततुः धरणीतलेpetatuḥ dharaṇītaleупали на поверхность земли
Translation

Великосияющий владыка обезьян схватил огромную страшную скалу, равную горе, и бросил её, чтобы убить Маходару. Увидев внезапно падающую неприступную скалу, Маходара невозмутимо разбил её стрелами. Рассечённая потоками стрел этого ракшаса на тысячу частей, скала упала на землю, словно смятённый круг грифов. Увидев разбитую скалу, Сугрива, охваченный гневом, вырвал шалу и бросил её в ракшаса на вершине битвы, а герой, покоритель вражеских городов, рассёк его стрелами. Затем разгневанный Сугрива увидел палицу, упавшую на землю; раскрутив эту сияющую палицу и показывая её врагу, он стремительно концом палицы убил лучших коней Маходары. С лишённой коней великой колесницы герой Маходара спрыгнул и, разгневанный, схватил булаву. Два героя, один с булавой, другой с палицей, сошлись в бою, ревя как быки, словно две тучи с молниями. Владыка обезьян палицей ударил по его булаве; разбитая булава упала на землю, как и его палица. Тогда сияющий Сугрива схватил с земли страшный железный пест, украшенный золотом со всех сторон. Подняв его, он бросил; Маходара тоже метнул другую булаву. Оба оружия, столкнувшись и разбившись друг о друга, упали на землю.

Version

434995feb930 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with