कुशलं नो महाबाहो सर्वत्र रघुनन्दन । त्वां तु दिष्ट्या कुशलिनं पश्यामो हतशात्रवम् ॥
न हि भारः स ते राम रावणो राक्षसेश्वरः । सधनुस् त्वं हि लोकांस् त्रीन् विजयेथा न संशयः ॥
दिष्ट्या त्वया हतो राम रावणः पुत्रपौत्रवान् । दिष्ट्या विजयिनं त्वाद्य पश्यामः सह भार्यया ॥
दिष्ट्या प्रहस्तो विकटो विरूपाक्षो महोदरः । अकम्पनश् च दुर्धर्षो निहतास् ते निशाचराः ॥
यस्य प्रमाणाद् विपुलं प्रमाणं नेह विद्यते । दिष्ट्या ते समरे राम कुम्भकर्णो निपातितः ॥
दिष्ट्या त्वं राक्षसेन्द्रेण द्वन्द्वयुद्धम् उपागतः । देवतानाम् अवध्येन विजयं प्राप्तवान् असि ॥
संख्ये तस्य न किं चित् तु रावणस्य पराभवः । द्वन्द्वयुद्धम् अनुप्राप्तो दिष्ट्या ते रावणिर् हतः ॥
दिष्ट्या तस्य महाबाहो कालस्येवाभिधावतः । मुक्तः सुररिपोर् वीर प्राप्तश् च विजयस् त्वया ॥
विस्मयस् त्व् एष नः सौम्य संश्रुत्येन्द्रजितं हतम् । अवध्यः सर्वभूतानां महामायाधरो युधि ॥
दत्त्वा पुण्याम् इमां वीर सौम्याम् अभयदक्षिणाम् । दिष्ट्या वर्धसि काकुत्स्थ जयेनामित्रकर्शन ॥
kuśalaṃ no mahābāho sarvatra raghunandana | tvāṃ tu diṣṭyā kuśalinaṃ paśyāmo hataśātravam ||
na hi bhāraḥ sa te rāma rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ | sadhanus tvaṃ hi lokāṃs trīn vijayethā na saṃśayaḥ ||
diṣṭyā tvayā hato rāma rāvaṇaḥ putrapautravān | diṣṭyā vijayinaṃ tvādya paśyāmaḥ saha bhāryayā ||
diṣṭyā prahasto vikaṭo virūpākṣo mahodaraḥ | akampanaś ca durdharṣo nihatās te niśācarāḥ ||
yasya pramāṇād vipulaṃ pramāṇaṃ neha vidyate | diṣṭyā te samare rāma kumbhakarṇo nipātitaḥ ||
diṣṭyā tvaṃ rākṣasendreṇa dvandvayuddham upāgataḥ | devatānām avadhyena vijayaṃ prāptavān asi ||
saṃkhye tasya na kiṃ cit tu rāvaṇasya parābhavaḥ | dvandvayuddham anuprāpto diṣṭyā te rāvaṇir hataḥ ||
diṣṭyā tasya mahābāho kālasyevābhidhāvataḥ | muktaḥ suraripor vīra prāptaś ca vijayas tvayā ||
vismayas tv eṣa naḥ saumya saṃśrutyendrajitaṃ hatam | avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ mahāmāyādharo yudhi ||
dattvā puṇyām imāṃ vīra saumyām abhayadakṣiṇām | diṣṭyā vardhasi kākutstha jayenāmitrakarśana ||
Мудрецы сказали: «Могучерукий, радость Рагху, у нас везде благополучие. К счастью, мы видим тебя благополучным, с уничтоженными врагами. Рама, Равана, владыка ракшасов, не был для тебя тяжким бременем: с луком в руке ты мог бы победить три мира, в этом нет сомнения. К счастью, Рама, тобой убит Равана с сыновьями и внуками; к счастью, сегодня мы видим тебя победителем вместе с женой. К счастью, убиты Прахаста, Виката, Вирупакша, Маходара и неодолимый Акампана, эти ночные странники. К счастью, Рама, тобой в битве повержен Кумбхакарна, чья огромная мера не имеет здесь никакой меры. К счастью, вступив в поединок с царём ракшасов, неуязвимым для богов, ты одержал победу. Но поражение самого Раваны в битве не удивляет нас так, как то, что, вступив в поединок, тобой был убит сын Раваны. Могучерукий герой, к счастью, ты освободился от врага богов, несущегося как сама смерть, и обрёл победу. Кроткий, вот что вызывает наше удивление: мы услышали, что Индраджит, неуязвимый для всех существ и владеющий великими чарами в бою, убит. Герой Какутстха, сокрушитель врагов, к счастью, даровав миру это святое и мягкое даяние бесстрашия, ты процветаешь победой».
f8a8ae4188c1 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Мудрецы не умаляют победу над Раваной, но указывают на скрытую глубину победы над Индраджитом. Его сила была не только военной, но и магической, покрытой благословениями и неуязвимостью; поэтому его падение требует объяснения.