अथाब्रवीद् दशग्रीवो मातामहम् उपस्थितम् । वित्तेशो गुरुर् अस्माकं नार्हस्य् एवं प्रभाषितुम् ॥
उक्तवन्तं तथा वाक्यं दशग्रीवं निशाचरः । प्रहस्तः प्रश्रितं वाक्यम् इदम् आह सकारणम् ॥
दशग्रीव महाबाहो नार्हस् त्वं वक्तुम् ईदृशम् । सौभ्रात्रं नास्ति शूराणां शृणु चेदं वचो मम ॥
अदितिश् च दितिश् चैव भगिन्यौ सहिते किल । भार्ये परमरूपिण्यौ कश्यपस्य प्रजापतेः ॥
अदितिर् जनयाम् आस देवांस् त्रिभुवणेश्वरान् । दितिस् त्व् अजनयद् दैत्यान् कश्यपस्यात्मसंभवान् ॥
दैत्यानां किल धर्मज्ञ पुरेयं सवनार्णवा । सपर्वता मही वीर ते ऽभवन् प्रभविष्णवः ॥
निहत्य तांस् तु समरे विष्णुना प्रभविष्णुना । देवानां वशम् आनीतं त्रैलोक्यम् इदम् अव्ययम् ॥
नैतद् एको भवान् एव करिष्यति विपर्ययम् । सुरैर् आचरितं पूर्वं कुरुष्वैतद् वचो मम ॥
एवम् उक्तो दशग्रीवः प्रहस्तेन दुरात्मना । चिन्तयित्वा मुहूर्तं वै बाढम् इत्य् एव सो ऽब्रवीत् ॥
athābravīd daśagrīvo mātāmaham upasthitam | vitteśo gurur asmākaṃ nārhasy evaṃ prabhāṣitum ||
uktavantaṃ tathā vākyaṃ daśagrīvaṃ niśācaraḥ | prahastaḥ praśritaṃ vākyam idam āha sakāraṇam ||
daśagrīva mahābāho nārhas tvaṃ vaktum īdṛśam | saubhrātraṃ nāsti śūrāṇāṃ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
aditiś ca ditiś caiva bhaginyau sahite kila | bhārye paramarūpiṇyau kaśyapasya prajāpateḥ ||
aditir janayām āsa devāṃs tribhuvaṇeśvarān | ditis tv ajanayad daityān kaśyapasyātmasaṃbhavān ||
daityānāṃ kila dharmajña pureyaṃ savanārṇavā | saparvatā mahī vīra te 'bhavan prabhaviṣṇavaḥ ||
nihatya tāṃs tu samare viṣṇunā prabhaviṣṇunā | devānāṃ vaśam ānītaṃ trailokyam idam avyayam ||
naitad eko bhavān eva kariṣyati viparyayam | surair ācaritaṃ pūrvaṃ kuruṣvaitad vaco mama ||
evam ukto daśagrīvaḥ prahastena durātmanā | cintayitvā muhūrtaṃ vai bāḍham ity eva so 'bravīt ||
Тогда Дашагрива сказал подошедшему деду по матери: «Владыка богатства — наш почтенный старший; ты не должен говорить так». Когда Дашагрива сказал эти слова, ночной странник Прахаста смиренно, но с доводом ответил: «Дашагрива, могучерукий, ты не должен говорить так. Среди героев нет братства; выслушай моё слово. Адити и Дити были сёстрами, обе жёны великой красоты Кашьяпы Праджапати. Адити породила богов, владык трёх миров, а Дити породила дайтьев, собственных сыновей Кашьяпы. О знаток дхармы, прежде эта земля с лесами, океанами и горами принадлежала дайтьям; они были могущественны. Но всемогущий Вишну убил их в битве, и это неизменное трёхмирье было приведено под власть богов. Не ты один совершишь такой переворот: боги уже поступали так прежде. Поэтому исполни моё слово». Так сказанный злодушным Прахастой, Дашагрива подумал мгновение и ответил: «Хорошо».
19687b5a9607 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Прахаста сознательно переворачивает историю дхармы: он берёт пример победы Вишну над дайтьями и использует его как оправдание захвата. Так разум, оторванный от правды, превращает священный прецедент в довод для насилия.