ततो रामो महातेजा विस्मयात् पुनर् एव हि । उवाच प्रणतो वाक्यम् अगस्त्यम् ऋषिसत्तमम् ॥
भगवन् किं तदा लोकाः शून्या आसन् द्विजोत्तम । धर्षणां यत्र न प्राप्तो रावणो राक्षसेश्वरः ॥
उताहो हीनवीर्यास् ते बभुवुः पृथिवीक्षितः । बहिष्कृता वरास्त्रैश् च बहवो निर्जिता नृपाः ॥
राघवस्य वचः श्रुत्वा अगस्त्यो भगवान् ऋषिः । उवाच रामं प्रहसन् पितामह इवेश्वरम् ॥
स एवं बाधमानस् तु पार्थिवान् पार्थिवर्षभ । चचार रावणो राम पृथिव्यां पृथिवीपते ॥
ततो माहिष्मतीं नाम पुरीं स्वर्गपुरीप्रभाम् । संप्राप्तो यत्र साम्निध्यं परमं वसुरेतसः ॥
तुल्य आसीन् नृपस् तस्य प्रतापाद् वसुरेतसः । अर्जुनो नाम यस्याग्निः शरकुण्डे शयः सदा ॥
तम् एव दिवसं सो ऽथ हैहयाधिपतिर् बली । अर्जुनो नर्मदां रन्तुं गतः स्त्रीभिः सहेश्वरः ॥
रावणो राक्षसेन्द्रस् तु तस्यामात्यान् अपृच्छत । क्वार्जुनो वो नृपः सो ऽद्य शीघ्रम् आख्यातुम् अर्हथ ॥
रावणो ऽहम् अनुप्राप्तो युद्धेप्सुर् नृवरेण तु । ममागमनम् अव्यग्रैर् युष्माभिः संनिवेद्यताम् ॥
इत्य् एवं रावणेनोक्तास् ते ऽमात्याः सुविपश्चितः । अब्रुवन् राक्षसपतिम् असाम्निध्यं महीपतेः ॥
श्रुत्वा विश्रवसः पुत्रः पौराणाम् अर्जुनं गतम् । अपसृत्यागतो विन्ध्यं हिमवत्संनिभं गिरिम् ॥
tato rāmo mahātejā vismayāt punar eva hi | uvāca praṇato vākyam agastyam ṛṣisattamam ||
bhagavan kiṃ tadā lokāḥ śūnyā āsan dvijottama | dharṣaṇāṃ yatra na prāpto rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ ||
utāho hīnavīryās te babhuvuḥ pṛthivīkṣitaḥ | bahiṣkṛtā varāstraiś ca bahavo nirjitā nṛpāḥ ||
rāghavasya vacaḥ śrutvā agastyo bhagavān ṛṣiḥ | uvāca rāmaṃ prahasan pitāmaha iveśvaram ||
sa evaṃ bādhamānas tu pārthivān pārthivarṣabha | cacāra rāvaṇo rāma pṛthivyāṃ pṛthivīpate ||
tato māhiṣmatīṃ nāma purīṃ svargapurīprabhām | saṃprāpto yatra sāmnidhyaṃ paramaṃ vasuretasaḥ ||
tulya āsīn nṛpas tasya pratāpād vasuretasaḥ | arjuno nāma yasyāgniḥ śarakuṇḍe śayaḥ sadā ||
tam eva divasaṃ so 'tha haihayādhipatir balī | arjuno narmadāṃ rantuṃ gataḥ strībhiḥ saheśvaraḥ ||
rāvaṇo rākṣasendras tu tasyāmātyān apṛcchata | kvārjuno vo nṛpaḥ so 'dya śīghram ākhyātum arhatha ||
rāvaṇo 'ham anuprāpto yuddhepsur nṛvareṇa tu | mamāgamanam avyagrair yuṣmābhiḥ saṃnivedyatām ||
ity evaṃ rāvaṇenoktās te 'mātyāḥ suvipaścitaḥ | abruvan rākṣasapatim asāmnidhyaṃ mahīpateḥ ||
śrutvā viśravasaḥ putraḥ paurāṇām arjunaṃ gatam | apasṛtyāgato vindhyaṃ himavatsaṃnibhaṃ girim ||
Тогда великосияющий Рама, снова изумлённый, почтительно склонившись, обратился к Агастье, лучшему из риши: «О досточтимый, о лучший из дваждырождённых, разве тогда миры были пусты, если владыка ракшасов Равана нигде не встретил отпора? Или цари земли стали лишены силы, отстранены от лучшего оружия, и многие цари были уже побеждены?» Услышав слова Рагхавы, блаженный риши Агастья улыбнулся и ответил Раме, словно Питамаха обращался к владыке: «Так, о бык среди царей, Равана, притесняя земных владык, странствовал по земле, о Рама, о владыка земли. Затем он достиг города по имени Махишмати, сиявшего как небесный город, где пребывало высшее присутствие Агни. Там был царь, равный Агни по могуществу, по имени Арджуна; у него огонь всегда лежал в стрелочном жертвеннике. В тот самый день сильный Арджуна, владыка Хайхаев, пошёл к Нармаде развлекаться с женщинами. Равана, владыка ракшасов, спросил его советников: “Где сегодня ваш царь Арджуна? Быстро скажите. Я, Равана, пришёл, желая битвы с лучшим царём; невзволнованно объявите ему о моём приходе”. Так спрошенные Раваной разумные советники сообщили владыке ракшасов, что царь отсутствует. Услышав от горожан, что Арджуна ушёл, сын Вишраваса отступил от города и пришёл к Виндхье, горе, подобной Химавату».
e77a3273cdd7 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Вопрос Рамы уточняет границы силы Раваны: если он всех покорял, то где были достойные правители? Агастья отвечает не отвлечённо, а ведёт рассказ к встрече с Арджуной Хайхаей, перед которым гордость Раваны будет испытана.