Ramayana
Картавирья Арджуна пленяет Равану7.32.1-11
2200 / 2464
Ramayana · 7.32.1-11
Devanāgarī

नर्मदा पुलिने यत्र राक्षसेन्द्रः स रावणः । पुष्पोपहारं कुरुते तस्माद् देशाद् अदूरतः ॥
अर्जुनो जयतां श्रेष्ठो माहिष्मत्याः पतिः प्रभुः । क्रीडिते सह नारीभिर् नर्मदातोयम् आश्रितः ॥
तासां मध्यगतो राज रराज स ततो ऽर्जुनः । करेणूनां सहस्रस्य मध्यस्थ इव कुञ्जरः ॥
जिज्ञासुः स तु बाहूनां सहस्रस्योत्तमं बलम् । रुरोध नर्मदा वेगं बाहुभिः स तदार्जुनः ॥
कार्तवीर्यभुजासेतुं तज् जलं प्राप्य निर्मलम् । कूलापहारं कुर्वाणं प्रतिस्रोतः प्रधावति ॥
समीननक्रमकरः सपुष्पकुशसंस्तरः । स नर्मदाम्भसो वेगः प्रावृट्काल इवाबभौ ॥
स वेगः कार्तवीर्येण संप्रेषिट इवाम्भसः । पुष्पोपहारं तत् सर्वं रावणस्य जहार ह ॥
रावणो ऽर्धसमाप्तं तु उत्सृज्य नियमं तदा । नर्मदां पश्यते कान्तां प्रतिकूलां यथा प्रियाम् ॥
पश्चिमेन तु तं दृष्ट्वा सागरोद्गारसंनिभम् । वर्धन्तम् अम्भसो वेगं पूर्वाम् आशां प्रविश्य तु ॥
ततो ऽनुद्भ्रान्तशकुनां स्वाभाव्ये परमे स्थिताम् । निर्विकाराङ्गनाभासां पश्यते रावणो नदीम् ॥
सव्येतरकराङ्गुल्या सशब्दं च दशाननः । वेगप्रभवम् अन्वेष्टुं सो ऽदिशच् छुकसारणौ ॥

Transliteration (IAST)

narmadā puline yatra rākṣasendraḥ sa rāvaṇaḥ | puṣpopahāraṃ kurute tasmād deśād adūrataḥ ||
arjuno jayatāṃ śreṣṭho māhiṣmatyāḥ patiḥ prabhuḥ | krīḍite saha nārībhir narmadātoyam āśritaḥ ||
tāsāṃ madhyagato rāja rarāja sa tato 'rjunaḥ | kareṇūnāṃ sahasrasya madhyastha iva kuñjaraḥ ||
jijñāsuḥ sa tu bāhūnāṃ sahasrasyottamaṃ balam | rurodha narmadā vegaṃ bāhubhiḥ sa tadārjunaḥ ||
kārtavīryabhujāsetuṃ taj jalaṃ prāpya nirmalam | kūlāpahāraṃ kurvāṇaṃ pratisrotaḥ pradhāvati ||
samīnanakramakaraḥ sapuṣpakuśasaṃstaraḥ | sa narmadāmbhaso vegaḥ prāvṛṭkāla ivābabhau ||
sa vegaḥ kārtavīryeṇa saṃpreṣiṭa ivāmbhasaḥ | puṣpopahāraṃ tat sarvaṃ rāvaṇasya jahāra ha ||
rāvaṇo 'rdhasamāptaṃ tu utsṛjya niyamaṃ tadā | narmadāṃ paśyate kāntāṃ pratikūlāṃ yathā priyām ||
paścimena tu taṃ dṛṣṭvā sāgarodgārasaṃnibham | vardhantam ambhaso vegaṃ pūrvām āśāṃ praviśya tu ||
tato 'nudbhrāntaśakunāṃ svābhāvye parame sthitām | nirvikārāṅganābhāsāṃ paśyate rāvaṇo nadīm ||
savyetarakarāṅgulyā saśabdaṃ ca daśānanaḥ | vegaprabhavam anveṣṭuṃ so 'diśac chukasāraṇau ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
नर्मदा पुलिनेnarmadā pulineна берегу Нармады
यत्रyatraгде
राक्षसेन्द्रःrākṣasendraḥвладыка ракшасов
सः रावणःsaḥ rāvaṇaḥтот Равана
पुष्पोपहारम् कुरुतेpuṣpopahāram kuruteсовершал цветочное подношение
तस्मात् देशात्tasmāt deśātот того места
अदूरतःadūrataḥнедалеко
अर्जुनःarjunaḥАрджуна
जयताम् श्रेष्ठःjayatām śreṣṭhaḥлучший из победителей
माहिष्मत्याः पतिःmāhiṣmatyāḥ patiḥгосподин Махишмати
प्रभुःprabhuḥвладыка
क्रीडितेkrīḍiteв игре, развлечении
सह नारीभिःsaha nārībhiḥвместе с женщинами
नर्मदातोयम् आश्रितःnarmadātoyam āśritaḥводу Нармады принявший
तासाम् मध्यगतःtāsām madhyagataḥсреди них находящийся
राजrājaо царь
रराजrarājaсиял
सः ततः अर्जुनःsaḥ tataḥ arjunaḥтот тогда Арджуна
करेणूनाम् सहस्रस्यkareṇūnām sahasrasyaтысячи слониц
मध्यस्थः इवmadhyasthaḥ ivaсловно стоящий среди
कुञ्जरःkuñjaraḥслон
जिज्ञासुः सः तुjijñāsuḥ saḥ tuжелая узнать же
बाहूनाम् सहस्रस्यbāhūnām sahasrasyaтысячи рук
उत्तमम् बलम्uttamam balamвысшую силу
रुरोधrurodhaзаградил
नर्मदा वेगम्narmadā vegamтечение Нармады
बाहुभिःbāhubhiḥруками
सः तदा अर्जुनःsaḥ tadā arjunaḥтот тогда Арджуна
कार्तवीर्यभुजासेतुम्kārtavīryabhujāsetumмост из рук Картавирьи
तत् जलम्tat jalamта вода
प्राप्यprāpyaдостигнув
निर्मलम्nirmalamчистая
कूलापहारम् कुर्वाणम्kūlāpahāram kurvāṇamразмывание берегов совершая
प्रतिस्रोतः प्रधावतिpratisrotaḥ pradhāvatiпротив течения побежала
समीननक्रमकरःsamīnanakramakaraḥс рыбами, крокодилами и макарами
सपुष्पकुशसंस्तरःsapuṣpakuśasaṃstaraḥс подстилкой цветов и травы куша
सः नर्मदाम्भसः वेगःsaḥ narmadāmbhasaḥ vegaḥто течение воды Нармады
प्रावृट्कालः इवprāvṛṭkālaḥ ivaкак время дождей
आबभौābabhauсияло, явилось
सः वेगःsaḥ vegaḥто течение
कार्तवीर्येणkārtavīryeṇaКартавирьей
संप्रेषितः इवsaṃpreṣitaḥ ivaсловно посланное
अम्भसःambhasaḥводы
पुष्पोपहारम्puṣpopahāramцветочное подношение
तत् सर्वम्tat sarvamто всё
रावणस्यrāvaṇasyaРаваны
जहार हjahāra haунесло
रावणःrāvaṇaḥРавана
अर्धसमाप्तम् तुardhasamāptam tuнаполовину завершённое же
उत्सृज्यutsṛjyaоставив
नियमम् तदाniyamam tadāобет тогда
नर्मदाम् पश्यतेnarmadām paśyateна Нармаду смотрит
कान्ताम्kāntāmпрекрасную
प्रतिकूलाम्pratikūlāmидущую против
यथा प्रियाम्yathā priyāmсловно любимую
पश्चिमेन तुpaścimena tuна западе же
तम् दृष्ट्वाtam dṛṣṭvāего увидев
सागरोद्गारसंनिभम्sāgarodgārasaṃnibhamподобным извержению океана
वर्धन्तम्vardhantamвозрастающий
अम्भसः वेगम्ambhasaḥ vegamпоток воды
पूर्वाम् आशाम् प्रविश्य तुpūrvām āśām praviśya tuв восточную сторону вошедший
ततःtataḥзатем
अनुद्भ्रान्तशकुनाम्anudbhrāntaśakunāmс птицами не встревоженными
स्वाभाव्ये परमे स्थिताम्svābhāvye parame sthitāmв высшей естественности стоящую
निर्विकाराङ्गनाभासाम्nirvikārāṅganābhāsāmпохожую на неизменившуюся женщину
पश्यतेpaśyateвидит
रावणः नदीम्rāvaṇaḥ nadīmРавана реку
सव्येतरकराङ्गुल्याsavyetarakarāṅgulyāпальцем правой руки
सशब्दम् चsaśabdam caи со звуком
दशाननःdaśānanaḥДесятиликий
वेगप्रभवम्vegaprabhavamисточник течения
अन्वेष्टुम्anveṣṭumразыскать
सः आदिशत्saḥ ādiśatон приказал
शुकसारणौśukasāraṇauШуке и Саране
Translation

Недалеко от того места на берегу Нармады, где владыка ракшасов Равана совершал цветочное подношение, Арджуна, лучший из победителей, господин Махишмати, развлекался с женщинами в воде Нармады. О царь, находясь среди них, Арджуна сиял, как слон среди тысячи слониц. Желая испытать высшую силу своей тысячи рук, он заградил руками течение Нармады. Чистая вода, встретив мост из рук Картавирьи, стала размывать берега и побежала против течения. Это течение воды Нармады, с рыбами, крокодилами, макарами, цветами и травой куша, выглядело как сезон дождей. Поток, словно посланный Картавирьей, унёс всё цветочное подношение Раваны. Тогда Равана, оставив обет, завершённый лишь наполовину, увидел прекрасную Нармаду, ставшую встречной, словно любимая женщина. На западе он увидел поток воды, возраставший как извержение океана и входивший в восточную сторону; затем увидел реку, чьи птицы не тревожились, которая стояла в своей высшей естественности и была подобна женщине, не изменившейся в лице. Тогда Десятиликий, щёлкнув пальцем правой руки, приказал Шуке и Саране разыскать источник этого течения.

Version

53cd6df15143 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with