एवम् अन्तर्हिते तस्मिन् पुष्पके विविधात्मनि । भरतः प्राञ्जलिर् वाक्यम् उवाच रघुनन्दनम् ॥
अत्यद्भुतानि दृश्यन्ते त्वयि राज्यं प्रशासति । अमानुषाणां सत्त्वानां व्याहृतानि मुहुर् मुहुः ॥
अनामयाच् च मर्त्यानां साग्रो मासो गतो ह्य् अयम् । जीर्णानाम् अपि सत्त्वानां मृत्युर् नायाति राघव ॥
पुत्रान् नार्यः प्रसूयन्ते वपुष्मन्तश् च मानवाः । हर्षश् चाभ्यधिको राजञ् जनस्य पुरवासिनः ॥
काले च वासवो वर्षं पातयत्य् अमृतोपमम् । वायवश् चापि वायन्ते स्पर्शवन्तः सुखप्रदाः ॥
ईदृशो नश् चिरं राजा भवत्व् इति नरेश्वर । कथयन्ति पुरे पौरा जना जनपदेषु च ॥
एता वाचः सुमधुरा भरतेन समीरिताः । श्रुत्वा रामो मुदा युक्तः प्रमुमोद सुखी सुखम् ॥
evam antarhite tasmin puṣpake vividhātmani | bharataḥ prāñjalir vākyam uvāca raghunandanam ||
atyadbhutāni dṛśyante tvayi rājyaṃ praśāsati | amānuṣāṇāṃ sattvānāṃ vyāhṛtāni muhur muhuḥ ||
anāmayāc ca martyānāṃ sāgro māso gato hy ayam | jīrṇānām api sattvānāṃ mṛtyur nāyāti rāghava ||
putrān nāryaḥ prasūyante vapuṣmantaś ca mānavāḥ | harṣaś cābhyadhiko rājañ janasya puravāsinaḥ ||
kāle ca vāsavo varṣaṃ pātayaty amṛtopamam | vāyavaś cāpi vāyante sparśavantaḥ sukhapradāḥ ||
īdṛśo naś ciraṃ rājā bhavatv iti nareśvara | kathayanti pure paurā janā janapadeṣu ca ||
etā vācaḥ sumadhurā bharatena samīritāḥ | śrutvā rāmo mudā yuktaḥ pramumoda sukhī sukham ||
Когда многообразная Пушкака исчезла, Бхарата со сложенными ладонями сказал радости Рагху: «При твоём правлении царством, о Рама, видны чрезвычайные чудеса: снова и снова слышатся речи нечеловеческих существ. Этот месяц с лишним прошёл для смертных без болезни; даже к старым существам не приходит смерть, о Рагхава. Женщины рождают сыновей, люди прекрасны телом, и у жителей города, о царь, чрезвычайно велика радость. Васава вовремя проливает дождь, подобный нектару, и ветры веют приятные на ощупь, дающие счастье. “Пусть такой царь будет у нас долго”, — так, о владыка людей, говорят горожане в городе и люди в областях». Услышав эти очень сладкие слова, произнесённые Бхаратой, счастливый Рама, исполненный радости, счастливо возрадовался.
d65db2c1fc05 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Бхарата описывает плоды правления Рамы как восстановление гармонии между людьми, природой и небесными силами. Там, где царь утверждён в дхарме, сама жизнь становится устойчивее, мягче и радостнее.