पुरा किल महाबाहो देवासुरसमागमे । वृत्रो नाम महान् आसीद् दैतेयो लोकसंमतः ॥
विस्तीर्णा योजनशतम् उच्छ्रितस् त्रिगुणं ततः । अनुरागेण लोकांस् त्रीन् स्नेहात् पश्यति सर्वतः ॥
धर्मज्ञश् च कृतज्ञश् च बुद्ध्या च परिनिष्ठितः । शशास पृथिवीं सर्वां धर्मेण सुसमाहितः ॥
तस्मिन् प्रशासति तदा सर्वकामदुघा मही । रसवन्ति प्रसूतानि मूलानि च फलानि च ॥
अकृष्टपच्या पृथिवी सुसंपन्ना महात्मनः । स राज्यं तादृशं भुङ्क्ते स्फीतम् अद्भुतदर्शनम् ॥
तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना तपः कुर्याम् अनुत्तमम् । तपो हि परमं श्रेयस् तपो हि परमं सुखम् ॥
स निक्षिप्य सुतं ज्येष्ठं पौरेषु परमेश्वरम् । तप उग्रम् उपातिष्ठत् तापयन् सर्वदेवताः ॥
purā kila mahābāho devāsurasamāgame | vṛtro nāma mahān āsīd daiteyo lokasaṃmataḥ ||
vistīrṇā yojanaśatam ucchritas triguṇaṃ tataḥ | anurāgeṇa lokāṃs trīn snehāt paśyati sarvataḥ ||
dharmajñaś ca kṛtajñaś ca buddhyā ca pariniṣṭhitaḥ | śaśāsa pṛthivīṃ sarvāṃ dharmeṇa susamāhitaḥ ||
tasmin praśāsati tadā sarvakāmadughā mahī | rasavanti prasūtāni mūlāni ca phalāni ca ||
akṛṣṭapacyā pṛthivī susaṃpannā mahātmanaḥ | sa rājyaṃ tādṛśaṃ bhuṅkte sphītam adbhutadarśanam ||
tasya buddhiḥ samutpannā tapaḥ kuryām anuttamam | tapo hi paramaṃ śreyas tapo hi paramaṃ sukham ||
sa nikṣipya sutaṃ jyeṣṭhaṃ paureṣu parameśvaram | tapa ugram upātiṣṭhat tāpayan sarvadevatāḥ ||
«Некогда, о могучерукий, в столкновении богов и асуров был великий дайтья по имени Вритра, почитаемый мирами. Он простирался на сто йоджан, возвышался втрое больше и с любовью, из привязанности, со всех сторон смотрел на три мира. Он знал дхарму, был благодарен и полностью утверждён разумом; хорошо сосредоточенный, он правил всей землёй по дхарме. Когда он правил, земля давала все желания: производила сочные коренья и плоды. Земля великодушного Вритры созревала без пахоты и была прекрасно изобильна; он владел таким процветающим царством, удивительным на вид. Тогда у него возникла мысль: “Я совершу непревзойдённую аскезу, ведь аскеза — высшее благо, аскеза — высшее счастье”. Поставив старшего сына верховным владыкой над горожанами, он начал совершать суровую аскезу, тревожа всех богов».
8df7ce1382fe · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Лакшмана подчёркивает, что Вритра в этой истории не просто злодей: он правит дхармой, его земля процветает, и его сила возрастает через аскезу. Именно поэтому тревога богов становится серьёзной.