Varāha Purāṇa
The creation and the Fish9.8-14
51 / 1719
LinuxTurn pages
Varāha Purāṇa · 9.8-14

Śrī-Varāha

Devanāgarī

शून्याँल्लोकानिमान् दृष्ट्वा सिसृक्षुर्मूर्त्तिमुत्तमाम् । क्षोभयित्वा मनोधाम तत्राकारः स्वमात्रतः
स्थितस्तस्मिन् यदा क्षुब्धे ब्रह्माण्डमभवत्तदा । तस्मिंस्तु शकलीभूते भूर्लोकं च व्यवस्थितम्
अपरं भुवनं प्रायान्मध्ये भास्करसन्निभम् । पुराणपुरुषो व्याप्य पद्मकोशे व्यवस्थितः
स हि नारायणो देवः प्राजापत्येन तेजसा । अकाराद्यं स्वरं नाभ्यां हलं च विससर्ज ह
अमूर्त्तसृष्टौ शास्त्राणि उदगायत् तदा दिशः । सुष्ट्वा पुनरमेयात्मा चिन्तयामास धारणम्
तस्य चिन्तयतो नेत्रात् तेजः समभवन्महत् । दक्षिणं वह्निसङ्काशं वामं तुहिनसन्निभम्
तं दृष्ट्वा चन्द्रसूर्यौ तु कल्पितौ परमेष्ठिना । ततः प्राणः समुत्तस्थौ वायुश्च परमेष्ठिनः

Transliteration (IAST)

śūnyām̐llokānimān dṛṣṭvā sisṛkṣurmūrttimuttamām | kṣobhayitvā manodhāma tatrākāraḥ svamātrataḥ
sthitastasmin yadā kṣubdhe brahmāṇḍamabhavattadā | tasmiṃstu śakalībhūte bhūrlokaṃ ca vyavasthitam
aparaṃ bhuvanaṃ prāyānmadhye bhāskarasannibham | purāṇapuruṣo vyāpya padmakośe vyavasthitaḥ
sa hi nārāyaṇo devaḥ prājāpatyena tejasā | akārādyaṃ svaraṃ nābhyāṃ halaṃ ca visasarja ha
amūrttasṛṣṭau śāstrāṇi udagāyat tadā diśaḥ | suṣṭvā punarameyātmā cintayāmāsa dhāraṇam
tasya cintayato netrāt tejaḥ samabhavanmahat | dakṣiṇaṃ vahnisaṅkāśaṃ vāmaṃ tuhinasannibham
taṃ dṛṣṭvā candrasūryau tu kalpitau parameṣṭhinā | tataḥ prāṇaḥ samuttasthau vāyuśca parameṣṭhinaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शून्याम्śūnyāmпустые
लोकानिमान्lokānimānэти миры
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
सिसृक्षुर्मूर्त्तिमुत्तमाम्sisṛkṣurmūrttimuttamāmжелая сотворить отменный образ
क्षोभयित्वाkṣobhayitvāвсколыхнув
मनोधामmanodhāmaобитель ума
तत्राकारःtatrākāraḥтам звук «а»
स्वमात्रतःsvamātrataḥиз своей меры
स्थितस्तस्मिन्sthitastasminпребывающий в нём
यदाyadāкогда
क्षुब्धेkṣubdheво всколыхнувшемся
ब्रह्माण्डमभवत्तदाbrahmāṇḍamabhavattadāяйцо Брахмы возникло тогда
तस्मिंस्तुtasmiṃstuв нём же
शकलीभूतेśakalībhūteрасколовшемся
भूर्लोकंbhūrlokaṃмир Бхур
व्यवस्थितम्vyavasthitamутверждён
अपरंaparaṃиной
भुवनंbhuvanaṃмир
प्रायान्मध्येprāyānmadhyeпошёл посреди
भास्करसन्निभम्bhāskarasannibhamподобный солнцу
पुराणपुरुषोpurāṇapuruṣoдревний Пуруша
व्याप्यvyāpyaпронизав
पद्मकोशेpadmakośeв чашечке лотоса
हिhiведь
नारायणोnārāyaṇoНараяна
देवःdevaḥБог
प्राजापत्येनprājāpatyenaПраджапати
तेजसाtejasāсиянием
अकाराद्यंakārādyaṃначиная со звука «а»
स्वरंsvaraṃгласные
नाभ्यांnābhyāṃиз пупа
हलंhalaṃсогласные
विससर्जvisasarjaиспустил
haпоистине
अमूर्त्तसृष्टौamūrttasṛṣṭauпри бесформенном творении
शास्त्राणिśāstrāṇiшастры
उदगायत्udagāyatвоспел
दिशःdiśaḥстороны света
सुष्ट्वाsuṣṭvāсотворив
पुनरमेयात्माpunarameyātmāснова, неизмеримый духом
चिन्तयामासcintayāmāsaпомыслил
धारणम्dhāraṇamоб опоре
तस्यtasyaу него
चिन्तयतोcintayatoу размышляющего
नेत्रात्netrātиз ока
तेजःtejaḥсияние
समभवन्महत्samabhavanmahatвозникло великое
दक्षिणंdakṣiṇaṃправое
वह्निसङ्काशंvahnisaṅkāśaṃподобное огню
वामंvāmaṃлевое
तुहिनसन्निभम्tuhinasannibhamподобное инею
तंtaṃто
चन्द्रसूर्यौcandrasūryauлуна и солнце
कल्पितौkalpitauустроены
परमेष्ठिनाparameṣṭhināПарамештхином
ततःtataḥзатем
प्राणःprāṇaḥдыхание
समुत्तस्थौsamuttasthauвосстало
वायुश्चvāyuścaи ветер
परमेष्ठिनःparameṣṭhinaḥу Парамештхина
caи
caи
caи
तुtuже
तुtuже
saон
saон
तदाtadāтогда
ततःtataḥзатем
Translation

«Увидев эти миры пустыми и желая сотворить отменный образ, Он всколыхнул обитель ума, и там из своей меры возник звук „а“. Когда во всколыхнувшемся, в котором Он пребывал, возникло тогда яйцо Брахмы, и оно раскололось, — утвердился мир Бхур. Иной мир пошёл посреди, подобный солнцу; и древний Пуруша, пронизав его, утвердился в чашечке лотоса. Ибо Он, Бог Нараяна, сиянием Праджапати испустил из пупа гласные, начиная со звука „а“, и согласные. При бесформенном творении Он воспел тогда шастры и стороны света; и, сотворив, неизмеримый духом снова помыслил об опоре. У него, размышляющего, из ока возникло великое сияние: правое — подобное огню, левое — подобное инею. Увидев то, Парамештхин устроил луну и солнце; затем у Парамештхина восстало дыхание и ветер».

Version

76f52ae24c95 · published Sep 3, 2026, 7:57:49 PM UTC

Available inRU

Page between verses with