Rudra
तथा चतुर्थे दिग्भागे नैर्ऋताधिपतेः शुभा । नाम्ना कृष्णावती नाम विरूपाक्षस्य धीमतः
पञ्चमे ह्युत्तरपुटे नाम्ना शुद्धवती पुरी । उदकाधिपतेः ख्याता वरुणस्य महात्मनः
तथा पञ्चोत्तरे देवस्वस्योत्तरपुटे पुरी । वायोर्गन्धवती नाम ख्याता सर्वगुणोत्तरा
तस्योत्तरपुटे रम्या गुह्यकाधिपतेः पुरी । नाम्ना महोदया नाम शुभा वैदूर्यवेदिका
तथाष्टमेऽन्तरपुटे ईशानस्य महात्मनः । पुरी मनोहरा नाम भूतैर्नानाविधैर्युता । पुष्पैर्धन्यैश्च विविधैर्वनैराश्रमसंस्थितैः
प्रार्थ्यते देवलोकोऽयं स स्वर्ग इति कीर्तितः
tathā caturthe digbhāge nairṛtādhipateḥ śubhā | nāmnā kṛṣṇāvatī nāma virūpākṣasya dhīmataḥ
pañcame hyuttarapuṭe nāmnā śuddhavatī purī | udakādhipateḥ khyātā varuṇasya mahātmanaḥ
tathā pañcottare devasvasyottarapuṭe purī | vāyorgandhavatī nāma khyātā sarvaguṇottarā
tasyottarapuṭe ramyā guhyakādhipateḥ purī | nāmnā mahodayā nāma śubhā vaidūryavedikā
tathāṣṭame'ntarapuṭe īśānasya mahātmanaḥ | purī manoharā nāma bhūtairnānāvidhairyutā | puṣpairdhanyaiśca vividhairvanairāśramasaṃsthitaiḥ
prārthyate devaloko'yaṃ sa svarga iti kīrtitaḥ
«Также в четвёртой части света — благой град разумного Вирупакши, владыки найрриты, по имени Кришнавати. В пятой, в северной складке, прославлен град по имени Шуддхавати — у владыки вод, великого душою Варуны. Так же в пятой северной, в северной складке у Девасвы, — град Ваю, по имени Гандхавати, превосходящий всеми достоинствами. В северной складке от него — прелестный град владыки гухьяков, по имени Маходая, благой, с жертвенником из вайдурьи. Так же в восьмой внутренней складке — град Ишаны, великого душою, по имени Манохара, снабжённый разными существами, благими цветами и разными лесами, где стоят обители. Вожделеем этот мир богов; он и назван небом».
iti śrīvarāhapurāṇe bhagavacchāstre ṣaṭsaptatitamo 'dhyāyaḥ
cf6e35c1ab5a · published Sep 4, 2026, 1:58:25 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Восемь городов расставлены по восьми сторонам, и у каждого свой хозяин: Ниррити, Варуна, Ваю, владыка гухьяков, Ишана. Небо устроено как обход по кругу, а не как башня с ярусами.
Последний из них, Манохара, описан не так, как прочие: не стенами и не жертвенником, а лесами, «где стоят обители», и разными существами. У Ишаны на небе не двор, а роща с подвижниками.
Заключение же сказано одним словом: всё это «вожделеемо» — и оттого называется небом. Небо определено не местом и не блаженством, а тем, что его хотят.