Śrī-Varāha
तीर्थान्येतानि देवाश्च तारकाश्च नभस्थले ॥ गणितानि समस्तानि वायुना जगदायुषा
ब्रह्मणा लोमशेनैव नारदेन ध्रुवेण च ॥ जाम्बवत्याश्च पुत्रेण रावणेन हनूमता
एतैरनेकधा देवैः ससागरवना मही ॥ क्रमिता बलिना चैव बाह्यमण्डलरेखया
अन्तरा भ्रमणेनैव सुग्रीवेण महात्मना ॥ तथा च पूर्वं देवेन्द्रैः पंचभिः पाण्डुनन्दनैः
योगसिद्धैस्तथा कैश्चिन्मार्कण्डेयमुखैरपि ॥ क्रमिता न क्रमिष्यन्ति न पूर्वे नापरे जनाः
अल्पसत्त्वबलोपेतैः प्राणिभिश्चाल्पबुद्धिभिः ॥ मनसापि न शक्यंते गमनस्य च का कथा
tīrthānyetāni devāśca tārakāśca nabhasthale || gaṇitāni samastāni vāyunā jagadāyuṣā
brahmaṇā lomaśenaiva nāradena dhruveṇa ca || jāmbavatyāśca putreṇa rāvaṇena hanūmatā
etairanekadhā devaiḥ sasāgaravanā mahī || kramitā balinā caiva bāhyamaṇḍalarekhayā
antarā bhramaṇenaiva sugrīveṇa mahātmanā || tathā ca pūrvaṃ devendraiḥ paṃcabhiḥ pāṇḍunandanaiḥ
yogasiddhaistathā kaiścinmārkaṇḍeyamukhairapi || kramitā na kramiṣyanti na pūrve nāpare janāḥ
alpasattvabalopetaiḥ prāṇibhiścālpabuddhibhiḥ || manasāpi na śakyaṃte gamanasya ca kā kathā
«Эти тиртхи, и боги, и звёзды на небосводе — все исчислены Ваю, жизнью мира; Брахмою и Ломашей, Нарадою и Дхрувою, и сыном Джамбавати, Раваной, Хануманом. Ими, богами, многократно пройдена земля с морями и лесами; и Бали — по внешней окружной черте, а внутри хождением — великим душою Сугривою; также и прежде пятью владыками богов, сынами Панду, и некоторыми совершенными в йоге, с Маркандеей во главе. Пройдена она; но не пройдут её ни прежние, ни последующие люди — наделённые малою силою и крепостью, живущие малого разумения: и умом невозможны они, а о хождении какая речь?»
0a2597ef54b1 · published Sep 4, 2026, 10:45:32 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Перечислены все, кто обошёл землю, — и список короток. Ваю, Брахма, Нарада, Хануман, Равана, Бали, Сугрива, пятеро Пандавов.
Среди них наравне стоят и Равана с Бали. Способность обойти мир не свидетельствует ни о чём, кроме силы.
А о прочих сказано с горькой точностью: невозможно даже умом, не то что ногами. Отсюда и нужен другой путь.