Ṛṣi-putra
कर्मान्तकारका ह्येते तृणीभूता भवन्ति ते ॥ अनर्थो राजदण्डो वा नित्यमुत्पाद्यते वधः
कर्मकल्याणकृच्छ्रेषु भृशं चापि विमुह्यति ॥ कर्षकाः पशुपालाश्च वाणिज्यस्योपजीवकाः
यद्यत्कुर्वन्ति ते कर्म सर्वत्र क्षयभागिनः ॥ सत्यमन्विष्यमाणाश्च नैव ते कीर्त्तिभागिनः
यत्किञ्चिदशुभं कर्म तस्मिन्देशे समुच्छ्रितम् ॥ तस्य देशस्य नैवास्ति वर्जयित्वातुरान्नरान्
सुवृष्ट्यामपि तेषां वै क्षेत्रं तं तु विवर्जयेत् ॥ अशनिर्वा पतेत्तत्र क्षेत्रं वापि विनश्यति
न सुखं नापि निर्वाणं तेषां मानुषता भवेत् ॥ उत्पद्यते नृशंसानां तीव्रः क्लेशः सुदारुणः
स्तेयकर्मप्रयुक्तानां मुक्त्वा क्लेशपरम्पराम् ॥ परदारप्रसक्तानामिमां शृणुत यातनाम्
karmāntakārakā hyete tṛṇībhūtā bhavanti te || anartho rājadaṇḍo vā nityamutpādyate vadhaḥ
karmakalyāṇakṛcchreṣu bhṛśaṃ cāpi vimuhyati || karṣakāḥ paśupālāśca vāṇijyasyopajīvakāḥ
yadyatkurvanti te karma sarvatra kṣayabhāginaḥ || satyamanviṣyamāṇāśca naiva te kīrttibhāginaḥ
yatkiñcidaśubhaṃ karma tasmindeśe samucchritam || tasya deśasya naivāsti varjayitvāturānnarān
suvṛṣṭyāmapi teṣāṃ vai kṣetraṃ taṃ tu vivarjayet || aśanirvā patettatra kṣetraṃ vāpi vinaśyati
na sukhaṃ nāpi nirvāṇaṃ teṣāṃ mānuṣatā bhavet || utpadyate nṛśaṃsānāṃ tīvraḥ kleśaḥ sudāruṇaḥ
steyakarmaprayuktānāṃ muktvā kleśaparamparām || paradāraprasaktānāmimāṃ śṛṇuta yātanām
«Дела исполняющие, эти травою ставшие бывают; беда, или царская кара, постоянно возникает, убийство; в делах благих и трудных сильно теряется. Пахари, и пастухи, торговлей кормящиеся — что бы ни делали они, дело везде убытку причастно; и правду ищущие, вовсе не славе причастны они. Какое ни есть недоброе дело, в той стране поднявшееся, — той страны вовсе нет, кроме страждущих людей. И при добром дожде их поле то пусть минует; или молния падёт там, или поле погибает. Ни счастья, ни покоя у них человеческое да будет. Возникает у свирепых жгучее, весьма жестокое мучение. К воровским делам приставленных оставив череду мучений, — к чужим жёнам привязанных эту слушайте муку».
72239b264fb9 · published Sep 4, 2026, 3:28:59 PM UTC
Available inRUPage between verses with
«Травою ставшие» — сильное слово: человека перестают замечать, по нему просто ходят.
Сказано и о целой стране: где поднялось недоброе дело, там не остаётся никого, кроме страждущих. Порча одного разрастается на всех соседей.
Дождь идёт, а поле обходит стороной. Беда описана не как удар, а как невезение, которое тянется годами, — и это страшнее удара.