Viṣṇu Purāṇa
The Procedure of the Śrāddha3.15.19-25
597 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 3.15.19-25
Devanāgarī

विष्टरार्थं कुशान् दत्त्वा संपूज्यार्घ्यं विधानतः कुर्याद् आवाहनं प्राज्ञो देवानां तदनुज्ञया ।
यवाम्बुना च देवानां दद्याद् अर्घ्यं विधानतः स्रग्गन्धधूपदीपांश् च दत्त्वा तेभ्यो यथाविधि ।
पितॄणाम् अपसव्यं तत् सर्वम् एवोपकल्पयेत् अनुज्ञां च ततः प्राप्य दत्त्वा दर्भान् द्विधाकृतान् ।
मन्त्रपूर्वं पितॄणां तु कुर्याद् आवाहनं बुधः तिलाम्बुना चापसव्यं दद्याद् अर्घ्यादिकं नृप ।
काले तत्रातिथिं प्राप्तम् अन्नकामं नृपाध्वगम् ब्राह्मणैर् अभ्यनुज्ञातः कामं तम् अपि भोजयेत् ।
योगिनो विविधै रूपैर् नराणाम् उपकारिणः भ्रमन्ति पृथिवीम् एताम् अविज्ञातस्वरूपिणः ।
तस्माद् अभ्यर्चयेत् प्राप्तं श्राद्धकाले ऽतिथिं बुधः श्राद्धक्रियाफलं हन्ति नरेन्द्रापूजितो ऽतिथिः ।

Transliteration (IAST)

viṣṭarārthaṃ kuśān dattvā saṃpūjyārghyaṃ vidhānataḥ kuryād āvāhanaṃ prājño devānāṃ tadanujñayā /
yavāmbunā ca devānāṃ dadyād arghyaṃ vidhānataḥ sraggandhadhūpadīpāṃś ca dattvā tebhyo yathāvidhi /
pitṝṇām apasavyaṃ tat sarvam evopakalpayet anujñāṃ ca tataḥ prāpya dattvā darbhān dvidhākṛtān /
mantrapūrvaṃ pitṝṇāṃ tu kuryād āvāhanaṃ budhaḥ tilāmbunā cāpasavyaṃ dadyād arghyādikaṃ nṛpa /
kāle tatrātithiṃ prāptam annakāmaṃ nṛpādhvagam brāhmaṇair abhyanujñātaḥ kāmaṃ tam api bhojayet /
yogino vividhai rūpair narāṇām upakāriṇaḥ bhramanti pṛthivīm etām avijñātasvarūpiṇaḥ /
tasmād abhyarcayet prāptaṃ śrāddhakāle 'tithiṃ budhaḥ śrāddhakriyāphalaṃ hanti narendrāpūjito 'tithiḥ /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विष्टर-अर्थम्viṣṭara-arthamдля подстилки
कुशान्kuśānтраву куша
दत्त्वाdattvāдав
संपूज्यsaṃpūjyaпочтив
अर्घ्यम्arghyamпочётное подношение
विधानतःvidhānataḥпо уставу
कुर्यात्kuryātпусть совершит
आवाहनम्āvāhanamпризывание
प्राज्ञःprājñaḥразумный
देवानाम्devānāmбогов
तद्-अनुज्ञयाtad-anujñayāс их дозволения
यव-अम्बुनाyava-ambunāводою с ячменём
caи
देवानाम्devānāmбогам
दद्यात्dadyātпусть подаёт
अर्घ्यम्arghyamпочётное подношение
विधानतःvidhānataḥпо уставу
स्रक्-गन्ध-धूप-दीपान्srak-gandha-dhūpa-dīpānвенок, благовоние, курение и светильник
caи
दत्त्वाdattvāдав
तेभ्यःtebhyaḥим
यथा-विधिyathā-vidhiкак должно
पितॄणाम्pitṝṇāmдля предков
अपसव्यम्apasavyamслева направо наоборот
तत्tatто
सर्वम्sarvamвсё
एवevaже
उपकल्पयेत्upakalpayetпусть устроит
अनुज्ञाम्anujñāmдозволение
caи
ततःtataḥзатем
प्राप्यprāpyaполучив
दत्त्वाdattvāдав
दर्भान्darbhānтраву дарбха
द्विधा-कृतान्dvidhā-kṛtānсложенную вдвое
मन्त्र-पूर्वम्mantra-pūrvamс мантрой
पितॄणाम्pitṝṇāmпредков
तुtuже
कुर्यात्kuryātпусть совершит
आवाहनम्āvāhanamпризывание
बुधःbudhaḥразумный
तिल-अम्बुनाtila-ambunāводою с сезамом
caи
अपसव्यम्apasavyamобратным порядком
दद्यात्dadyātпусть подаёт
अर्घ्य-आदिकम्arghya-ādikamпочётное подношение и прочее
नृपnṛpaо царь
कालेkāleв то время
तत्रtatraтам
अतिथिम्atithimгостя
प्राप्तम्prāptamпришедшего
अन्न-कामम्anna-kāmamжелающего пищи
नृपnṛpaо царь
अध्वगम्adhvagamпутника
ब्राह्मणैःbrāhmaṇaiḥбрахманами
अभ्यनुज्ञातःabhyanujñātaḥс дозволения
कामम्kāmamнепременно
तम्tamего
अपिapiже
भोजयेत्bhojayetпусть накормит
योगिनःyoginaḥйогины
विविधैःvividhaiḥв разных
रूपैःrūpaiḥобликах
नराणाम्narāṇāmлюдям
उपकारिणःupakāriṇaḥблагодетельствующие
भ्रमन्तिbhramantiбродят
पृथिवीम्pṛthivīmпо земле
एताम्etāmэтой
अविज्ञात-स्वरूपिणःavijñāta-svarūpiṇaḥчьё существо неузнаваемо
तस्मात्tasmātпотому
अभ्यर्चयेत्abhyarcayetпусть чтит
प्राप्तम्prāptamпришедшего
श्राद्ध-कालेśrāddha-kāleво время шраддхи
अतिथिम्atithimгостя
बुधःbudhaḥразумный
श्राद्ध-क्रिया-फलम्śrāddha-kriyā-phalamплод обряда шраддхи
हन्तिhantiгубит
नर-इन्द्रnara-indraо владыка людей
अपूजितःapūjitaḥнепочтённый
अतिथिःatithiḥгость
Translation

Дав траву куша для подстилки и почтив по уставу почётным подношением, пусть разумный с их дозволения совершит призывание богов.

Пусть по уставу подаёт богам почётное подношение водою с ячменём и даёт им венок, благовоние, курение и светильник, как должно.

Для предков пусть устроит всё то же самое, но обратным порядком; и, получив дозволение, дав траву дарбха, сложенную вдвое,

пусть разумный с мантрой совершит призывание предков и обратным порядком подаёт почётное подношение и прочее водою с сезамом, о царь.

А если в то время придёт гость-путник, желающий пищи, — пусть с дозволения брахманов непременно накормит и его, о царь.

Йогины, благодетельствующие людям, бродят по этой земле в разных обликах, и существо их неузнаваемо.

Потому пусть разумный чтит гостя, пришедшего во время шраддхи: непочтённый гость губит плод обряда, о владыка людей.

Version

509ae21e4a4c · published Aug 22, 2026, 4:51:50 AM UTC

Available inRU

Page between verses with