Viṣṇu Purāṇa
Who Is the Naked One, and the Origin of Māyāmoha3.17.9-13
609 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 3.17.9-13
Devanāgarī

देवासुरम् अभूद् युद्धं दिव्यम् अब्दं पुरा द्विज तस्मिन् पराजिता देवा दैत्यैर् ह्रादपुरोगमैः ।
क्षीरोदस्योत्तरं कूलं गत्वातप्यन्त वै तपः विष्णोर् आराधनार्थाय जगुश् चेमं स्तवं तदा ।
आराधनाय लोकानां विष्णोर् ईशस्य यां गिरम् वक्ष्यामो भगवान् आद्यस् तया विष्णुः प्रसीदतु ।
यतो भूतान्य् अशेषाणि प्रसूतानि महात्मनः यस्मिंश् च लयम् एष्यन्ति कस् तं संस्तोतुम् ईश्वरः ।
तथाप्य् अरातिविध्वंसध्वस्तवीर्या भवार्थिनः त्वां स्तोष्यामस् तवोक्तीनां याथार्थ्यं नैव गोचरे ।

Transliteration (IAST)

devāsuram abhūd yuddhaṃ divyam abdaṃ purā dvija tasmin parājitā devā daityair hrādapurogamaiḥ /
kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ gatvātapyanta vai tapaḥ viṣṇor ārādhanārthāya jaguś cemaṃ stavaṃ tadā /
ārādhanāya lokānāṃ viṣṇor īśasya yāṃ giram vakṣyāmo bhagavān ādyas tayā viṣṇuḥ prasīdatu /
yato bhūtāny aśeṣāṇi prasūtāni mahātmanaḥ yasmiṃś ca layam eṣyanti kas taṃ saṃstotum īśvaraḥ /
tathāpy arātividhvaṃsadhvastavīryā bhavārthinaḥ tvāṃ stoṣyāmas tavoktīnāṃ yāthārthyaṃ naiva gocare /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
देव-असुरम्deva-asuramмежду богами и асурами
अभूत्abhūtбыла
युद्धम्yuddhamбитва
दिव्यम्divyamбожественный
अब्दम्abdamгод
पुराpurāнекогда
द्विजdvijaо дваждырождённый
तस्मिन्tasminв ней
पराजिताःparājitāḥпобеждены
देवाःdevāḥбоги
दैत्यैःdaityaiḥдайтьями
ह्राद-पुरोगमैःhrāda-purogamaiḥво главе с Храдой
क्षीर-ओदस्यkṣīra-odasyaМолочного океана
उत्तरम्uttaramсеверный
कूलम्kūlamберег
गत्वाgatvāпридя
अतप्यन्तatapyantaпредавались
वैvaiведь
तपःtapaḥподвигу
विष्णोःviṣṇoḥВишну
आराधन-अर्थायārādhana-arthāyaради умилостивления
जगुःjaguḥвоспели
caи
इमम्imamэтот
स्तवम्stavamгимн
तदाtadāтогда
आराधनायārādhanāyaдля умилостивления
लोकानाम्lokānāmмиров
विष्णोःviṣṇoḥВишну
ईशस्यīśasyaвладыки
याम्yāmкоторую
गिरम्giramречь
वक्ष्यामःvakṣyāmaḥскажем
भगवान्bhagavānвладыка
आद्यःādyaḥпервый
तयाtayāею
विष्णुःviṣṇuḥВишну
प्रसीदतुprasīdatuда будет милостив
यतःyataḥот которого
भूतानिbhūtāniсущества
अशेषाणिaśeṣāṇiвсе
प्रसूतानिprasūtāniрождены
महा-आत्मनःmahā-ātmanaḥвеликого душою
यस्मिन्yasminв котором
caи
लयम्layamрастворения
एष्यन्तिeṣyantiдостигнут
कःkaḥкто
तम्tamего
संस्तोतुम्saṃstotumвосславить
ईश्वरःīśvaraḥспособен
तथाtathāвсё же
अपिapiже
अराति-विध्वंस-ध्वस्त-वीर्याःarāti-vidhvaṃsa-dhvasta-vīryāḥчья сила сокрушена натиском врагов
भव-अर्थिनःbhava-arthinaḥищущие благополучия
त्वाम्tvāmтебя
स्तोष्यामःstoṣyāmaḥбудем славить
तवtavaтвоих
उक्तीनाम्uktīnāmречений
याथार्थ्यम्yāthārthyamсоответствие истине
naне
एवevaже
गोचरेgocareв пределах доступного
Translation

Некогда была битва между богами и асурами длиною в божественный год, о дваждырождённый; в ней боги были побеждены дайтьями во главе с Храдой.

Придя на северный берег Молочного океана, они предавались подвигу ради умилостивления Вишну и воспели тогда этот гимн:

«Речь, которую мы скажем для умилостивления Вишну, владыки миров, — да будет ею милостив первый владыка Вишну.

От кого, великого душою, рождены все существа и в ком они достигнут растворения, — кто способен его восславить?

И всё же мы, чья сила сокрушена натиском врагов, ищущие благополучия, будем славить тебя: соответствие истине наших речений о тебе — не в пределах доступного».

Version

02ec9198a584 · published Aug 22, 2026, 5:01:28 AM UTC

Available inRU

Page between verses with