Viṣṇu Purāṇa
The Midnight Birth and the Exchange of Children5.3.8-14
846 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 5.3.8-14
Devanāgarī

फुल्लेन्दीवरपत्राभं चतुर्बाहुम् उदीक्ष्य तम् श्रीवत्सवक्षसं जातं तुष्टावानकदुन्दुभिः ।
अभिष्टूय च तं वाग्भिः प्रसन्नाभिर् महामतिः विज्ञापयाम् आस तदा कंसाद् भीतो द्विजोत्तम ।
ज्ञातो ऽसि देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधरम् दिव्यं रूपम् इदं देव प्रसादेनोपसंहर ।
अद्यैव देव कंसो ऽयं कुरुते मम यातनाम् अवतीर्णम् इति ज्ञात्वा त्वम् अस्मिन् मम मन्दिरे ।
यो ऽनन्तरूपो ऽखिलविश्वरूपो गर्भे ऽपि लोकान् वपुषा बिभर्ति प्रसीदताम् एष स देवदेवः स्वमाययाविष्कृतबालरूपः ।
उपसंहर सर्वात्मन् रूपम् एतच् चतुर्भुजम् जानातु मावतारं ते कंसो ऽयं दितिजात्मजः ।
श्रीभगवानुवाच स्तुतो ऽहं य त्त्वया पूर्वं पुत्रार्थिन्या तदद्य ते । सफलं देवि संजातं जातो ऽहं यत्तवोदरात् ।

Transliteration (IAST)

phullendīvarapatrābhaṃ caturbāhum udīkṣya tam śrīvatsavakṣasaṃ jātaṃ tuṣṭāvānakadundubhiḥ /
abhiṣṭūya ca taṃ vāgbhiḥ prasannābhir mahāmatiḥ vijñāpayām āsa tadā kaṃsād bhīto dvijottama /
jñāto 'si devadeveśa śaṅkhacakragadādharam divyaṃ rūpam idaṃ deva prasādenopasaṃhara /
adyaiva deva kaṃso 'yaṃ kurute mama yātanām avatīrṇam iti jñātvā tvam asmin mama mandire /
yo 'nantarūpo 'khilaviśvarūpo garbhe 'pi lokān vapuṣā bibharti prasīdatām eṣa sa devadevaḥ svamāyayāviṣkṛtabālarūpaḥ /
upasaṃhara sarvātman rūpam etac caturbhujam jānātu māvatāraṃ te kaṃso 'yaṃ ditijātmajaḥ /
śrībhagavānuvāca stuto 'haṃ ya ttvayā pūrvaṃ putrārthinyā tadadya te / saphalaṃ devi saṃjātaṃ jāto 'haṃ yattavodarāt /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
फुल्ल-इन्दीवर-पत्र-आभम्phulla-indīvara-patra-ābhamцвета лепестка распустившейся синей лилии
चतुः-बाहुम्catuḥ-bāhumчетверорукого
उदीक्ष्यudīkṣyaувидев
तम्tamего
श्रीवत्स-वक्षसम्śrīvatsa-vakṣasamсо Шриватсой на груди
जातम्jātamрождённого
तुष्टावtuṣṭāvaвосславил
आनक-दुन्दुभिःānaka-dundubhiḥАнакадундубхи
अभिष्टूयabhiṣṭūyaвосславив
caи
तम्tamего
वाग्भिःvāgbhiḥречами
प्रसन्नाभिःprasannābhiḥясными
महा-मतिःmahā-matiḥвеликий разумом
विज्ञापयाम् आसvijñāpayām āsaизложил
तदाtadāтогда
कंसात्kaṃsātКамсы
भीतःbhītaḥустрашённый
द्विज-उत्तमdvija-uttamaо лучший из дваждырождённых
ज्ञातःjñātaḥузнан
असिasiты
देव-देव-ईशdeva-deva-īśaо владыка богов богов
शङ्ख-चक्र-गदा-धरम्śaṅkha-cakra-gadā-dharamнесущий раковину, диск и палицу
दिव्यम्divyamдивный
रूपम्rūpamобраз
इदम्idamэтот
देवdevaо бог
प्रसादेनprasādenaмилостью
उपसंहरupasaṃharaсокрой
अद्यadyaныне
एवevaже
देवdevaо бог
कंसःkaṃsaḥКамса
अयम्ayamэтот
कुरुतेkuruteтворит
ममmamaмне
यातनाम्yātanāmмучение
अवतीर्णम्avatīrṇamнисшедшим
इतिitiтак
ज्ञात्वाjñātvāузнав
त्वाम्tvāmтебя
अस्मिन्asminв этом
ममmamaмоём
मन्दिरेmandireдоме
यःyaḥкоторый
अनन्त-रूपःananta-rūpaḥбесконечнообразный
अखिल-विश्व-रूपःakhila-viśva-rūpaḥчей облик — вся вселенная
गर्भेgarbheво чреве
अपिapiдаже
लोकान्lokānмиры
वपुषाvapuṣāтелом
बिभर्तिbibhartiнесёт
प्रसीदताम्prasīdatāmда будет милостив
एषःeṣaḥэтот
सःsaḥтот
देव-देवःdeva-devaḥбог богов
स्व-माययाsva-māyayāсвоею маей
आविष्कृत-बाल-रूपःāviṣkṛta-bāla-rūpaḥявивший облик младенца
उपसंहरupasaṃharaсокрой
सर्व-आत्मन्sarva-ātmanо душа всего
रूपम्rūpamобраз
एतत्etatэтот
चतुः-भुजम्catuḥ-bhujamчетверорукий
जानातुjānātuда узнает
माне
अवतारम्avatāramнисхождение
तेteтвоё
कंसःkaṃsaḥКамса
अयम्ayamэтот
दिति-ज-आत्मजःditi-ja-ātmajaḥсын рождённого от Дити
स्तुतःstutaḥвосславлен
अहम्ahamя
यत्yatчто
त्वयाtvayāтобою
पूर्वम्pūrvamпрежде
पुत्र-अर्थिन्याputra-arthinyāжелавшею сына
तत्tatто
अद्यadyaныне
तेteу тебя
स-फलम्sa-phalamплодоносным
देविdeviо богиня
संजातम्saṃjātamстало
जातःjātaḥрождён
अहम्ahamя
यत्yatчто
तवtavaиз твоего
उदरात्udarātчрева
Translation

Увидев его рождённым — цвета лепестка распустившейся синей лилии, четверорукого, со Шриватсой на груди, — Анакадундубхи восславил его.

И, восславив его ясными речами, великий разумом, устрашённый Камсою, изложил тогда, о лучший из дваждырождённых:

«Узнан ты, о владыка богов богов; милостью сокрой этот дивный образ, несущий раковину, диск и палицу, о бог.

Ныне же, о бог, этот Камса сотворит мне мучение, узнав, что ты нисшёл в этом моём доме.

Тот бесконечнообразный, чей облик — вся вселенная, кто и во чреве несёт телом миры, — да будет милостив этот бог богов, своею маей явивший облик младенца.

Сокрой, о душа всего, этот четверорукий образ; да не узнает нисхождения твоего этот Камса, сын рождённого от Дити.»

Владыка сказал: «То, чем ты, о богиня, славила меня прежде, желая сына, — то ныне у тебя стало плодоносным: я рождён из твоего чрева».

Version

58c3db229972 · published Aug 22, 2026, 7:40:45 AM UTC

Available inRU

Page between verses with