श्री-राजोवाच यथा हतो भगवता भौमो येने च ताः स्त्रियः
निरुद्धा एतद् आचक्ष्व विक्रमं शार्ङ्ग-धन्वनः
इन्द्रेण हृत-छत्रेण हृत-कुण्डल-बन्धुना
हृतामराद्रि-स्थानेन ज्ञापितो भौम-चेष्टितम्
स-भार्यो गरुडारूढः प्राग्-ज्योतिष-पुरं ययौ
गिरि-दुर्गैः शस्त्र-दुर्गैर् जलाग्न्य्-अनिल-दुर्गमम्
मुर-पाशायुतैर् घोरैर् दृढैः सर्वत आवृतम्
गदया निर्बिभेदाद्रीन् शस्त्र-दुर्गाणि सायकैः
चक्रेणाग्निं जलं वायुं मुर-पाशांस् तथासिना
शङ्ख-नादेन यन्त्राणि हृदयानि मनस्विनाम्
प्राकारं गदया गुर्व्या निर्बिभेद गदाधरः
पाञ्चजन्य-ध्वनिं श्रुत्वा युगान्तशनि-भीषणम्
मुरः शयान उत्तस्थौ दैत्यः पञ्च-शिरा जलात्
त्रि-शूलम् उद्यम्य सु-दुर्निरीक्षणो युगान्त-सूर्यानल-रोचिर् उल्बणः
ग्रसंस् त्रि-लोकीम् इव पञ्चभिर् मुखैर् अभ्यद्रवत् तार्क्ष्य-सुतं यथोरगः
आविध्य शूलं तरसा गरुत्मते निरस्य वक्त्रैर् व्यनदत् स पञ्चभिः
स रोदसी सर्व-दिशो ऽम्बरं महान् आपूरयन्न् अण्ड-कटाहम् आवृणोत्
तदापतद् वै त्रि-शिखं गरुत्मते हरिः शराभ्याम् अभिनत् त्रिधोजसा
मुखेषु तं चापि शरैर् अताडयत् तस्मै गदां सो ऽपि रुषा व्यमुञ्चत
ताम् आपतन्तीं गदया गदां मृधे गदाग्रजो निर्बिभिदे सहस्रधा
उद्यम्य बाहून् अभिधावतो ऽजितः शिरांसि चक्रेण जहार लीलया
व्यसुः पपाताम्भसि कृत्त-शीर्षो निकृत्त-शृङ्गो ऽद्रिर् इवेन्द्र-तेजसा
तस्यात्मजाः सप्त पितुर् वधातुराः प्रतिक्रियामर्ष-जुषः समुद्यताः
śrī-rājovāca yathā hato bhagavatā bhaumo yene ca tāḥ striyaḥ
niruddhā etad ācakṣva vikramaṃ śārṅga-dhanvanaḥ
indreṇa hṛta-chatreṇa hṛta-kuṇḍala-bandhunā
hṛtāmarādri-sthānena jñāpito bhauma-ceṣṭitam
sa-bhāryo garuḍārūḍhaḥ prāg-jyotiṣa-puraṃ yayau
giri-durgaiḥ śastra-durgair jalāgny-anila-durgamam
mura-pāśāyutair ghorair dṛḍhaiḥ sarvata āvṛtam
gadayā nirbibhedādrīn śastra-durgāṇi sāyakaiḥ
cakreṇāgniṃ jalaṃ vāyuṃ mura-pāśāṃs tathāsinā
śaṅkha-nādena yantrāṇi hṛdayāni manasvinām
prākāraṃ gadayā gurvyā nirbibheda gadādharaḥ
pāñcajanya-dhvaniṃ śrutvā yugāntaśani-bhīṣaṇam
muraḥ śayāna uttasthau daityaḥ pañca-śirā jalāt
tri-śūlam udyamya su-durnirīkṣaṇo yugānta-sūryānala-rocir ulbaṇaḥ
grasaṃs tri-lokīm iva pañcabhir mukhair abhyadravat tārkṣya-sutaṃ yathoragaḥ
āvidhya śūlaṃ tarasā garutmate nirasya vaktrair vyanadat sa pañcabhiḥ
sa rodasī sarva-diśo 'mbaraṃ mahān āpūrayann aṇḍa-kaṭāham āvṛṇot
tadāpatad vai tri-śikhaṃ garutmate hariḥ śarābhyām abhinat tridhojasā
mukheṣu taṃ cāpi śarair atāḍayat tasmai gadāṃ so 'pi ruṣā vyamuñcata
tām āpatantīṃ gadayā gadāṃ mṛdhe gadāgrajo nirbibhide sahasradhā
udyamya bāhūn abhidhāvato 'jitaḥ śirāṃsi cakreṇa jahāra līlayā
vyasuḥ papātāmbhasi kṛtta-śīrṣo nikṛtta-śṛṅgo 'drir ivendra-tejasā
tasyātmajāḥ sapta pitur vadhāturāḥ pratikriyāmarṣa-juṣaḥ samudyatāḥ
«[Царь сказал:] „Как был убит Владыкою Бхаума и кем те женщины были заточены — поведай это, доблесть носителя лука Шарнги“. [Шука сказал:] Индрою, у которого отнят зонт и отняты серьги родственницы, у которого отнято место на горе бессмертных, он был извещён о деяниях Бхаумы. С супругою, взойдя на Гаруду, он отправился в город Прагджьотишу — неприступный горными твердынями, оружейными твердынями, водою, огнём и ветром, окружённый со всех сторон десятками тысяч страшных крепких пут Муры. Палицею он разбил горы, оружейные твердыни — стрелами, диском — огонь, воду и ветер, а путы Муры — мечом; звуком раковины — [сокрушил] машины и сердца отважных, стену тяжёлою палицею разбил носитель палицы. Услышав звук Панчаджаньи, страшный, как молния в конце юги, Мура, спавший, поднялся из воды — дайтья о пяти головах; подняв трезубец, [тот], на кого невозможно смотреть, с сиянием солнца и огня конца юги, ужасный, точно пожирая тремя мирами пятью пастями, ринулся на сына Таркшьи — как змей. Раскрутив трезубец, стремительно метнув в Гаруду, он взревел пятью пастями; великий, наполнив две тверди, все стороны и небо, он покрыл скорлупу яйца [вселенной]. Тогда летящий трезубец, [нацеленный] в Гаруду, Хари двумя стрелами рассёк натрое силою и его самого поразил стрелами в пасти; тот в ярости метнул в него палицу. Ту летящую палицу в битве старший брат Гады разбил палицею на тысячу [частей]; у [него], подняв руки бегущего, Непобедимый снёс головы диском играючи. Бездыханный, с отсечёнными головами, он пал в воду — как гора со срезанными вершинами от жара Индры».
48a8a5728170 · publicado 15 ago 2026, 22:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Хрита-чхатрена хрита-кундала-бандхуна — «у которого отнят зонт и отняты серьги родственницы». Повод к походу перечислен по украденным вещам: зонт, серьги, участок горы. Небесная обида названа списком пропаж.
Мура-паша-аютаих — «десятками тысяч пут Муры». Крепость описана пятью родами защиты: горы, оружие, вода-огонь-ветер и путы. Далее каждая снимается своим оружием — по порядку.
Шанкха-надена янтрани хридаяни — «звуком раковины — машины и сердца». Одно средство названо против двух вещей разом: осадные машины и мужество защитников. Звук ломает и то и другое.
Шаянах уттастхау — «спавший, поднялся». Страж крепости спал, пока её ломали. Проснулся он от звука раковины, а не от боя.
Анда-катахам аврнот — «покрыл скорлупу яйца». Рёв описан предельно: заполнил вселенную до её оболочки. И следом — две стрелы, которых хватило.
Никритта-шрингах адрих ива — «как гора со срезанными вершинами». Пятиглавого сравнивают с горою о срезанных вершинах. Число голов и число вершин совпало без объяснения.