साम्ब उवाच य एते कथिता विप्र प्रासादा विंशतिस्त्वया । तेषां सूर्यस्य कः कार्यः प्रासादो भास्करस्य तु
स्थानानि यानि चोक्तानि प्रासादस्य द्विजोत्तम । तेषां त्वयोक्तं हि पुरं व्ययवद्भिर्नरैर्युतम्
तस्मिन्प्रदेशे वै कार्यं भानोर्मन्दिरमुत्तमम् । दिशां भागे च कतमे ब्रूहि शेषं द्विजोत्तम
नारद उवाच पुरमध्यं समाश्रित्य कुर्यादायतनं रवेः । दिशां भागेऽथ वा पूर्वे पूर्वद्वारसमीपतः
भूमिं परीक्ष्य पूर्वं तु कुर्यादायतनं ततः ' । इष्टगन्धरसोपेता निम्ना२ भूमिः प्रशस्यते
शर्करातुषकेशास्थिक्षाराङ्गारविवर्जिता । मेघदुन्दुभिनिर्घोषा सर्वबीजप्ररोहिणी
शुक्ला रक्ता तथा पीता कृष्णा च कथिता क्षितिः । द्विजराजन्यवंश्यानां शूद्राणां च यथाक्रमम्
परीक्षितायां तस्यां तु मध्ये तस्याः प्रमाणतः । उपलिप्य चतुर्हस्तं चतुरस्रं च समन्ततः
हस्तमात्रमधः कृत्वा मध्ये तस्या दशाङ्गुलम् । गर्तमुत्कीर्य तेनैव पांसुना प्रतिपूरयेत्
समे समगुणा ज्ञेया हीने हीनगुणा भवेत् । वर्धमाने तु वै पांसौ भवेद्वृद्धिकरी क्षितिः
sāmba uvāca ya ete kathitā vipra prāsādā viṃśatistvayā | teṣāṃ sūryasya kaḥ kāryaḥ prāsādo bhāskarasya tu
sthānāni yāni coktāni prāsādasya dvijottama | teṣāṃ tvayoktaṃ hi puraṃ vyayavadbhirnarairyutam
tasminpradeśe vai kāryaṃ bhānormandiramuttamam | diśāṃ bhāge ca katame brūhi śeṣaṃ dvijottama
nārada uvāca puramadhyaṃ samāśritya kuryādāyatanaṃ raveḥ | diśāṃ bhāge'tha vā pūrve pūrvadvārasamīpataḥ
bhūmiṃ parīkṣya pūrvaṃ tu kuryādāyatanaṃ tataḥ ' | iṣṭagandharasopetā nimnā2 bhūmiḥ praśasyate
śarkarātuṣakeśāsthikṣārāṅgāravivarjitā | meghadundubhinirghoṣā sarvabījaprarohiṇī
śuklā raktā tathā pītā kṛṣṇā ca kathitā kṣitiḥ | dvijarājanyavaṃśyānāṃ śūdrāṇāṃ ca yathākramam
parīkṣitāyāṃ tasyāṃ tu madhye tasyāḥ pramāṇataḥ | upalipya caturhastaṃ caturasraṃ ca samantataḥ
hastamātramadhaḥ kṛtvā madhye tasyā daśāṅgulam | gartamutkīrya tenaiva pāṃsunā pratipūrayet
same samaguṇā jñeyā hīne hīnaguṇā bhavet | vardhamāne tu vai pāṃsau bhavedvṛddhikarī kṣitiḥ
«Самба сказал: „Из тех двадцати храмов, что поведаны тобою, о брахман, который же должно творить храмом Солнца, Бхаскары? И из мест, что названы тобою для храма, о лучший из дваждырождённых, назвал ты город, полный людей достаточных. В той стороне и должно творить наилучший дом Бхану. А в какой доле сторон света? Скажи остальное, о лучший из дваждырождённых“. Нарада сказал: „Прибегнув к середине города, да творит святилище Солнца, — либо в восточной доле, вблизи восточных ворот. Испытав землю сперва, да творит затем святилище: хвалится земля, наделённая желанным запахом и вкусом, низменная, свободная от щебня, шелухи, волос, костей, щёлочи и угля, отзывающаяся как облако или как литавра, произращающая всякое семя. Белая, красная, жёлтая и чёрная земля названы — для дваждырождённых, для царских, для вайшьев и для шудр по порядку. А по испытании её, посреди неё, по мере, обмазав четыре локтя четырёхугольником со всех сторон, углубив на локоть, а посредине на десять пальцев, — выкопав яму, тою же землёю да засыплет её вновь. Коли вровень — качества должно знать ровными; коли меньше — качества будут ущербны; а коли земли прибудет — будет земля приносящая прирост“».
be202bba6946 · publicado 19 ago 2026, 14:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Тешам сурьясья ках карьях прасадо — «который же из них?» Ученик не даёт увести себя в перечень и возвращает к делу. Ученик не даёт увести себя в перечень и возвращает к делу.
Пура-мадхьям самашритья — «прибегнув к середине города». Храм Солнца ставят посреди города или у восточных ворот, а не в пустыни. Храм Солнца ставят посреди города или у восточных ворот, а не в пустыни.
Бхумим парикшья пурвам ту — «испытав землю сперва». Порядок работ строгий: сперва проба, потом стройка. Порядок работ строгий: сперва проба, потом стройка.
Шаркара-туша-кешастхи-кшарангара-виварджита — «свободная от щебня, шелухи, волос, костей, щёлочи и угля». Перечень примесей вполне земляной: так и проверяют грунт. Перечень примесей вполне земляной: так и проверяют грунт.
Гартам уткирья тенаива памсуна пратипураят — «выкопав яму, тою же землёю засыпать её вновь». Проба на разрыхление: землю возвращают в яму и смотрят. Проба на разрыхление: землю возвращают в яму и смотрят.
Вардхамане ту ваи памсау — «коли земли прибудет». Итог читается по трём исходам: вровень, недостача, избыток. Способ прост и работает. Итог читается по трём исходам: вровень, недостача, избыток.