नारायणमिदं तैलं विष्णुनोक्तं रुगर्दनम् । पृथक्तैलं घृतं कुर्यात्समस्तैरौषधैः पृथक्
शतावर्या गुडूच्या वा चित्रकै गोचनान्वितैः । निर्गुण्ड्या वा प्रसारः स्यात्कण्टकार्या रसादिभिः
वर्षाभूवालया वापि वासकन फलत्रिकैः । ब्राहया चैग्ण्डकेनापि भृङ्गराजेन कुष्टिना
मुसल्या दशमूलेन खदिरेण वटादिभिः । वटिका मोदको वापि चूर्ण स्यात्सर्वरोगनुत्
घृतेन मधुना वापि अद्भिः खण्डगुडादिभिः । लवणैः कटुकैर्युक्तं यथालाभं च गेगनुत्
चित्रकार्कत्रिवृद्वापि यवानीहयमारकम् । सुधां च बालां गणिकां सप्तपर्णसुवर्चिकाम्
ज्योतिष्मतीञ्च संभृत्य तैलं धीरो विपाचयेत् । एतन्निष्यन्दनं तैलं भृशं दद्याद्भगन्दरे
शोधनं गेपणं चैव सर्ववर्णकरं परम् । चित्रकाद्यं महातैलं सर्वरोगप्रभञ्जनम्
अजमोदं ससिन्दूरं हरितालं निशाद्वयम् । क्षारद्वयं फेनयुतमार्द्रक सर (शवः लोद्भवम्
इन्द्रवारुण्यपामार्गकदलैः स्यन्दनैः समम् । एभिः सर्षपजं तैलमजामूत्रैश्चयोजितम्
मृद्वग्निना पचेदेत्गव्यक्षीरेण संयुतम् । अजमोदादिकं तैलं गण्डमालां व्यपोहति
विदग्धस्तु पचेत्पक्वं चैव विशोधयेत् । रोपणं मृदुभावं च तैलेनानेन कारयेत्
nārāyaṇamidaṃ tailaṃ viṣṇunoktaṃ rugardanam / pṛthaktailaṃ ghṛtaṃ kuryātsamastairauṣadhaiḥ pṛthak
śatāvaryā guḍūcyā vā citrakai gocanānvitaiḥ / nirguṇḍyā vā prasāraḥ syātkaṇṭakāryā rasādibhiḥ
varṣābhūvālayā vāpi vāsakana phalatrikaiḥ / brāhayā caigṇḍakenāpi bhṛṅgarājena kuṣṭinā
musalyā daśamūlena khadireṇa vaṭādibhiḥ / vaṭikā modako vāpi cūrṇa syātsarvaroganut
ghṛtena madhunā vāpi adbhiḥ khaṇḍaguḍādibhiḥ / lavaṇaiḥ kaṭukairyuktaṃ yathālābhaṃ ca geganut
citrakārkatrivṛdvāpi yavānīhayamārakam / sudhāṃ ca bālāṃ gaṇikāṃ saptaparṇasuvarcikām
jyotiṣmatīñca saṃbhṛtya tailaṃ dhīro vipācayet / etanniṣyandanaṃ tailaṃ bhṛśaṃ dadyādbhagandare
śodhanaṃ gepaṇaṃ caiva sarvavarṇakaraṃ param / citrakādyaṃ mahātailaṃ sarvarogaprabhañjanam
ajamodaṃ sasindūraṃ haritālaṃ niśādvayam / kṣāradvayaṃ phenayutamārdraka sara (śavaḥ lodbhavam
indravāruṇyapāmārgakadalaiḥ syandanaiḥ samam / ebhiḥ sarṣapajaṃ tailamajāmūtraiścayojitam
mṛdvagninā pacedetgavyakṣīreṇa saṃyutam / ajamodādikaṃ tailaṃ gaṇḍamālāṃ vyapohati
vidagdhastu pacetpakvaṃ caiva viśodhayet / ropaṇaṃ mṛdubhāvaṃ ca tailenānena kārayet
Это масло — «нараяна», изречённое Вишну, сокрушающее боль. Порознь да сделает он масло и топлёное масло со всеми снадобьями порознь: с шатавари, с гудучи, с читракой и гочаной, с ниргунди — бывает растекание, с соком кантакари и прочим, с пунарнавой, с балой, с васакой, с трипхалой, с брахми и с эрандой, с бхрингараджей, с куштхой, с мусали, с десятикорнием, с кхадирой, с баньяном и прочим. Пилюля, шарик или порошок бывают гонящими все недуги — с топлёным маслом, с мёдом, с водою, с сахаром, с патокой и прочим, с солями и едкими, соединённые по достатку. Читраку, арку, тривритту, яванани, хаямараку, судху, балу, ганику, саптапарну, суварчику и джьотишмати собрав, да сварит разумный масло: это истекающее масло да даёт он усердно при фистуле — очищающее, затягивающее и весьма творящее всякий цвет. Великое масло, «читракой начинающееся», сокрушает все недуги. Аджамода с суриком, аурипигмент, две куркумы, две щёлочи с пеной, свежий имбирь, индраваруни, апамарга с бананом и сьянданой вместе — с этими горчичное масло, соединённое с козьей мочой, да сварит он на слабом огне вместе с коровьим молоком. Это масло, «аджамодой начинающееся», устраняет зоб. Перепрелое да доварит он, а созревшее да очистит; затягивание же и мягкость да произведёт он этим маслом.
iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe brāhmīghṛtādivarṇanaṃ nāma catuḥ saptatyuttaraśatatamo 'dhyāyaḥ
8b07e9f16823 · publicado 2 sept 2026, 18:08:41 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Масло названо изречённым Вишну — единственная в главе ссылка на источник. Прочие составы даны без имени того, кто их дал.
Составы велено делать «порознь со всеми снадобьями порознь»: одна основа, одна трава, отдельное масло. Так получается ряд простых средств вместо одного сложного.
Составы зовутся по первой составляющей — «читракой начинающееся», «аджамодой начинающееся». Название повторяет порядок закладки в котёл, и потому по имени можно восстановить рецепт.