Harivaṃśa
Пуруравас, Урваши, Раджи и возвращение царства ИндрыHV 21.1-12
105 / 607
Harivaṃśa · HV 21.1-12
Devanāgarī

बुधस्य तु महाराज विद्वान् पुत्रः पुरूरवाः तेजस्वी दानशीलश् च यज्वा विपुलदक्षिणः ॥
ब्रह्मवादी पराक्रान्तः शत्रुभिर् युधि दुर्जयः आहर्ता चाग्निहोत्रस्य यज्ञानां च दिवो महीम् ॥
सत्यवादी पुण्यमतिः काम्यः संवृतमैथुनः अतीव त्रिषु लोकेषु यशसाप्रतिमः सदा ॥
तं ब्रह्मवादिनं क्षान्तं धर्मज्ञं सत्यवादिनम् उर्वशी वरयाम् आस हित्वा मानं यशस्विनी ॥
तया सहावसद् राजा दश वर्षाणि पञ्च च पञ्च षट् सप्त चाष्टौ च दश चाष्टौ च भारत ॥
वने चैत्ररथे रम्ये तथा मन्दाकिनीतटे अलकायां विशालायां नन्दने च वनोत्तमे ॥
उत्तरान् स कुरून् प्राप्य मनोररथफलद्रुमान् गन्धमादनपादेषु मेरुशृङ्गे तथोत्तरे ॥
एतेषु वनमुख्येषु सुरैर् आचरितेषु च उर्वश्या सहितो राजा रेमे परमया मुदा ॥
देशे पुण्यतमे चैव महर्षिभिर् अभिष्टुते राज्यं स कारयाम् आस प्रयागे पृथिवीपतिः ॥
तस्य पुत्रा बभूवुस् ते षड् इन्द्रोपमतेजसाः दिवि जाता महात्मान आयुर् धीमान् अमावसुः दृढायुश् च वनायुश् च शतायुश् चोर्वशीसुताः ॥
आयोः पुत्राश् तथा पञ्च सर्वे वीरा महारथाः नहुषः प्रथमं जज्ञे वृद्धशर्मा ततः परम् दम्भो रजिर् अनेनाश् च त्रिषु लोकेषु विश्रुताः ॥
रजिः पुत्रशतानीह जनयाम् आस पञ्च वै राजेयम् इति विख्यातं क्षत्रम् इन्द्रभयावहम् ॥

Transliteración (IAST)

budhasya tu mahārāja vidvān putraḥ purūravāḥ tejasvī dānaśīlaś ca yajvā vipuladakṣiṇaḥ ||
brahmavādī parākrāntaḥ śatrubhir yudhi durjayaḥ āhartā cāgnihotrasya yajñānāṃ ca divo mahīm ||
satyavādī puṇyamatiḥ kāmyaḥ saṃvṛtamaithunaḥ atīva triṣu lokeṣu yaśasāpratimaḥ sadā ||
taṃ brahmavādinaṃ kṣāntaṃ dharmajñaṃ satyavādinam urvaśī varayām āsa hitvā mānaṃ yaśasvinī ||
tayā sahāvasad rājā daśa varṣāṇi pañca ca pañca ṣaṭ sapta cāṣṭau ca daśa cāṣṭau ca bhārata ||
vane caitrarathe ramye tathā mandākinītaṭe alakāyāṃ viśālāyāṃ nandane ca vanottame ||
uttarān sa kurūn prāpya manorarathaphaladrumān gandhamādanapādeṣu meruśṛṅge tathottare ||
eteṣu vanamukhyeṣu surair ācariteṣu ca urvaśyā sahito rājā reme paramayā mudā ||
deśe puṇyatame caiva maharṣibhir abhiṣṭute rājyaṃ sa kārayām āsa prayāge pṛthivīpatiḥ ||
tasya putrā babhūvus te ṣaḍ indropamatejasāḥ divi jātā mahātmāna āyur dhīmān amāvasuḥ dṛḍhāyuś ca vanāyuś ca śatāyuś corvaśīsutāḥ ||
āyoḥ putrāś tathā pañca sarve vīrā mahārathāḥ nahuṣaḥ prathamaṃ jajñe vṛddhaśarmā tataḥ param dambho rajir anenāś ca triṣu lokeṣu viśrutāḥ ||
rajiḥ putraśatānīha janayām āsa pañca vai rājeyam iti vikhyātaṃ kṣatram indrabhayāvaham ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
बुधस्य तु महाराजbudhasya tu mahārājaу Будхи же, великий царь; от Будхи, государь
विद्वान् पुत्रः पुरूरवाःvidvān putraḥ purūravāḥмудрый сын Пуруравас; учёный потомок Пуруравас
तेजस्वी दानशीलश् चtejasvī dānaśīlaś caсияющий и щедрый нравом; могучий и склонный к дарам
यज्वा विपुलदक्षिणःyajvā vipuladakṣiṇaḥжертвователь с обильной дакшиной; совершитель жертв с великими дарами
ब्रह्मवादी पराक्रान्तःbrahmavādī parākrāntaḥговорящий о Брахмане, доблестный; знаток священного слова, могучий
शत्रुभिर् युधि दुर्जयःśatrubhir yudhi durjayaḥнепобедимый врагами в бою; трудно одолимый неприятелями в битве
आहर्ता चाग्निहोत्रस्यāhartā cāgnihotrasyaи исполнитель агнихотры; поддерживающий огненное приношение
यज्ञानां च दिवो महीम्yajñānāṃ ca divo mahīmи жертв от неба до земли; жертвоприношений небес и земли
सत्यवादी पुण्यमतिःsatyavādī puṇyamatiḥправдивый, с благим умом; говорящий истину, праведномыслящий
काम्यः संवृतमैथुनःkāmyaḥ saṃvṛtamaithunaḥжеланный, с сдержанной любовью; привлекательный и обузданный в близости
अतीव त्रिषु लोकेषुatīva triṣu lokeṣuчрезвычайно в трёх мирах; особенно среди трёх миров
यशसाप्रतिमः सदाyaśasāpratimaḥ sadāвсегда несравненный славой; не имеющий равного по славе
तं ब्रह्मवादिनं क्षान्तंtaṃ brahmavādinaṃ kṣāntaṃего, знатока Брахмана, терпеливого; этого священнословного и кроткого
धर्मज्ञं सत्यवादिनम्dharmajñaṃ satyavādinamзнающего дхарму, правдивого; ведающего закон и говорящего истину
उर्वशी वरयाम् आसurvaśī varayām āsaУрваши избрала; Урваши выбрала его
हित्वा मानं यशस्विनीhitvā mānaṃ yaśasvinīоставив гордость, славная; отбросив достоинство, знаменитая
तया सहावसद् राजाtayā sahāvasad rājāс ней жил царь; владыка пребывал вместе с ней
दश वर्षाणि पञ्च चdaśa varṣāṇi pañca caдесять лет и пять; пятнадцать лет
पञ्च षट् सप्त चाष्टौ चpañca ṣaṭ sapta cāṣṭau caпять, шесть, семь и восемь; пять, шесть, семь, также восемь
दश चाष्टौ च भारतdaśa cāṣṭau ca bhārataдесять и восемь, Бхарата; десять, также восемь, потомок Бхараты
वने चैत्ररथे रम्येvane caitrarathe ramyeв прекрасном лесу Чайтраратха; в очаровательной роще Чайтраратха
तथा मन्दाकिनीतटेtathā mandākinītaṭeи на берегу Мандакини; также у берега Мандакини
अलकायां विशालायांalakāyāṃ viśālāyāṃв широкой Алаке; в великой Алаке
नन्दने च वनोत्तमेnandane ca vanottameи в Нандане, лучшем лесу; также в превосходном лесу Нандана
उत्तरान् स कुरून् प्राप्यuttarān sa kurūn prāpyaдостигнув Северных Куру; придя к Уттара-Куру
मनोररथफलद्रुमान्manorarathaphaladrumānгде деревья исполняют желания ума; с деревьями, дающими плоды желаний
गन्धमादनपादेषुgandhamādanapādeṣuу подножий Гандхамаданы; на склонах Гандхамаданы
मेरुशृङ्गे तथोत्तरेmeruśṛṅge tathottareи на северной вершине Меру; также на северном пике Меру
एतेषु वनमुख्येषुeteṣu vanamukhyeṣuв этих лучших лесах; среди этих главных рощ
सुरैर् आचरितेषु चsurair ācariteṣu caпосещаемых богами; где странствуют суры
उर्वश्या सहितो राजाurvaśyā sahito rājāцарь вместе с Урваши; владыка, соединённый с Урваши
रेमे परमया मुदाreme paramayā mudāнаслаждался высшей радостью; радовался величайшим счастьем
देशे पुण्यतमे चैवdeśe puṇyatame caivaи в самом святом месте; а также в наиболее священной стране
महर्षिभिर् अभिष्टुतेmaharṣibhir abhiṣṭuteвосхвалённом великими риши; прославленном махарши
राज्यं स कारयाम् आसrājyaṃ sa kārayām āsaон устроил царство; он правил царством
प्रयागे पृथिवीपतिःprayāge pṛthivīpatiḥв Праяге, владыка земли; земной царь в Праяге
तस्य पुत्रा बभूवुस् तेtasya putrā babhūvus teу него были эти сыновья; его сыновьями стали
षड् इन्द्रोपमतेजसाःṣaḍ indropamatejasāḥшестеро с сиянием, подобным Индре; шесть, равные Индре силой
दिवि जाता महात्मानdivi jātā mahātmānaна небе родились великодушные; небеснорождённые махатмы
आयुर् धीमान् अमावसुःāyur dhīmān amāvasuḥАю, мудрый Амавасу; Аю и разумный Амавасу
दृढायुश् च वनायुश् चdṛḍhāyuś ca vanāyuś caДридхаю и Ванаю; Дридхаю, также Ванаю
शतायुश् चोर्वशीसुताःśatāyuś corvaśīsutāḥи Шатаю, сыновья Урваши; также Шатаю, потомки Урваши
आयोः पुत्राश् तथा पञ्चāyoḥ putrāś tathā pañcaтакже пять сыновей Аю; у Аю же было пять сыновей
सर्वे वीरा महारथाःsarve vīrā mahārathāḥвсе герои, великие колесничие; все доблестные великие воины
नहुषः प्रथमं जज्ञेnahuṣaḥ prathamaṃ jajñeНахуша родился первым; сначала появился Нахуша
वृद्धशर्मा ततः परम्vṛddhaśarmā tataḥ paramзатем Вриддхашарма; после него Вриддхашарма
दम्भो रजिर् अनेनाश् चdambho rajir anenāś caДамбха, Раджи и Анена; Дамбха, Раджи, также Анена
त्रिषु लोकेषु विश्रुताःtriṣu lokeṣu viśrutāḥизвестные в трёх мирах; прославленные во всех трёх мирах
रजिः पुत्रशतानीहrajiḥ putraśatānīhaРаджи здесь сотни сыновей; Раджи в этом мире сотни потомков
जनयाम् आस पञ्च वैjanayām āsa pañca vaiпроизвёл пять; породил пять сотен
राजेयम् इति विख्यातंrājeyam iti vikhyātaṃизвестное как род Раджи; прославленное именем Раджея
क्षत्रम् इन्द्रभयावहम्kṣatram indrabhayāvahamкшатрийство, вызывающее страх Индры; воинская сила, страшная для Индры
Traducción

Вайшампаяна сказал: «У Будхи, о великий царь, был мудрый сын Пуруравас: сияющий, щедрый нравом, совершитель жертв с обильной дакшиной. Он говорил о Брахмане, был доблестен, непобедим врагами в бою, поддерживал агнихотру и жертвоприношения, соединяющие небо и землю. Правдивый, благомыслящий, желанный и сдержанный в любви, он во всех трёх мирах всегда был несравнен славой. Славная Урваши, оставив гордость, избрала его — знатока Брахмана, терпеливого, ведающего дхарму и говорящего истину. С ней царь прожил пятнадцать лет и ещё годы, перечисляемые как пять, шесть, семь, восемь, десять и восемь, о Бхарата. Он жил с ней в прекрасном лесу Чайтраратха, на берегу Мандакини, в широкой Алаке, в Нандане, лучшем из лесов, среди Северных Куру с деревьями, дающими плоды желаний, у подножий Гандхамаданы и на северной вершине Меру. В этих лучших лесах, посещаемых богами, царь вместе с Урваши наслаждался высшей радостью. Затем владыка земли правил в Праяге, самом святом месте, восхвалённом великими риши. У него были шестеро сыновей, равных Индре сиянием: от Урваши на небе родились великодушные Аю, мудрый Амавасу, Дридхаю, Ванаю и Шатаю. У Аю было пять сыновей, все герои и великие колесничие: сначала родился Нахуша, затем Вриддхашарма; Дамбха, Раджи и Анена стали прославлены в трёх мирах. Раджи породил здесь пять сотен сыновей, и это кшатрийство, известное как род Раджи, стало внушать страх самому Индре».

Versión

29495332d4d3 · publicado 22 jun 2026, 3:30:46 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con