सुहोत्रस्य बृहत् पुत्रो बृहतस् तनयास् त्रयः अजमीढो द्विमीढश् च पुरुमीढश् च वीर्यवान् ॥
अजमीढस्य पत्न्यस् तु तिस्रो वै यशसान्विताः नीली च केशिनी चैव धूमिनी च वराङ्गना ॥
अजमीढस्य केशिन्यां जज्ञे जह्नुः प्रतापवान् य आजह्रे महासत्त्रं सर्वमेधम् महामखम् ॥
पतिलोभेन यं गङ्गा वितते ऽभिससार ह नेच्छतः प्लावयाम् आस तस्य गङ्गा च तत् सदः ॥
तया च प्लावितं दृष्ट्वा यज्ञवाटं समन्ततः सौहोत्रिर् अब्रवीद् गङ्गां क्रुद्धो भरतसत्तम ॥
एष ते त्रिषु लोकेषु संक्षिप्यापः पिबाम्य् अहम् अस्य गङ्गे ऽवलेपस्य सद्यः फलम् अवाप्नुहि ॥
ततः पीतां महात्मानो गङ्गां दृष्ट्वा महर्षयः उपनिन्युर् महाभागां दुहितृत्वाय जाह्नवीम् ॥
युवनाश्वस्य पुत्रीं तु कावेरीं जह्नुर् आवहत् गङ्गाशापेन देहार्धं यस्याः पश्चान् नदीकृतम् ॥
जह्नोस् तु दयितः पुत्रो अजको नाम वीर्यवान् अजकस्य तु दायादो बलाकाश्वो महीपतिः ॥
बभूव मृगयाशीलः कुशिकस् तस्य चात्मजः पह्लवैः सह संवृद्धो राजा वनचरैः स ह ॥
कुशिकस् तु तपस् तेपे पुत्रम् इन्द्रसमं प्रभुः लभेयम् इति तं शक्रस् त्रासाद् अभ्येत्य जज्ञिवान् ॥
स गाधिर् अभवद् राजा मघवान् कौशिकः स्वयम् विश्वामित्रस् तु गाधेयो राजा विश्वरथश् च ह ॥
विश्वजिद् विश्वकृच् चैव तथा सत्यवती नृप ऋचीकाज् जमदग्निस् तु सत्यवत्याम् अजायत ॥
विश्वामित्रस्य तु सुता देवरातादयः स्मृताः प्रख्यातास् त्रिषु लोकेषु तेषां नामानि मे शृणु ॥
देवश्रवाः कतिश् चैव यस्मात् कात्यायनाः स्मृताः शालापतिर् हिरण्याक्षो रेणुर् यस्याथ रेणुका ॥
सांकृत्यो गालवो राजन् मौद्गल्यश्वेति विश्रुताः तेषां ख्यातानि गोत्राणि कौशिकानां महात्मनाम् ॥
पाणिनो बभ्रवश् चैव धानंजय्यास् तथैव च पार्थिवा देवराताश् च सालङ्कायनसौश्रवाः ॥
लोहित्या यमदूतश् च तथा कारीषयः स्मृताः विश्रुताः कौशिका राजंस् तथान्ये सैन्धवायनाः ऋष्यन्तरविवाह्याश् च कौशिका बहवः स्मृताः ॥
पौरवस्य महाराज ब्रह्मर्षेः कौशिकस्य च संबन्धो ह्य् अस्य वंशे ऽस्मिन् ब्रह्मक्षत्रस्य विश्रुतः ॥
विश्वामित्रात्मजानां तु शुनःशेपो ऽग्रजः स्मृतः भार्गवः कौशिकत्वं हि प्राप्तः स मुनिसत्तमः ॥
शबरादयश् च सप्तान्ये विश्वामित्रस्य वै सुताः दृषद्वतीसुतश् चापि विश्वामित्राद् अथाष्टकः ॥
suhotrasya bṛhat putro bṛhatas tanayās trayaḥ ajamīḍho dvimīḍhaś ca purumīḍhaś ca vīryavān ||
ajamīḍhasya patnyas tu tisro vai yaśasānvitāḥ nīlī ca keśinī caiva dhūminī ca varāṅganā ||
ajamīḍhasya keśinyāṃ jajñe jahnuḥ pratāpavān ya ājahre mahāsattraṃ sarvamedham mahāmakham ||
patilobhena yaṃ gaṅgā vitate 'bhisasāra ha necchataḥ plāvayām āsa tasya gaṅgā ca tat sadaḥ ||
tayā ca plāvitaṃ dṛṣṭvā yajñavāṭaṃ samantataḥ sauhotrir abravīd gaṅgāṃ kruddho bharatasattama ||
eṣa te triṣu lokeṣu saṃkṣipyāpaḥ pibāmy aham asya gaṅge 'valepasya sadyaḥ phalam avāpnuhi ||
tataḥ pītāṃ mahātmāno gaṅgāṃ dṛṣṭvā maharṣayaḥ upaninyur mahābhāgāṃ duhitṛtvāya jāhnavīm ||
yuvanāśvasya putrīṃ tu kāverīṃ jahnur āvahat gaṅgāśāpena dehārdhaṃ yasyāḥ paścān nadīkṛtam ||
jahnos tu dayitaḥ putro ajako nāma vīryavān ajakasya tu dāyādo balākāśvo mahīpatiḥ ||
babhūva mṛgayāśīlaḥ kuśikas tasya cātmajaḥ pahlavaiḥ saha saṃvṛddho rājā vanacaraiḥ sa ha ||
kuśikas tu tapas tepe putram indrasamaṃ prabhuḥ labheyam iti taṃ śakras trāsād abhyetya jajñivān ||
sa gādhir abhavad rājā maghavān kauśikaḥ svayam viśvāmitras tu gādheyo rājā viśvarathaś ca ha ||
viśvajid viśvakṛc caiva tathā satyavatī nṛpa ṛcīkāj jamadagnis tu satyavatyām ajāyata ||
viśvāmitrasya tu sutā devarātādayaḥ smṛtāḥ prakhyātās triṣu lokeṣu teṣāṃ nāmāni me śṛṇu ||
devaśravāḥ katiś caiva yasmāt kātyāyanāḥ smṛtāḥ śālāpatir hiraṇyākṣo reṇur yasyātha reṇukā ||
sāṃkṛtyo gālavo rājan maudgalyaśveti viśrutāḥ teṣāṃ khyātāni gotrāṇi kauśikānāṃ mahātmanām ||
pāṇino babhravaś caiva dhānaṃjayyās tathaiva ca pārthivā devarātāś ca sālaṅkāyanasauśravāḥ ||
lohityā yamadūtaś ca tathā kārīṣayaḥ smṛtāḥ viśrutāḥ kauśikā rājaṃs tathānye saindhavāyanāḥ ṛṣyantaravivāhyāś ca kauśikā bahavaḥ smṛtāḥ ||
pauravasya mahārāja brahmarṣeḥ kauśikasya ca saṃbandho hy asya vaṃśe 'smin brahmakṣatrasya viśrutaḥ ||
viśvāmitrātmajānāṃ tu śunaḥśepo 'grajaḥ smṛtaḥ bhārgavaḥ kauśikatvaṃ hi prāptaḥ sa munisattamaḥ ||
śabarādayaś ca saptānye viśvāmitrasya vai sutāḥ dṛṣadvatīsutaś cāpi viśvāmitrād athāṣṭakaḥ ||
«У Сухотры был сын Брихат, а у Брихата — трое сыновей: доблестные Аджамидха, Двимидха и Пурумидха. У Аджамидхи было три прославленные жены: Нили, Кешини и прекрасная Дхумини. От Кешини у Аджамидхи родился могучий Джахну, который совершил великий саттра-обряд, Сарвамедху, великое жертвоприношение. Ганга, стремясь к нему как к супругу, подошла к распростёртому обряду и против его воли затопила это жертвенное место. Увидев, что жертвенная площадка со всех сторон залита ею, разгневанный Саухотри сказал Ганге, о лучший Бхарата: “Я стяну воды во всех трёх мирах и выпью их. О Ганга, немедленно получи плод этого высокомерия”. Когда великие риши увидели Гангу выпитой этим махатмой, они привели благую Джахнави к нему как дочь. Джахну взял Кавери, дочь Юванашвы; из-за проклятия Ганги половина её тела позднее стала рекой. Любимым сыном Джахну был доблестный Аджака, а наследником Аджаки — земной владыка Балакашва. Его сыном был Кушика, склонный к охоте; этот царь вырос вместе с пахлавами и лесными жителями. Кушика совершал тапас, желая получить сына, равного Индре; Шакра, испугавшись, приблизился и понял это. Сам Магхаван стал царём Гадхи в линии Каушиков; Вишвамитра, сын Гадхи, был также царём Вишваратхой. О царь, были Вишваджит, Вишвакрит и Сатьявати; от Ричики и Сатьявати родился Джамадагни. Сыновьями Вишвамитры считаются Деварата и другие, прославленные в трёх мирах: выслушай их имена. Девашрава, Кати, от которого известны Катьяяны, Шалапати, Хираньякша, Рену, от которого произошла Ренука; также прославлены Санкритья, Галава и Маудгалья. Известны готры этих великодушных Каушиков: Панины, Бабхравы, Дхананджаи, Партхивы, Девараты, Саланкяны, Саушравы; известны и Лохитьи, Ямадуты, Каришаи, другие Каушики, о царь, Сайндхаваяны и многие Каушики, связанные браками с другими риши. В этом роду, о великий царь, прославлена связь Пауравы и брахмариши Каушики, связь Брахмана и кшатрийства. Среди сыновей Вишвамитры Шунахшепа считается старшим; этот лучший мудрец, Бхаргава, достиг каушикства. Шабары и ещё семь других были сыновьями Вишвамитры; от Дришадвати и Вишвамитры произошёл также Аштака».
18b750d7213d · publicado 22 jun 2026, 3:30:47 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Этот раздел особенно ясно показывает взаимопроникновение царского и брахманического начал. Вишвамитра, Джамадагни, Ренука и связанные с ними роды напоминают, что духовная сила и царская власть в эпосе постоянно испытывают и преобразуют друг друга.