पूः पृथिव्यां समुदिता मथुरा नाम नामतः निविष्टा यमुनातीरे स्फीता जनपदायुता ॥
मधुर् नाम महान् आसीद् दानवो युधि दुर्जयः तस्य स्म सुमहर्द्ध्यासीन् महापादपसंततम् घोरं मधुवनं नाम यत्रासौ न्यवसत् तदा ॥
तस्य पुत्रो महान् आसील् लवणो नाम दानवः त्रासनः सर्वभूतानां बले महति तस्थिवान् ॥
स तत्र दानवः क्रीडन् वर्षपूगान् अनेकशः सदैवतगणांल् लोकान् उद्वासयति दर्पितः ॥
अयोध्यायाम् अयोध्यायां रामे दाशरथौ स्थिते राज्यं शासति धर्मज्ञे राक्षसानां भयावहे ॥
स दानवो बलश्लाघी घोरं वनम् उपाश्रितः प्रेषयाम् आस रामाय दूतं परुषवादिनम् ॥
विषयासन्नभूतो ऽस्मि तव राम रिपुश् च सः न च सामन्तम् इच्छन्ति राजानो बलदर्पितम् ॥
राज्ञा राजव्रतस्थेन प्रजानां शुभम् इच्छता जेतव्या रिपवः सर्वे स्फीतं विषयम् इच्छता ॥
अभिषेकार्द्रकेशेन राज्ञा रञ्जनकाम्यया जेतव्यानीन्द्रियाण्य् आदौ तज् जये हि ध्रुवो जयः ॥
सम्यग्वर्तितुकामस्य विशेषेण महीपतेः नयानाम् उपदेशेन नास्ति लोकसमो गुरुः ॥
व्यसनेषु जघन्यस्य धर्ममध्यस्य धीमतः बलज्येष्ठस्य नृपतेर् नास्ति सामन्तजं भयम् ॥
सहजैर् बध्यते सर्वः प्रवृद्धैर् इन्द्रियारिभिः अमित्राणां प्रियकरैर् मोहैर् अधृतिर् ईश्वरः ॥
यत् त्वया स्त्रीकृते मोहात् सबलो रावणो हतः नैतद् औपयिकं मन्ये महत् ते कर्म कुत्सितम् ॥
वनवासप्रवृत्तेन यत् त्वया व्रतशालिना प्रहृतं राक्षसे नीचे नैष दृष्टः सतां विधिः ॥
सताम् अक्रोधजो धर्मः शुभां नयति सद्गतिम् यत् त्वया निहतो मोहाद् दूषिताश् च वनौकसः ॥
स एव रावणो धन्यो यस् त्वया व्रतचारिणा स्त्रीनिमित्तं हतो युद्धे ग्राम्यान् धर्मान् अवेक्षता ॥
यदि ते स हतः संख्ये दुर्बुद्धिर् अजितेन्द्रियः युध्यस्वाद्य मया सार्धं मृधे यद्य् असि वीर्यवान् ॥
pūḥ pṛthivyāṃ samuditā mathurā nāma nāmataḥ niviṣṭā yamunātīre sphītā janapadāyutā ||
madhur nāma mahān āsīd dānavo yudhi durjayaḥ tasya sma sumaharddhyāsīn mahāpādapasaṃtatam ghoraṃ madhuvanaṃ nāma yatrāsau nyavasat tadā ||
tasya putro mahān āsīl lavaṇo nāma dānavaḥ trāsanaḥ sarvabhūtānāṃ bale mahati tasthivān ||
sa tatra dānavaḥ krīḍan varṣapūgān anekaśaḥ sadaivatagaṇāṃl lokān udvāsayati darpitaḥ ||
ayodhyāyām ayodhyāyāṃ rāme dāśarathau sthite rājyaṃ śāsati dharmajñe rākṣasānāṃ bhayāvahe ||
sa dānavo balaślāghī ghoraṃ vanam upāśritaḥ preṣayām āsa rāmāya dūtaṃ paruṣavādinam ||
viṣayāsannabhūto 'smi tava rāma ripuś ca saḥ na ca sāmantam icchanti rājāno baladarpitam ||
rājñā rājavratasthena prajānāṃ śubham icchatā jetavyā ripavaḥ sarve sphītaṃ viṣayam icchatā ||
abhiṣekārdrakeśena rājñā rañjanakāmyayā jetavyānīndriyāṇy ādau taj jaye hi dhruvo jayaḥ ||
samyagvartitukāmasya viśeṣeṇa mahīpateḥ nayānām upadeśena nāsti lokasamo guruḥ ||
vyasaneṣu jaghanyasya dharmamadhyasya dhīmataḥ balajyeṣṭhasya nṛpater nāsti sāmantajaṃ bhayam ||
sahajair badhyate sarvaḥ pravṛddhair indriyāribhiḥ amitrāṇāṃ priyakarair mohair adhṛtir īśvaraḥ ||
yat tvayā strīkṛte mohāt sabalo rāvaṇo hataḥ naitad aupayikaṃ manye mahat te karma kutsitam ||
vanavāsapravṛttena yat tvayā vrataśālinā prahṛtaṃ rākṣase nīce naiṣa dṛṣṭaḥ satāṃ vidhiḥ ||
satām akrodhajo dharmaḥ śubhāṃ nayati sadgatim yat tvayā nihato mohād dūṣitāś ca vanaukasaḥ ||
sa eva rāvaṇo dhanyo yas tvayā vratacāriṇā strīnimittaṃ hato yuddhe grāmyān dharmān avekṣatā ||
yadi te sa hataḥ saṃkhye durbuddhir ajitendriyaḥ yudhyasvādya mayā sārdhaṃ mṛdhe yady asi vīryavān ||
«На земле поднялся город по имени Матхура, расположенный на берегу Ямуны, процветающий и окружённый поселениями. Был великий данава по имени Мадху, труднопобедимый в битве; у него был страшный и богатый лес Мадхувана, покрытый великими деревьями, где он тогда жил. Его сыном был великий данава по имени Лавана, наводивший ужас на всех существ. Долгие годы он играл там своей силой и в гордыне тревожил даже миры богов. Когда в непобедимой Айодхье правил Рама, сын Дашаратхи, знаток дхармы и страх ракшасов, тот данава, хвалящийся силой и укрывшийся в страшном лесу, послал к нему грубого вестника. Посланец сказал: “Я стал близким к твоей области, о Рама, и он твой враг. Цари не желают иметь рядом владыку, опьянённого силой. Царь, стоящий в царском обете и желающий блага подданным, должен победить всех врагов, если хочет цветущей страны. Но царь, ещё с волосами, влажными от посвящения, прежде всего должен покорить чувства, ибо в этой победе победа прочна. Для владыки земли, желающего правильно действовать, нет учителя, равного опыту мира. Даже мудрый, средний в дхарме, может быть низшим в бедах; у царя, превосходящего силой, нет страха от соседей. Каждый связывается врождёнными врагами-чувствами, когда они разрастаются; ослепление, приятное врагам, лишает владыку стойкости. Я не считаю уместным, что ты из-за женщины и в заблуждении убил Равану с войском: этот великий поступок достоин порицания. Ты, ушедший в лес и соблюдающий обет, ударил низкого ракшаса — такого обычая у благородных не видно. Дхарма достойных рождается из негнева и ведёт к благой участи, а ты в ослеплении убил его и обидел лесных жителей. Счастлив тот самый Равана, который был убит тобой, обетником, в битве из-за женщины, пока ты смотрел на грубые мирские правила. Если он был убит тобой в сражении как злонамеренный и не победивший чувства, то сражайся сегодня со мной, если ты доблестен”».
59d8075719c4 · publicado 22 jun 2026, 3:31:04 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Речь посланца нарочно смешивает верные политические изречения с клеветой на Раму. Так адхарма часто прикрывается языком силы, рассудительности и царского долга, но её внутренний знак остаётся тем же: она оправдывает гордыню и обвиняет праведное действие.