Harivaṃśa
Кришна похищает РукминиHV 87.8-16
454 / 607
Harivaṃśa · HV 87.8-16
Devanāgarī

कस्मिन् देशे नृपो जज्ञे रुक्मी वेदविदां वर कस्याण्ववाये द्युतिमान् संभूतो द्विजसत्तम ॥
राजर्षेर् यादवस्यासीद् विदर्भो नाम वै सुतः विन्ध्यस्य दक्षिणे पार्श्वे विदर्भान् यो न्यवेशयत् ॥
क्रथकैशिकमुख्यास् तु पुत्रास् तस्य महाबलाः बभूवुर् वीर्यसंपन्नाः पृथग् वंशकरा नृपाः ॥
तस्यान्ववाये भीमस्य वृष्णयो जज्ञिरे नृप क्रथस्य त्व् अंशुमाण् वंशे कैशिकस्य तु भीष्मकः ॥
हिरण्यलोमेत्य् आहुर् यं दाक्षिणात्येश्वरं जनाः अगस्त्यगुप्ताम् आशां यः कुण्डिनस्थो ऽन्वशान् नृपः रुक्मी तस्याभवत् पुत्रो रुक्मिणी च विशां पते ॥
रुक्मी चास्त्राणि दिव्यानि द्रुमात् प्राप महाबलः जामदग्न्यात् तथ रामाद् ब्राह्मम् अस्त्रम् अवाप्तवान् प्रास्पर्धत् सह कृष्णेन नित्यम् अद्भुतकर्मणा ॥
रुक्मिणी त्व् अभवद् राजन् रूपेणासदृशी भुवि चकमे वासुदेवस् तां श्रवाद् एव महाद्युतिः ॥
स चाभिलषितस् तस्याः श्रवाद् एव जनार्दनः तेजोवीर्यबलोपेतः स मे भर्ता भवेद् इति ॥
तां ददौ न तु कृष्णाय रुक्मी द्वेषान् महाबलः याचमानाय कंसस्य प्रेष्यो ऽसाव् इति चिन्तयन् ॥

Transliteración (IAST)

kasmin deśe nṛpo jajñe rukmī vedavidāṃ vara kasyāṇvavāye dyutimān saṃbhūto dvijasattama ||
rājarṣer yādavasyāsīd vidarbho nāma vai sutaḥ vindhyasya dakṣiṇe pārśve vidarbhān yo nyaveśayat ||
krathakaiśikamukhyās tu putrās tasya mahābalāḥ babhūvur vīryasaṃpannāḥ pṛthag vaṃśakarā nṛpāḥ ||
tasyānvavāye bhīmasya vṛṣṇayo jajñire nṛpa krathasya tv aṃśumāṇ vaṃśe kaiśikasya tu bhīṣmakaḥ ||
hiraṇyalomety āhur yaṃ dākṣiṇātyeśvaraṃ janāḥ agastyaguptām āśāṃ yaḥ kuṇḍinastho 'nvaśān nṛpaḥ rukmī tasyābhavat putro rukmiṇī ca viśāṃ pate ||
rukmī cāstrāṇi divyāni drumāt prāpa mahābalaḥ jāmadagnyāt tatha rāmād brāhmam astram avāptavān prāspardhat saha kṛṣṇena nityam adbhutakarmaṇā ||
rukmiṇī tv abhavad rājan rūpeṇāsadṛśī bhuvi cakame vāsudevas tāṃ śravād eva mahādyutiḥ ||
sa cābhilaṣitas tasyāḥ śravād eva janārdanaḥ tejovīryabalopetaḥ sa me bhartā bhaved iti ||
tāṃ dadau na tu kṛṣṇāya rukmī dveṣān mahābalaḥ yācamānāya kaṃsasya preṣyo 'sāv iti cintayan ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
कस्मिन् देशे नृपो जज्ञेkasmin deśe nṛpo jajñeв какой стране царь родился; где родился владыка
रुक्मी वेदविदां वरrukmī vedavidāṃ varaРукми, лучший знатоков Веды; Рукми, о лучший ведавидов
कस्याण्ववाये द्युतिमान्kasyāṇvavāye dyutimānв чьём роду сияющий; в какой линии блистательный
संभूतो द्विजसत्तमsaṃbhūto dvijasattamaвозник, лучший дваждырождённых; родился, о лучший брахман
राजर्षेर् यादवस्यासीद्rājarṣer yādavasyāsīdу царственного риши Ядавы был; у Ядавы-раджарши был
विदर्भो नाम वै सुतःvidarbho nāma vai sutaḥсын по имени Видарбха; сын, называемый Видарбха
विन्ध्यस्य दक्षिणे पार्श्वेvindhyasya dakṣiṇe pārśveна южном склоне Виндхьи; к югу от Виндхьи
विदर्भान् यो न्यवेशयत्vidarbhān yo nyaveśayatкоторый поселил Видарбхов; который основал Видарбху
क्रथकैशिकमुख्यास् तुkrathakaiśikamukhyās tuКратха и Каишика во главе; с Кратхой и Каишикой
पुत्रास् तस्य महाबलाःputrās tasya mahābalāḥсыновья его великосильные; его могучие сыновья
बभूवुर् वीर्यसंपन्नाःbabhūvur vīryasaṃpannāḥбыли полны доблести; стали наделёнными силой
पृथग् वंशकरा नृपाःpṛthag vaṃśakarā nṛpāḥотдельные родоначальники, цари; владыки, создавшие линии
तस्यान्ववाये भीमस्यtasyānvavāye bhīmasyaв его потомстве Бхимы; в линии этого Бхимы
वृष्णयो जज्ञिरे नृपvṛṣṇayo jajñire nṛpaВришни родились, царь; появились Вришни, о царь
क्रथस्य त्व् अंशुमाण् वंशेkrathasya tv aṃśumāṇ vaṃśeв роду Кратхи Аншуман; в линии Кратхи — Аншуман
कैशिकस्य तु भीष्मकःkaiśikasya tu bhīṣmakaḥа у Каишики Бхишмака; а в линии Каишики — Бхишмака
हिरण्यलोमेत्य् आहुर् यंhiraṇyalomety āhur yaṃкого называют Хираньялома; его зовут Хираньялома
दाक्षिणात्येश्वरं जनाःdākṣiṇātyeśvaraṃ janāḥлюди владыкой южан; господином южной страны
अगस्त्यगुप्ताम् आशां यःagastyaguptām āśāṃ yaḥнаправлением, охраняемым Агастьей; стороной, защищённой Агастьей
कुण्डिनस्थो ऽन्वशान् नृपःkuṇḍinastho 'nvaśān nṛpaḥцарь из Кундины правил; владыка из Кундины управлял
रुक्मी तस्याभवत् पुत्रोrukmī tasyābhavat putroРукми был его сыном; Рукми стал его сыном
रुक्मिणी च विशां पतेrukmiṇī ca viśāṃ pateи Рукмини, владыка людей; и Рукмини, о господин народа
रुक्मी चास्त्राणि दिव्यानिrukmī cāstrāṇi divyāniи Рукми божественные оружия; Рукми небесные оружия
द्रुमात् प्राप महाबलःdrumāt prāpa mahābalaḥот Друмы получил, великосильный; могучий получил от Друмы
जामदग्न्यात् तथ रामाद्jāmadagnyāt tatha rāmādи от Рамы Джамадагньи; а также от Джамадагньи Рамы
ब्राह्मम् अस्त्रम् अवाप्तवान्brāhmam astram avāptavānобрёл оружие Брахмы; получил брахма-астру
प्रास्पर्धत् सह कृष्णेनprāspardhat saha kṛṣṇenaсоперничал с Кришной; состязался с Кришной
नित्यम् अद्भुतकर्मणाnityam adbhutakarmaṇāпостоянно, чудеснодеятельным; всегда с чудотворным
रुक्मिणी त्व् अभवद् राजन्rukmiṇī tv abhavad rājanРукмини же была, царь; Рукмини, о царь, была
रूपेणासदृशी भुविrūpeṇāsadṛśī bhuviнесравненная красотой на земле; не имеющая равной обликом
चकमे वासुदेवस् तांcakame vāsudevas tāṃВасудева полюбил её; Кришна возжелал её
श्रवाद् एव महाद्युतिःśravād eva mahādyutiḥтолько по слуху, великосияющий; услышав о ней, блистательный
स चाभिलषितस् तस्याःsa cābhilaṣitas tasyāḥи он был желанен ей; он также был ею желаем
श्रवाद् एव जनार्दनःśravād eva janārdanaḥтолько по слуху Джанардана; Джанардана уже по слуху
तेजोवीर्यबलोपेतःtejovīryabalopetaḥнаделённый блеском, доблестью, силой; полный сияния, мощи и силы
स मे भर्ता भवेद् इतिsa me bhartā bhaved itiпусть он будет моим мужем; он должен стать моим супругом
तां ददौ न तु कृष्णायtāṃ dadau na tu kṛṣṇāyaеё не дал Кришне; но её не отдал Кришне
रुक्मी द्वेषान् महाबलःrukmī dveṣān mahābalaḥРукми из ненависти, сильный; могучий Рукми из вражды
याचमानाय कंसस्यyācamānāya kaṃsasyaпросящему, Камсы; Кришне, просившему, Камсы
प्रेष्यो ऽसाव् इति चिन्तयन्preṣyo 'sāv iti cintayanслуга он — так думая; думая: он служитель Камсы
Traducción

Джанамеджая спросил: «В какой стране родился царь Рукми, о лучший знатоков Веды? В чьём роду он, сияющий, возник, о лучший дваждырождённых?» Вайшампаяна сказал: У царственного риши Ядавы был сын по имени Видарбха, который поселил Видарбхов на южном склоне Виндхьи. Его могучие сыновья, во главе с Кратхой и Каишикой, были полны доблести и стали отдельными родоначальниками. О царь, в потомстве Бхимы родились Вришни; в роду Кратхи — Аншуман, а в роду Каишики — Бхишмака. Люди называют его Хираньяломой, владыкой южной страны; из Кундины он правил направлением, охраняемым Агастьей. О владыка людей, Рукми был его сыном, и Рукмини тоже была его дочерью. Великосильный Рукми получил божественные оружия от Друмы, а от Рамы Джамадагньи обрёл брахма-астру и постоянно соперничал с Кришной, чьи дела чудесны. Рукмини же, о царь, была несравненной красотой на земле. Великосияющий Васудева полюбил её, лишь услышав о ней. И Джанардана был желанен ей уже по слуху: «Пусть он, наделённый блеском, доблестью и силой, станет моим мужем». Но могучий Рукми из ненависти не отдал её просившему Кришне, думая: «Он служитель Камсы».

Versión

5f4e322358e4 · publicado 22 jun 2026, 6:55:02 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con