Harivaṃśa
Кришна убивает НаракуHV 91.2-21
477 / 607
Harivaṃśa · HV 91.2-21
Devanāgarī

स तैर् वृतः पुरीं गत्वा सर्वयादवनन्दनः द्वारकां भगवान् विष्णुः प्रत्यवैक्षत वीर्यवान् ॥
प्रत्यपद्यत रत्नानि विविधानि वसूनि च यथार्हं पुण्डरीकाक्षो नैरृतान् प्रत्यपादयत् ॥
तत्र विघ्नं चरन्ति स्म दैतेयाः सह दानवैः ताञ् जघान महाबाहुर् वरदत्तान् महासुरान् ॥
विघ्नं तत्राकरोत् तस्य नरको नाम दानवः त्रासनः सुरसंघानां देवराजरिपुर् महान् ॥
स बभौ मूर्तिलिङ्गस्थः सर्वदैवतबाधिता ऋषीणां मानुषाणां च प्रतीपम् अकरोत् तदा ॥
त्वष्टुर् दुहितरं भौमः कशेरुम् अगमत् तदा गजरूपेण जग्राह रुचिराङ्गीं चतुर्दशीम् ॥
प्रमथ्य च वरारोहां नरको वाक्यम् अब्रवीत् नष्टशोकभयो मोहात् प्राग्ज्योतिषपतिस् तदा ॥
यानि देवमनुष्येषु रत्नानि विविधानि च बिभर्ति च मही कृत्स्ना सागरेषु च यद् वसु ॥
अद्य प्रभृति तानीह सहिताः सर्वनैरृताः ममैवोपहरिष्यन्ति दैत्याश् च सह दानवैः ॥
एवम् उत्तमरत्नानि वस्त्राणि विविधानि च संजहार तदा भौमस् तच् च नाधिचचार सः ॥
गन्धर्वाणां च याः कन्या जहार नरको बली याश् च देवमनुष्याणां सप्त चाप्सरसां गणाः ॥
चतुर्दश सहस्राणि एकविंशच्छतानि च एकवेणीधराः सर्वाः सतां मार्गम् अनुव्रताः ॥
तासां पुरवरं भौमो ऽकारयन् मणिपर्वतम् अलकायाम् अदीनात्मा मुरस्य विषयं प्रति ॥
ताश् च प्राग्ज्योतिषपतिर् मुरोश् चैव दशात्मजाः नैरृताश् च यथामुख्याः पालयन्त उपासते ॥
स एष तमसः पारे वरदत्तो महासुरः अदितिं धर्षयाम् आस कुण्डलार्थे महासुरः ॥
न चासुरगणैः सर्वैः सहितैः कर्म तत् पुरा कृतपूर्वं तदा घोरं यद् अकार्षीन् महासुरः ॥
यं मही सुषुवे देवी यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम् तस्यान्तपालाश् चत्वारस् तस्यासन् युद्धदुर्मदाः ॥
हयग्रीवो निसुन्दश् च वीरः पञ्चजनस् तथा मुरुः पुत्रसहस्रैश् च वरदत्तो महासुरः ॥
आदेवयानम् आवृत्य पन्थानं समवस्थितः वित्रासनः सुकृतिनां विरूपै राक्षसैः सह ॥
तद्वधार्थं महाबाहुः शङ्खचक्रगदासिभृत् जातो वृष्णिषु देवक्यां वसुदेवाज् जनार्दनः ॥

Transliteración (IAST)

sa tair vṛtaḥ purīṃ gatvā sarvayādavanandanaḥ dvārakāṃ bhagavān viṣṇuḥ pratyavaikṣata vīryavān ||
pratyapadyata ratnāni vividhāni vasūni ca yathārhaṃ puṇḍarīkākṣo nairṛtān pratyapādayat ||
tatra vighnaṃ caranti sma daiteyāḥ saha dānavaiḥ tāñ jaghāna mahābāhur varadattān mahāsurān ||
vighnaṃ tatrākarot tasya narako nāma dānavaḥ trāsanaḥ surasaṃghānāṃ devarājaripur mahān ||
sa babhau mūrtiliṅgasthaḥ sarvadaivatabādhitā ṛṣīṇāṃ mānuṣāṇāṃ ca pratīpam akarot tadā ||
tvaṣṭur duhitaraṃ bhaumaḥ kaśerum agamat tadā gajarūpeṇa jagrāha rucirāṅgīṃ caturdaśīm ||
pramathya ca varārohāṃ narako vākyam abravīt naṣṭaśokabhayo mohāt prāgjyotiṣapatis tadā ||
yāni devamanuṣyeṣu ratnāni vividhāni ca bibharti ca mahī kṛtsnā sāgareṣu ca yad vasu ||
adya prabhṛti tānīha sahitāḥ sarvanairṛtāḥ mamaivopahariṣyanti daityāś ca saha dānavaiḥ ||
evam uttamaratnāni vastrāṇi vividhāni ca saṃjahāra tadā bhaumas tac ca nādhicacāra saḥ ||
gandharvāṇāṃ ca yāḥ kanyā jahāra narako balī yāś ca devamanuṣyāṇāṃ sapta cāpsarasāṃ gaṇāḥ ||
caturdaśa sahasrāṇi ekaviṃśacchatāni ca ekaveṇīdharāḥ sarvāḥ satāṃ mārgam anuvratāḥ ||
tāsāṃ puravaraṃ bhaumo 'kārayan maṇiparvatam alakāyām adīnātmā murasya viṣayaṃ prati ||
tāś ca prāgjyotiṣapatir muroś caiva daśātmajāḥ nairṛtāś ca yathāmukhyāḥ pālayanta upāsate ||
sa eṣa tamasaḥ pāre varadatto mahāsuraḥ aditiṃ dharṣayām āsa kuṇḍalārthe mahāsuraḥ ||
na cāsuragaṇaiḥ sarvaiḥ sahitaiḥ karma tat purā kṛtapūrvaṃ tadā ghoraṃ yad akārṣīn mahāsuraḥ ||
yaṃ mahī suṣuve devī yasya prāgjyotiṣaṃ puram tasyāntapālāś catvāras tasyāsan yuddhadurmadāḥ ||
hayagrīvo nisundaś ca vīraḥ pañcajanas tathā muruḥ putrasahasraiś ca varadatto mahāsuraḥ ||
ādevayānam āvṛtya panthānaṃ samavasthitaḥ vitrāsanaḥ sukṛtināṃ virūpai rākṣasaiḥ saha ||
tadvadhārthaṃ mahābāhuḥ śaṅkhacakragadāsibhṛt jāto vṛṣṇiṣu devakyāṃ vasudevāj janārdanaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
स तैर् वृतः पुरीं गत्वाsa tair vṛtaḥ purīṃ gatvāон, ими окружённый, в город придя; он в окружении их вошёл в город
सर्वयादवनन्दनःsarvayādavanandanaḥрадость всех Ядавов; радость всех Ядавов
द्वारकां भगवान् विष्णुःdvārakāṃ bhagavān viṣṇuḥДвараку благой Вишну; благой Вишну Двараку
प्रत्यवैक्षत वीर्यवान्pratyavaikṣata vīryavānосмотрел доблестный; доблестно осмотрел
प्रत्यपद्यत रत्नानिpratyapadyata ratnāniпринял драгоценности; он принял драгоценности
विविधानि वसूनि चvividhāni vasūni caразличные и богатства; и разные богатства
यथार्हं पुण्डरीकाक्षोyathārhaṃ puṇḍarīkākṣoпо достоинству лотосоокий; Пундарикакша по достоинству
नैरृतान् प्रत्यपादयत्nairṛtān pratyapādayatнайрритам передал; раздал найрритам
तत्र विघ्नं चरन्ति स्मtatra vighnaṃ caranti smaтам препятствие совершали; там творили помехи
दैतेयाः सह दानवैःdaiteyāḥ saha dānavaiḥдайтьи вместе с данавами; дайтьи с данавами
ताञ् जघान महाबाहुर्tāñ jaghāna mahābāhurих убил могучерукий; могучерукий уничтожил их
वरदत्तान् महासुरान्varadattān mahāsurānполучивших дары великих асуров; великих асуров, получивших дары
विघ्नं तत्राकरोत् तस्यvighnaṃ tatrākarot tasyaпомеху там сделал ему; там ему мешал
नरको नाम दानवःnarako nāma dānavaḥНарака по имени данава; данава по имени Нарака
त्रासनः सुरसंघानांtrāsanaḥ surasaṃghānāṃпугающий сонмы богов; ужас богов
देवराजरिपुर् महान्devarājaripur mahānвеликий враг царя богов; великий враг Индры
स बभौ मूर्तिलिङ्गस्थःsa babhau mūrtiliṅgasthaḥон сиял, находящийся в телесном знаке; он являлся в воплощённом облике
सर्वदैवतबाधिताsarvadaivatabādhitāвсеми божествами стеснённый; противостоящий всем божествам
ऋषीणां मानुषाणां चṛṣīṇāṃ mānuṣāṇāṃ caриши и людей также; риши и людей
प्रतीपम् अकरोत् तदाpratīpam akarot tadāпротиводействие совершал тогда; тогда притеснял
त्वष्टुर् दुहितरं भौमःtvaṣṭur duhitaraṃ bhaumaḥТваштра дочь Бхаума; Бхаума дочь Тваштра
कशेरुम् अगमत् तदाkaśerum agamat tadāКашеру достиг тогда; тогда пришёл к Кашеру
गजरूपेण जग्राहgajarūpeṇa jagrāhaв облике слона схватил; в виде слона схватил
रुचिराङ्गीं चतुर्दशीम्rucirāṅgīṃ caturdaśīmпрекраснотелую четырнадцатилетнюю; прекрасную четырнадцатилетнюю девушку
प्रमथ्य च वरारोहांpramathya ca varārohāṃи одолев прекраснобёдрую; насильно одолев красавицу
नरको वाक्यम् अब्रवीत्narako vākyam abravītНарака слово сказал; Нарака сказал
नष्टशोकभयो मोहात्naṣṭaśokabhayo mohātутратив скорбь и страх от заблуждения; в ослеплении утратив страх и стыд
प्राग्ज्योतिषपतिस् तदाprāgjyotiṣapatis tadāвладыка Прагджьотиши тогда; тогда владыка Прагджьотиши
यानि देवमनुष्येषुyāni devamanuṣyeṣuкакие среди богов и людей; какие у богов и людей
रत्नानि विविधानि चratnāni vividhāni caдрагоценности различные и; разные драгоценности
बिभर्ति च मही कृत्स्नाbibharti ca mahī kṛtsnāи несёт земля вся; и что хранит вся земля
सागरेषु च यद् वसुsāgareṣu ca yad vasuи в океанах какое богатство; и какое богатство в океанах
अद्य प्रभृति तानीहadya prabhṛti tānīhaс сегодняшнего дня они здесь; с этого дня всё это
सहिताः सर्वनैरृताःsahitāḥ sarvanairṛtāḥвместе все найрриты; все найрриты вместе
ममैवोपहरिष्यन्तिmamaivopahariṣyantiмне одному будут приносить; будут приносить только мне
दैत्याश् च सह दानवैःdaityāś ca saha dānavaiḥдайтьи и с данавами; дайтьи вместе с данавами
एवम् उत्तमरत्नानिevam uttamaratnāniтак лучшие драгоценности; так лучшие драгоценности
वस्त्राणि विविधानि चvastrāṇi vividhāni caи различные одежды; и разные одежды
संजहार तदा भौमस्saṃjahāra tadā bhaumasсобрал тогда Бхаума; тогда Бхаума захватил
तच् च नाधिचचार सःtac ca nādhicacāra saḥи это не оставил он; и этим не удовлетворился
गन्धर्वाणां च याः कन्याgandharvāṇāṃ ca yāḥ kanyāи какие девушки гандхарвов; девушек гандхарвов
जहार नरको बलीjahāra narako balīпохитил Нарака сильный; могучий Нарака похитил
याश् च देवमनुष्याणांyāś ca devamanuṣyāṇāṃи какие богов и людей; и девушек богов и людей
सप्त चाप्सरसां गणाःsapta cāpsarasāṃ gaṇāḥи семь групп апсар; а также семь сонмов апсар
चतुर्दश सहस्राणिcaturdaśa sahasrāṇiчетырнадцать тысяч; четырнадцать тысяч
एकविंशच्छतानि चekaviṃśacchatāni caи двадцать одна сотня; и двадцать одна сотня
एकवेणीधराः सर्वाःekaveṇīdharāḥ sarvāḥодну косу носившие все; все с одной косой
सतां मार्गम् अनुव्रताःsatāṃ mārgam anuvratāḥпути добрых следовавшие; следовавшие пути благих
तासां पुरवरं भौमोtāsāṃ puravaraṃ bhaumoдля них лучший город Бхаума; для них Бхаума
ऽकारयन् मणिपर्वतम्'kārayan maṇiparvatamсоздал Манипарвату; построил Манипарвату
अलकायाम् अदीनात्माalakāyām adīnātmāв Алаке, неунывающий духом; у Алаки, дерзкий духом
मुरस्य विषयं प्रतिmurasya viṣayaṃ pratiк области Муры; близ владений Муры
ताश् च प्राग्ज्योतिषपतिर्tāś ca prāgjyotiṣapatirих же владыка Прагджьотиши; их владыка Прагджьотиши
मुरोश् चैव दशात्मजाःmuroś caiva daśātmajāḥи десять сыновей Муры; и десять сыновей Муры
नैरृताश् च यथामुख्याःnairṛtāś ca yathāmukhyāḥи найрриты по главенству; и главные найрриты
पालयन्त उपासतेpālayanta upāsateохраняя, служат; охраняли и прислуживали
स एष तमसः पारेsa eṣa tamasaḥ pāreон этот за пределом тьмы; этот, за пределом тьмы
वरदत्तो महासुरःvaradatto mahāsuraḥполучивший дар великий асура; великий асура, получивший дар
अदितिं धर्षयाम् आसaditiṃ dharṣayām āsaАдити оскорбил; дерзко оскорбил Адити
कुण्डलार्थे महासुरःkuṇḍalārthe mahāsuraḥради серёг великий асура; ради её серёг
न चासुरगणैः सर्वैःna cāsuragaṇaiḥ sarvaiḥи не всеми сонмами асуров; и всеми сонмами асуров
सहितैः कर्म तत् पुराsahitaiḥ karma tat purāсобранными деяние то прежде; прежде не было совершено такое деяние
कृतपूर्वं तदा घोरंkṛtapūrvaṃ tadā ghoraṃпрежде совершённое тогда страшное; такое страшное прежде
यद् अकार्षीन् महासुरःyad akārṣīn mahāsuraḥкакое совершил великий асура; какое совершил этот великий асура
यं मही सुषुवे देवीyaṃ mahī suṣuve devīкоторого земля-богиня родила; его родила богиня Земля
यस्य प्राग्ज्योतिषं पुरम्yasya prāgjyotiṣaṃ puramчей город Прагджьотиша; чьим городом была Прагджьотиша
तस्यान्तपालाश् चत्वारस्tasyāntapālāś catvārasего пограничных стражей четыре; у него было четыре стража рубежей
तस्यासन् युद्धदुर्मदाःtasyāsan yuddhadurmadāḥего были боем неукротимые; неукротимые в бою
हयग्रीवो निसुन्दश् चhayagrīvo nisundaś caХаягрива и Нисунда; Хаягрива и Нисунда
वीरः पञ्चजनस् तथाvīraḥ pañcajanas tathāгерой Панчаджана также; а также герой Панчаджана
मुरुः पुत्रसहस्रैश् चmuruḥ putrasahasraiś caМура с тысячами сыновей; Мура с тысячами сыновей
वरदत्तो महासुरःvaradatto mahāsuraḥполучивший дар великий асура; великий асура, получивший дар
आदेवयानम् आवृत्यādevayānam āvṛtyaпуть до деваяны закрыв; заградив путь к небесам
पन्थानं समवस्थितःpanthānaṃ samavasthitaḥдорогу занял; он стоял на дороге
वित्रासनः सुकृतिनांvitrāsanaḥ sukṛtināṃпугающий праведников; устрашая добродетельных
विरूपै राक्षसैः सहvirūpai rākṣasaiḥ sahaс уродливыми ракшасами; вместе с безобразными ракшасами
तद्वधार्थं महाबाहुःtadvadhārthaṃ mahābāhuḥради его убийства могучерукий; ради его уничтожения
शङ्खचक्रगदासिभृत्śaṅkhacakragadāsibhṛtносящий раковину, диск, палицу, меч; носитель раковины, диска, палицы и меча
जातो वृष्णिषु देवक्यांjāto vṛṣṇiṣu devakyāṃродился у Вришни в Деваки; родился среди Вришни от Деваки
वसुदेवाज् जनार्दनःvasudevāj janārdanaḥот Васудевы Джанардана; Джанардана от Васудевы
Traducción

Вайшампаяна сказал: «Придя в город в окружении своих, доблестный благой Вишну, радость всех Ядавов, осмотрел Двараку. Лотосоокий принял разные драгоценности и богатства и по достоинству раздал их найрритам. Там дайтьи вместе с данавами творили помехи, и могучерукий уничтожил этих великих асуров, получивших дары. Но ему мешал данава по имени Нарака, великий враг царя богов и ужас сонмов небожителей. Он являлся в воплощённом облике, противостоял всем божествам и тогда притеснял риши и людей. Бхаума пришёл к Кашеру, дочери Тваштра, и, приняв облик слона, схватил прекрасную четырнадцатилетнюю девушку. Насильно одолев красавицу, владыка Прагджьотиши Нарака, в ослеплении утратив страх и стыд, сказал: “Все драгоценности у богов и людей, всё, что хранит земля, и все богатства океанов отныне дайтьи, данавы и все найрриты будут приносить только мне”. Так Бхаума захватил лучшие драгоценности и разные одежды, но этим не удовлетворился. Могучий Нарака похитил девушек гандхарвов, богов и людей, а также семь сонмов апсар: четырнадцать тысяч и двадцать одну сотню девушек, все с одной косой и следующие пути благих. Для них дерзкий Бхаума построил Манипарвату у Алаки, близ владений Муры. Сам владыка Прагджьотиши, десять сыновей Муры и главные найрриты охраняли их и служили им. Этот великий асура, получивший дар и пребывающий за пределом тьмы, дерзко оскорбил Адити ради её серёг. Прежде даже все собранные сонмы асуров не совершали такого страшного дела, какое совершил этот великий асура. Его родила богиня Земля; его городом была Прагджьотиша, а четырьмя его неукротимыми в бою стражами рубежей были Хаягрива, Нисунда, герой Панчаджана и Мура с тысячами сыновей, великий асура, получивший дар. Заградив путь к небесам, он стоял на дороге, устрашая добродетельных вместе с безобразными ракшасами. Ради его уничтожения могучерукий Джанардана, носитель раковины, диска, палицы и меча, родился среди Вришни от Деваки и Васудевы».

Versión

83168ccf2ac8 · publicado 22 jun 2026, 5:03:48 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con