Mahābhārata
Kirmīravadha-parva (Bhīma Slays Kirmīra)3.12.21–37
2833 / 15823
Mahābhārata · 3.12.21–37
Devanāgarī

तम् उवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः ॥
को भवान् कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यम् उच्यताम् ॥
प्रत्युवाचाथ तद् रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥
अहं बकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ॥
वने ऽस्मिन् काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः ॥
युधि निर्जित्य पुरुषान् आहारं नित्यम् आचरन् ॥
के यूयम् इह संप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम् ॥
युधि निर्जित्य वः सर्वान् भक्षयिष्ये गतज्वरः ॥
युधिष्ठिरस् तु तच् छ्रुत्वा वचस् तस्य दुरात्मनः ॥
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत ॥
पाण्डवो धर्मराजो ऽहं यदि ते श्रोत्रम् आगतः ॥
सहितो भ्रातृभिः सर्वैर् भीमसेनार्जुनादिभिः ॥
हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस् ततः ॥
वनम् अभ्यागतो घोरम् इदं तव परिग्रहम् ॥
किर्मीरस् त्व् अब्रवीद् एनं दिष्ट्या देवैर् इदं मम ॥
उपपादितम् अद्येह चिरकालान् मनोगतम् ॥
भीमसेनवधार्थं हि नित्यम् अभ्युद्यतायुधः ॥
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनम् आसादयाम्य् अहम् ॥
सो ऽयम् आसादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश् चिरम् ॥
अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः ॥
वेत्रकीयगृहे राजन् ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा ॥
विद्याबलम् उपाश्रित्य न ह्य् अस्त्य् अस्यौरसं बलम् ॥
हिडिम्बश् च सखा मह्यं दयितो वनगोचरः ॥
हतो दुरात्मनानेन स्वसा चास्य हृता पुरा ॥
सो ऽयम् अभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् ॥
प्रचारसमये ऽस्माकम् अर्धरात्रे समास्थिते ॥
अद्यास्य यातयिष्यामि तद् वैरं चिरसंभृतम् ॥
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा ॥
अद्याहम् अनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस् तथैव च ॥
शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्व राक्षसकण्टकम् ॥
यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै ॥
अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस् ते युधिष्ठिर ॥
एनं हि विपुलप्राणम् अद्य हत्वा वृकोदरम् ॥
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथागस्त्यो महासुरम् ॥

Transliteración (IAST)

tam uvāca tato rājā dīrghaprajño yudhiṣṭhiraḥ ||
ko bhavān kasya vā kiṃ te kriyatāṃ kāryam ucyatām ||
pratyuvācātha tad rakṣo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||
ahaṃ bakasya vai bhrātā kirmīra iti viśrutaḥ ||
vane 'smin kāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥ ||
yudhi nirjitya puruṣān āhāraṃ nityam ācaran ||
ke yūyam iha saṃprāptā bhakṣyabhūtā mamāntikam ||
yudhi nirjitya vaḥ sarvān bhakṣayiṣye gatajvaraḥ ||
yudhiṣṭhiras tu tac chrutvā vacas tasya durātmanaḥ ||
ācacakṣe tataḥ sarvaṃ gotranāmādi bhārata ||
pāṇḍavo dharmarājo 'haṃ yadi te śrotram āgataḥ ||
sahito bhrātṛbhiḥ sarvair bhīmasenārjunādibhiḥ ||
hṛtarājyo vane vāsaṃ vastuṃ kṛtamatis tataḥ ||
vanam abhyāgato ghoram idaṃ tava parigraham ||
kirmīras tv abravīd enaṃ diṣṭyā devair idaṃ mama ||
upapāditam adyeha cirakālān manogatam ||
bhīmasenavadhārthaṃ hi nityam abhyudyatāyudhaḥ ||
carāmi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nainam āsādayāmy aham ||
so 'yam āsādito diṣṭyā bhrātṛhā kāṅkṣitaś ciram ||
anena hi mama bhrātā bako vinihataḥ priyaḥ ||
vetrakīyagṛhe rājan brāhmaṇacchadmarūpiṇā ||
vidyābalam upāśritya na hy asty asyaurasaṃ balam ||
hiḍimbaś ca sakhā mahyaṃ dayito vanagocaraḥ ||
hato durātmanānena svasā cāsya hṛtā purā ||
so 'yam abhyāgato mūḍho mamedaṃ gahanaṃ vanam ||
pracārasamaye 'smākam ardharātre samāsthite ||
adyāsya yātayiṣyāmi tad vairaṃ cirasaṃbhṛtam ||
tarpayiṣyāmi ca bakaṃ rudhireṇāsya bhūriṇā ||
adyāham anṛṇo bhūtvā bhrātuḥ sakhyus tathaiva ca ||
śāntiṃ labdhāsmi paramāṃ hatva rākṣasakaṇṭakam ||
yadi tena purā mukto bhīmaseno bakena vai ||
adyainaṃ bhakṣayiṣyāmi paśyatas te yudhiṣṭhira ||
enaṃ hi vipulaprāṇam adya hatvā vṛkodaram ||
saṃbhakṣya jarayiṣyāmi yathāgastyo mahāsuram ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तम् उवाच ततः राजा दीर्घप्रज्ञः युधिष्ठिरःtam uvāca tataḥ rājā dīrghaprajñaḥ yudhiṣṭhiraḥthen King Yudhishthira, far-seeing, said to him
कः भवान् कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यम् उच्यताम्kaḥ bhavān kasya vā kiṃ te kriyatāṃ kāryam ucyatāmwho are you, whose are you, what shall be done for you; speak your purpose
प्रत्युवाच अथ तद् रक्षः धर्मराजं युधिष्ठिरम्pratyuvāca atha tad rakṣaḥ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiramthen that rakshasa answered Dharmaraja Yudhishthira
अहं बकस्य वै भ्राता किर्मीरः इति विश्रुतःahaṃ bakasya vai bhrātā kirmīraḥ iti viśrutaḥI am the brother of Baka, known as Kirmira
वने अस्मिन् काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरःvane asmin kāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥin this empty forest of Kamyaka I dwell free of care
युधि निर्जित्य पुरुषान् आहारं नित्यम् आचरन्yudhi nirjitya puruṣān āhāraṃ nityam ācaranconquering men in battle, I constantly obtain my food
के यूयम् इह संप्राप्ता भक्ष्यभूता मम अन्तिकम्ke yūyam iha saṃprāptā bhakṣyabhūtā mama antikamwho are you, come here to me as prey
युधि निर्जित्य वः सर्वान् भक्षयिष्ये गतज्वरःyudhi nirjitya vaḥ sarvān bhakṣayiṣye gatajvaraḥhaving conquered you all in battle, I shall calmly devour you
युधिष्ठिरः तु तत् श्रुत्वा वचः तस्य दुरात्मनःyudhiṣṭhiraḥ tu tat śrutvā vacaḥ tasya durātmanaḥYudhishthira, having heard this speech of the evil-souled one
आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारतācacakṣe tataḥ sarvaṃ gotranāmādi bhāratathen told him everything -- lineage, names, and the rest, O Bharata
पाण्डवः धर्मराजः अहम् यदि ते श्रोत्रम् आगतःpāṇḍavaḥ dharmarājaḥ aham yadi te śrotram āgataḥI am a Pandava, Dharmaraja, if this has reached your ears
सहितः भ्रातृभिः सर्वैः भीमसेनार्जुनादिभिःsahitaḥ bhrātṛbhiḥ sarvaiḥ bhīmasenārjunādibhiḥtogether with all my brothers, Bhimasena, Arjuna, and the rest
हृतराज्यः वने वासं वस्तुं कृतमतिः ततःhṛtarājyaḥ vane vāsaṃ vastuṃ kṛtamatiḥ tataḥdeprived of my kingdom, having resolved to dwell in the forest
वनम् अभ्यागतः घोरम् इदं तव परिग्रहम्vanam abhyāgataḥ ghoram idaṃ tava parigrahamI have come into this dreadful forest, your domain
किर्मीरः तु अब्रवीत् एनम् दिष्ट्या देवैः इदं ममkirmīraḥ tu abravīt enam diṣṭyā devaiḥ idaṃ mamaKirmira said to him: by good fortune, this for me by the gods
उपपादितम् अद्य इह चिरकालात् मनोगतम्upapāditam adya iha cirakālāt manogatamhas today been arranged here, what has long been in my mind
भीमसेनवधार्थं हि नित्यम् अभ्युद्यतायुधःbhīmasenavadhārthaṃ hi nityam abhyudyatāyudhaḥfor indeed, for the sake of slaying Bhimasena I always keep my weapon raised
चरामि पृथिवीं कृत्स्नां न एनम् आसादयामि अहम्carāmi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ na enam āsādayāmi ahamI roam the whole earth, but I do not encounter him
सः अयम् आसादितः दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितः चिरम्saḥ ayam āsāditaḥ diṣṭyā bhrātṛhā kāṅkṣitaḥ ciramand here he is, my brother's killer, met by good fortune, long desired
अनेन हि मम भ्राता बकः विनिहतः प्रियःanena hi mama bhrātā bakaḥ vinihataḥ priyaḥfor by him was my beloved brother Baka slain
वेत्रकीयगृहे राजन् ब्राह्मणच्छद्मरूपिणाvetrakīyagṛhe rājan brāhmaṇacchadmarūpiṇāin the house of Vetrakiya, O king, disguised in the form of a brahmin
विद्याबलम् उपाश्रित्य न हि अस्ति अस्य औरसम् बलम्vidyābalam upāśritya na hi asti asya aurasam balamrelying on the strength of learning, for he has no strength of his own
हिडिम्बः च सखा मह्यम् दयितः वनगोचरःhiḍimbaḥ ca sakhā mahyam dayitaḥ vanagocaraḥand Hidimba, my dear friend, who dwelt in the forest
हतः दुरात्मना अनेन स्वसा च अस्य हृता पुराhataḥ durātmanā anena svasā ca asya hṛtā purāwas slain by this evil-souled one, and his sister too was carried off before
सः अयम् अभ्यागतः मूढः मम इदं गहनं वनम्saḥ ayam abhyāgataḥ mūḍhaḥ mama idaṃ gahanaṃ vanamand here this fool has come into this dense forest of mine
प्रचारसमये अस्माकम् अर्धरात्रे समास्थितेpracārasamaye asmākam ardharātre samāsthiteat the hour of our roaming, when midnight has arrived
अद्य अस्य यातयिष्यामि तद् वैरं चिरसंभृतम्adya asya yātayiṣyāmi tad vairaṃ cirasaṃbhṛtamtoday I shall pay him back for that long-cherished enmity
तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेण अस्य भूरिणाtarpayiṣyāmi ca bakaṃ rudhireṇa asya bhūriṇāand I shall satisfy Baka with his abundant blood
अद्य अहम् अनृणः भूत्वा भ्रातुः सख्युः तथा एव चadya aham anṛṇaḥ bhūtvā bhrātuḥ sakhyuḥ tathā eva catoday, having become free of debt to my brother and to my friend alike
शान्तिं लब्धा अस्मि परमां हत्वा राक्षसकण्टकम्śāntiṃ labdhā asmi paramāṃ hatvā rākṣasakaṇṭakamI shall attain the highest peace, having slain this thorn of rakshasas
यदि तेन पुरा मुक्तः भीमसेनः बकेन वैyadi tena purā muktaḥ bhīmasenaḥ bakena vaiif once Bhimasena was released by Baka
अद्य एनं भक्षयिष्यामि पश्यतः ते युधिष्ठिरadya enaṃ bhakṣayiṣyāmi paśyataḥ te yudhiṣṭhiratoday I shall devour him before your eyes, Yudhishthira
एनं हि विपुलप्राणम् अद्य हत्वा वृकोदरम्enaṃ hi vipulaprāṇam adya hatvā vṛkodaramhaving slain today this Vrikodara of vast vital strength
संभक्ष्य जरयिष्यामि यथा अगस्त्यः महासुरम्saṃbhakṣya jarayiṣyāmi yathā agastyaḥ mahāsuramI shall eat and digest him, as Agastya did the great asura
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
दीर्घप्रज्ञोdīrghaprajñooriginal form "dīrghaprajño", added to complete the word-by-word coverage
कोkooriginal form "ko", added to complete the word-by-word coverage
प्रत्युवाचाथpratyuvācāthaoriginal form "pratyuvācātha", added to complete the word-by-word coverage
रक्षोrakṣooriginal form "rakṣo", added to complete the word-by-word coverage
किर्मीरkirmīraoriginal form "kirmīra", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्मिन्'sminoriginal form "'smin", added to complete the word-by-word coverage
ममान्तिकम्mamāntikamoriginal form "mamāntikam", added to complete the word-by-word coverage
युधिष्ठिरस्yudhiṣṭhirasoriginal form "yudhiṣṭhiras", added to complete the word-by-word coverage
तच्tacoriginal form "tac", added to complete the word-by-word coverage
छ्रुत्वाchrutvāoriginal form "chrutvā", added to complete the word-by-word coverage
वचस्vacasoriginal form "vacas", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डवोpāṇḍavooriginal form "pāṇḍavo", added to complete the word-by-word coverage
धर्मराजोdharmarājooriginal form "dharmarājo", added to complete the word-by-word coverage
ऽहं'haṃoriginal form "'haṃ", added to complete the word-by-word coverage
सहितोsahitooriginal form "sahito", added to complete the word-by-word coverage
सर्वैर्sarvairoriginal form "sarvair", added to complete the word-by-word coverage
हृतराज्योhṛtarājyooriginal form "hṛtarājyo", added to complete the word-by-word coverage
कृतमतिस्kṛtamatisoriginal form "kṛtamatis", added to complete the word-by-word coverage
अभ्यागतोabhyāgatooriginal form "abhyāgato", added to complete the word-by-word coverage
किर्मीरस्kirmīrasoriginal form "kirmīras", added to complete the word-by-word coverage
त्व्tvoriginal form "tv", added to complete the word-by-word coverage
अब्रवीद्abravīdoriginal form "abravīd", added to complete the word-by-word coverage
देवैर्devairoriginal form "devair", added to complete the word-by-word coverage
अद्येहadyehaoriginal form "adyeha", added to complete the word-by-word coverage
चिरकालान्cirakālānoriginal form "cirakālān", added to complete the word-by-word coverage
नैनम्nainamoriginal form "nainam", added to complete the word-by-word coverage
आसादयाम्य्āsādayāmyoriginal form "āsādayāmy", added to complete the word-by-word coverage
सोsooriginal form "so", added to complete the word-by-word coverage
ऽयम्'yamoriginal form "'yam", added to complete the word-by-word coverage
आसादितोāsāditooriginal form "āsādito", added to complete the word-by-word coverage
काङ्क्षितश्kāṅkṣitaśoriginal form "kāṅkṣitaś", added to complete the word-by-word coverage
बकोbakooriginal form "bako", added to complete the word-by-word coverage
ह्य्hyoriginal form "hy", added to complete the word-by-word coverage
अस्त्य्astyoriginal form "asty", added to complete the word-by-word coverage
अस्यौरसंasyaurasaṃoriginal form "asyaurasaṃ", added to complete the word-by-word coverage
हिडिम्बश्hiḍimbaśoriginal form "hiḍimbaś", added to complete the word-by-word coverage
मह्यंmahyaṃoriginal form "mahyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
दयितोdayitooriginal form "dayito", added to complete the word-by-word coverage
हतोhatooriginal form "hato", added to complete the word-by-word coverage
दुरात्मनानेनdurātmanānenaoriginal form "durātmanānena", added to complete the word-by-word coverage
चास्यcāsyaoriginal form "cāsya", added to complete the word-by-word coverage
सोsooriginal form "so", added to complete the word-by-word coverage
ऽयम्'yamoriginal form "'yam", added to complete the word-by-word coverage
अभ्यागतोabhyāgatooriginal form "abhyāgato", added to complete the word-by-word coverage
मूढोmūḍhooriginal form "mūḍho", added to complete the word-by-word coverage
ममेदंmamedaṃoriginal form "mamedaṃ", added to complete the word-by-word coverage
ऽस्माकम्'smākamoriginal form "'smākam", added to complete the word-by-word coverage
अद्यास्यadyāsyaoriginal form "adyāsya", added to complete the word-by-word coverage
रुधिरेणास्यrudhireṇāsyaoriginal form "rudhireṇāsya", added to complete the word-by-word coverage
अद्याहम्adyāhamoriginal form "adyāham", added to complete the word-by-word coverage
अनृणोanṛṇooriginal form "anṛṇo", added to complete the word-by-word coverage
सख्युस्sakhyusoriginal form "sakhyus", added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form "tathaiva", added to complete the word-by-word coverage
लब्धास्मिlabdhāsmioriginal form "labdhāsmi", added to complete the word-by-word coverage
हत्वhatvaoriginal form "hatva", added to complete the word-by-word coverage
मुक्तोmuktooriginal form "mukto", added to complete the word-by-word coverage
भीमसेनोbhīmasenooriginal form "bhīmaseno", added to complete the word-by-word coverage
अद्यैनंadyainaṃoriginal form "adyainaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पश्यतस्paśyatasoriginal form "paśyatas", added to complete the word-by-word coverage
यथागस्त्योyathāgastyooriginal form "yathāgastyo", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

Yudhishthira then said to him, the far-seeing king: "Who are you? Whose are you? What shall be done for you? Speak your purpose." The rakshasa replied to Dharmaraja Yudhishthira: "I am the brother of Baka, known as Kirmira. In this empty forest of Kamyaka I dwell free of care, defeating men in battle and making them my constant food. Who are you, come here to me as prey? Having conquered you all in battle, I shall calmly devour you." Yudhishthira, hearing this speech of the evil-souled one, then told him everything -- his lineage, names, and all, O Bharata: "I am a Pandava, Dharmaraja, if this has reached your ears, together with all my brothers -- Bhimasena, Arjuna, and the rest. Deprived of my kingdom, I resolved to dwell in the forest, and so I have come into this dreadful forest, your domain." But Kirmira said to him: "By good fortune, the gods have today granted here what has long been in my heart. For the sake of slaying Bhimasena I have always kept my weapon raised; I roam the whole earth, yet I could not find him. And now, by good fortune, this killer of my brother, long desired, has been found. For it was he who slew my beloved brother Baka, in the house of Vetrakiya, O king, disguised in the form of a brahmin, relying on the strength of learning, since he has no strength of his own. And Hidimba too, my dear friend who dwelt in the forest, was slain by this evil-souled one, and long ago his sister was carried off by him. And now this fool has come into my dense forest, at the hour of our roaming, when midnight has arrived. Today I shall repay him for that long-cherished enmity, and satisfy Baka with his abundant blood. Today, freed from the debt owed to my brother and my friend alike, I shall attain the highest peace, having slain this thorn among rakshasas. If once Bhimasena was released by Baka, today I shall devour him before your very eyes, Yudhishthira. Having slain this Vrikodara of vast vital strength today, I shall eat him and digest him, as Agastya digested the great asura."

Versión

501eda7e50e6 · publicado 16 jul 2026, 16:44:34 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con