Mahābhārata
Yudhiṣṭhira-kṣamā-parva (Yudhishthira on Conquering Anger)3.30.9-15
2906 / 15823
Mahābhārata · 3.30.9-15
Devanāgarī

आत्मानं च परं चैव त्रायते महतो भयात् ॥
क्रुध्यन्तम् अप्रतिक्रुध्यन् द्वयोर् एष चिकित्सकः ॥
मूढो यदि क्लिश्यमानः क्रुध्यते ऽशक्तिमान् नरः ॥
बलीयसां मनुष्याणां त्यजत्य् आत्मानम् अन्ततः ॥
तस्यात्मानं संत्यजतो लोका नश्यन्त्य् अनात्मनः ॥
तस्माद् द्रौपद्य् अशक्तस्य मन्योर् नियमनं स्मृतम् ॥
विद्वांस् तथैव यः शक्तः क्लिश्यमानो न कुप्यति ॥
स नाशयित्वा क्लेष्टारं परलोके च नन्दति ॥
तस्माद् बलवता चैव दुर्बलेन च नित्यदा ॥
क्षन्तव्यं पुरुषेणाहुर् आपत्स्व् अपि विजानता ॥
मन्योर् हि विजयं कृष्णे प्रशंसन्तीह साधवः ॥
क्षमावतो जयो नित्यं साधोर् इह सतां मतम् ॥
सत्यं चानृततः श्रेयो नृशंसाच् चानृशंसता ॥
तम् एवं बहुदोषं तु क्रोधं साधुविवर्जितम् ॥
मादृशः प्रसृजेत् कस्मात् सुयोधनवधाद् अपि ॥

Transliteración (IAST)

ātmānaṃ ca paraṃ caiva trāyate mahato bhayāt ||
krudhyantam apratikrudhyan dvayor eṣa cikitsakaḥ ||
mūḍho yadi kliśyamānaḥ krudhyate 'śaktimān naraḥ ||
balīyasāṃ manuṣyāṇāṃ tyajaty ātmānam antataḥ ||
tasyātmānaṃ saṃtyajato lokā naśyanty anātmanaḥ ||
tasmād draupady aśaktasya manyor niyamanaṃ smṛtam ||
vidvāṃs tathaiva yaḥ śaktaḥ kliśyamāno na kupyati ||
sa nāśayitvā kleṣṭāraṃ paraloke ca nandati ||
tasmād balavatā caiva durbalena ca nityadā ||
kṣantavyaṃ puruṣeṇāhur āpatsv api vijānatā ||
manyor hi vijayaṃ kṛṣṇe praśaṃsantīha sādhavaḥ ||
kṣamāvato jayo nityaṃ sādhor iha satāṃ matam ||
satyaṃ cānṛtataḥ śreyo nṛśaṃsāc cānṛśaṃsatā ||
tam evaṃ bahudoṣaṃ tu krodhaṃ sādhuvivarjitam ||
mādṛśaḥ prasṛjet kasmāt suyodhanavadhād api ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
आत्मानम् च परम् च एव त्रायते महतः भयात् क्रुध्यन्तम् अप्रतिक्रुध्यन् द्वयोः एष चिकित्सकःātmānam ca param ca eva trāyate mahataḥ bhayāt krudhyantam apratikrudhyan dvayoḥ eṣa cikitsakaḥone who does not return anger for anger saves himself and the other from great danger; he is the physician of both
मूढः यदि क्लिश्यमानः क्रुध्यते अशक्तिमान् नरः बलीयसाम् मनुष्याणाम् त्यजति आत्मानम् अन्ततःmūḍhaḥ yadi kliśyamānaḥ krudhyate aśaktimān naraḥ balīyasām manuṣyāṇām tyajati ātmānam antataḥif a foolish and powerless man, being tormented, grows angry at those stronger than himself, in the end he destroys himself
तस्य आत्मानम् संत्यजतः लोकाः नश्यन्ति अनात्मनः तस्मात् द्रौपदि अशक्तस्य मन्योः नियमनम् स्मृतम्tasya ātmānam saṃtyajataḥ lokāḥ naśyanti anātmanaḥ tasmāt draupadi aśaktasya manyoḥ niyamanam smṛtamfor such a one, lacking self-mastery and destroying himself, the worlds perish; therefore, Draupadi, for the powerless the restraint of anger is prescribed
विद्वान् तथा एव यः शक्तः क्लिश्यमानः न कुप्यति स नाशयित्वा क्लेष्टारम् परलोके च नन्दतिvidvān tathā eva yaḥ śaktaḥ kliśyamānaḥ na kupyati sa nāśayitvā kleṣṭāram paraloke ca nandatiand the learned one, even if powerful, if he does not become angry when tormented, without destroying the tormentor, rejoices also in the world to come
तस्मात् बलवता च एव दुर्बलेन च नित्यदा क्षन्तव्यम् पुरुषेण आहुः आपत्सु अपि विजानताtasmāt balavatā ca eva durbalena ca nityadā kṣantavyam puruṣeṇa āhuḥ āpatsu api vijānatātherefore they say a man, strong or weak, should always forbear, even in misfortunes, if he understands
मन्योः हि विजयम् कृष्णे प्रशंसन्ति इह साधवः क्षमावतः जयः नित्यम् साधोः इह सताम् मतम्manyoḥ hi vijayam kṛṣṇe praśaṃsanti iha sādhavaḥ kṣamāvataḥ jayaḥ nityam sādhoḥ iha satām matamhere, O Krishna, the virtuous praise victory over wrath; the victory of the patient and virtuous is eternal — such is the opinion of the good
सत्यम् च अनृततः श्रेयः नृशंसात् च अनृशंसता तम् एवम् बहुदोषम् तु क्रोधम् साधुविवर्जितम्satyam ca anṛtataḥ śreyaḥ nṛśaṃsāt ca anṛśaṃsatā tam evam bahudoṣam tu krodham sādhuvivarjitamtruth is better than falsehood, gentleness better than cruelty; anger with its many faults has been abandoned by the virtuous
मादृशः प्रसृजेत् कस्मात् सुयोधनवधात् अपिmādṛśaḥ prasṛjet kasmāt suyodhanavadhāt apiwhy should one like me unleash it even for the sake of killing Suyodhana
आत्मानंātmānaṃoriginal form "ātmānaṃ", added to complete the word-by-word coverage
परंparaṃoriginal form "paraṃ", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
महतोmahatooriginal form "mahato", added to complete the word-by-word coverage
द्वयोर्dvayororiginal form "dvayor", added to complete the word-by-word coverage
मूढोmūḍhooriginal form "mūḍho", added to complete the word-by-word coverage
ऽशक्तिमान्'śaktimānoriginal form "'śaktimān", added to complete the word-by-word coverage
बलीयसांbalīyasāṃoriginal form "balīyasāṃ", added to complete the word-by-word coverage
मनुष्याणांmanuṣyāṇāṃoriginal form "manuṣyāṇāṃ", added to complete the word-by-word coverage
त्यजत्य्tyajatyoriginal form "tyajaty", added to complete the word-by-word coverage
तस्यात्मानंtasyātmānaṃoriginal form "tasyātmānaṃ", added to complete the word-by-word coverage
संत्यजतोsaṃtyajatooriginal form "saṃtyajato", added to complete the word-by-word coverage
लोकाlokāoriginal form "lokā", added to complete the word-by-word coverage
नश्यन्त्य्naśyantyoriginal form "naśyanty", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
द्रौपद्य्draupadyoriginal form "draupady", added to complete the word-by-word coverage
मन्योर्manyororiginal form "manyor", added to complete the word-by-word coverage
नियमनंniyamanaṃoriginal form "niyamanaṃ", added to complete the word-by-word coverage
विद्वांस्vidvāṃsoriginal form "vidvāṃs", added to complete the word-by-word coverage
तथैवtathaivaoriginal form "tathaiva", added to complete the word-by-word coverage
क्लिश्यमानोkliśyamānooriginal form "kliśyamāno", added to complete the word-by-word coverage
क्लेष्टारंkleṣṭāraṃoriginal form "kleṣṭāraṃ", added to complete the word-by-word coverage
तस्माद्tasmādoriginal form "tasmād", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
क्षन्तव्यंkṣantavyaṃoriginal form "kṣantavyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पुरुषेणाहुर्puruṣeṇāhuroriginal form "puruṣeṇāhur", added to complete the word-by-word coverage
आपत्स्व्āpatsvoriginal form "āpatsv", added to complete the word-by-word coverage
मन्योर्manyororiginal form "manyor", added to complete the word-by-word coverage
विजयंvijayaṃoriginal form "vijayaṃ", added to complete the word-by-word coverage
प्रशंसन्तीहpraśaṃsantīhaoriginal form "praśaṃsantīha", added to complete the word-by-word coverage
क्षमावतोkṣamāvatooriginal form "kṣamāvato", added to complete the word-by-word coverage
जयोjayooriginal form "jayo", added to complete the word-by-word coverage
नित्यंnityaṃoriginal form "nityaṃ", added to complete the word-by-word coverage
साधोर्sādhororiginal form "sādhor", added to complete the word-by-word coverage
सतांsatāṃoriginal form "satāṃ", added to complete the word-by-word coverage
सत्यंsatyaṃoriginal form "satyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
चानृततःcānṛtataḥoriginal form "cānṛtataḥ", added to complete the word-by-word coverage
श्रेयोśreyooriginal form "śreyo", added to complete the word-by-word coverage
नृशंसाच्nṛśaṃsācoriginal form "nṛśaṃsāc", added to complete the word-by-word coverage
चानृशंसताcānṛśaṃsatāoriginal form "cānṛśaṃsatā", added to complete the word-by-word coverage
एवंevaṃoriginal form "evaṃ", added to complete the word-by-word coverage
बहुदोषंbahudoṣaṃoriginal form "bahudoṣaṃ", added to complete the word-by-word coverage
क्रोधंkrodhaṃoriginal form "krodhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
सुयोधनवधाद्suyodhanavadhādoriginal form "suyodhanavadhād", added to complete the word-by-word coverage
Traducción

"Whoever does not answer anger with anger saves himself and the other from great danger; he is the physician of both. If a weak man grows angry at the strong, he destroys himself; therefore restraint is necessary for the weak. But even the strong, if he endures suffering without anger, obtains good. Therefore both the strong and the weak should master themselves. The virtuous praise victory over anger; truth is better than falsehood, non-cruelty better than cruelty. Why then should one like me release anger even for the sake of killing Suyodhana?"

Versión

c41fabc14e4d · publicado 16 jul 2026, 16:48:53 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con