Mahābhārata 3.54.1-9

Devanāgarī

बृहदश्व उवाच
अथ काले शुभे प्राप्ते तिथौ पुण्ये क्षणे तथा ॥
आजुहाव महीपालान् भीमो राजा स्वयंवरे ॥
तच् छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ॥
त्वरिताः समुपाजग्मुर् दमयन्तीम् अभीप्सवः ॥
कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ॥
विविशुस् ते महारङ्गं नृपाः सिंहा इवाचलम् ॥
तत्रासनेषु विविधेष्व् आसीनाः पृथिवीक्षितः ॥
सुरभिस्रग्धराः सर्वे सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥
तां राजसमितिं पूर्णां नागैर् भोगवतीम् इव ॥
संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर् व्याघ्रैर् गिरिगुहाम् इव ॥
तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ॥
आकारवन्तः सुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥
सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ॥
मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥
दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ॥
मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूंषि च मनांसि च ॥
तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर् महात्मनाम् ॥
तत्र तत्रैव सक्ताभून् न चचाल च पश्यताम् ॥

Transliteración (IAST)

bṛhadaśva uvāca
atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye kṣaṇe tathā ||
ājuhāva mahīpālān bhīmo rājā svayaṃvare ||
tac chrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ ||
tvaritāḥ samupājagmur damayantīm abhīpsavaḥ ||
kanakastambharuciraṃ toraṇena virājitam ||
viviśus te mahāraṅgaṃ nṛpāḥ siṃhā ivācalam ||
tatrāsaneṣu vividheṣv āsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ ||
surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ ||
tāṃ rājasamitiṃ pūrṇāṃ nāgair bhogavatīm iva ||
saṃpūrṇāṃ puruṣavyāghrair vyāghrair giriguhām iva ||
tatra sma pīnā dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ ||
ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣā ivoragāḥ ||
sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca ||
mukhāni rājñāṃ śobhante nakṣatrāṇi yathā divi ||
damayantī tato raṅgaṃ praviveśa śubhānanā ||
muṣṇantī prabhayā rājñāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca ||
tasyā gātreṣu patitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām ||
tatra tatraiva saktābhūn na cacāla ca paśyatām ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

बृहदश्व उवाच अथ काले शुभे प्राप्ते तिथौ पुण्ये क्षणे तथा ॥ आजुहाव महीपालान् भीमो राजा स्वयंवरे ॥ तच् छ्रुत्वा पृथिवीपालाः सर्वे हृच्छयपीडिताः ॥ त्वरिताः समुपाजग्मुर् दमयन्तीम् अभीप्सवः ॥ कनकस्तम्भरुचिरं तोरणेन विराजितम् ॥ विविशुस् ते महारङ्गं नृपाः सिंहा इवाचलम् ॥ तत्रासनेषु विविधेष्व् आसीनाः पृथिवीक्षितः ॥ सुरभिस्रग्धराः सर्वे सुमृष्टमणिकुण्डलाः ॥ तां राजसमितिं पूर्णां नागैर् भोगवतीम् इव ॥ संपूर्णां पुरुषव्याघ्रैर् व्याघ्रैर् गिरिगुहाम् इव ॥ तत्र स्म पीना दृश्यन्ते बाहवः परिघोपमाः ॥ आकारवन्तः सुश्लक्ष्णाः पञ्चशीर्षा इवोरगाः ॥ सुकेशान्तानि चारूणि सुनासानि शुभानि च ॥ मुखानि राज्ञां शोभन्ते नक्षत्राणि यथा दिवि ॥ दमयन्ती ततो रङ्गं प्रविवेश शुभानना ॥ मुष्णन्ती प्रभया राज्ञां चक्षूंषि च मनांसि च ॥ तस्या गात्रेषु पतिता तेषां दृष्टिर् महात्मनाम् ॥ तत्र तत्रैव सक्ताभून् न चचाल च पश्यताम् ॥bṛhadaśva uvāca atha kāle śubhe prāpte tithau puṇye kṣaṇe tathā || ājuhāva mahīpālān bhīmo rājā svayaṃvare || tac chrutvā pṛthivīpālāḥ sarve hṛcchayapīḍitāḥ || tvaritāḥ samupājagmur damayantīm abhīpsavaḥ || kanakastambharuciraṃ toraṇena virājitam || viviśus te mahāraṅgaṃ nṛpāḥ siṃhā ivācalam || tatrāsaneṣu vividheṣv āsīnāḥ pṛthivīkṣitaḥ || surabhisragdharāḥ sarve sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ || tāṃ rājasamitiṃ pūrṇāṃ nāgair bhogavatīm iva || saṃpūrṇāṃ puruṣavyāghrair vyāghrair giriguhām iva || tatra sma pīnā dṛśyante bāhavaḥ parighopamāḥ || ākāravantaḥ suślakṣṇāḥ pañcaśīrṣā ivoragāḥ || sukeśāntāni cārūṇi sunāsāni śubhāni ca || mukhāni rājñāṃ śobhante nakṣatrāṇi yathā divi || damayantī tato raṅgaṃ praviveśa śubhānanā || muṣṇantī prabhayā rājñāṃ cakṣūṃṣi ca manāṃsi ca || tasyā gātreṣu patitā teṣāṃ dṛṣṭir mahātmanām || tatra tatraiva saktābhūn na cacāla ca paśyatām ||On an auspicious day Bhima summons the kings; they enter a decorated hall full of mighty rulers, and Damayanti appears, stealing with her radiance the eyes and minds of those gathered.

Traducción

Brihadashva said: "When the auspicious time came, the holy tithi and the proper moment, King Bhima summoned the earthly rulers to the svayamvara. All the kings, tormented by desire, hastened to Damayanti. They entered the great hall, radiant with golden pillars and gateways, like lions entering a mountain. The earthly rulers sat on various seats, all adorned with fragrant garlands and gleaming earrings. That assembly of kings was as full as Bhogavati is full of nagas, as a mountain cave is full of tigers. There could be seen mighty arms like iron bars, and like five-headed serpents, well-formed and smooth. The kings' handsome faces, with fine hair and beautiful noses, shone like stars in the sky. Then fair-faced Damayanti entered the hall, stealing with her radiance the eyes and minds of the kings. The gaze of those great-souled men fell upon her body and remained fixed there, unmoving, as they looked on."

Comentario

The svayamvara reveals the power of beauty, but this beauty is not something to be seized. Damayanti enters as one who will choose, not as prey for the assembly.

Versión

4654970cdd7c · publicado 16 jul 2026, 16:54:08 UTC

Disponible enRUEN