Mahābhārata 3.74.16-24

Devanāgarī

मम राज्यं प्रनष्टं यन् नाहं तत् कृतवान् स्वयम् ॥
कलिना तत् कृतं भीरु यच् च त्वाम् अहम् अत्यजम् ॥
त्वया तु धर्मभृच्छ्रेष्ठे शापेनाभिहतः पुरा ॥
वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मां विवाससम् ॥
स मच्छरीरे त्वच्छापाद् दह्यमानो ऽवसत् कलिः ॥
त्वच्छापदग्धः सततं सो ऽग्नाव् इव समाहितः ॥
मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ॥
दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥
विमुच्य मां गतः पापः स ततो ऽहम् इहागतः ॥
त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मे ऽन्यत् प्रयोजनम् ॥
कथं नु नारी भर्तारम् अनुरक्तम् अनुव्रतम् ॥
उत्सृज्य वरयेद् अन्यं यथा त्वं भीरु कर्हि चित् ॥
दूताश् चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ॥
भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥
स्वैरवृत्ता यथाकामम् अनुरूपम् इवात्मनः ॥
श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भाङ्गस्वरिर् उपस्थितः ॥
दमयन्ती तु तच् छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ॥
प्राञ्जलिर् वेपमाना च भीता वचनम् अब्रवीत् ॥

Transliteración (IAST)

mama rājyaṃ pranaṣṭaṃ yan nāhaṃ tat kṛtavān svayam ||
kalinā tat kṛtaṃ bhīru yac ca tvām aham atyajam ||
tvayā tu dharmabhṛcchreṣṭhe śāpenābhihataḥ purā ||
vanasthayā duḥkhitayā śocantyā māṃ vivāsasam ||
sa maccharīre tvacchāpād dahyamāno 'vasat kaliḥ ||
tvacchāpadagdhaḥ satataṃ so 'gnāv iva samāhitaḥ ||
mama ca vyavasāyena tapasā caiva nirjitaḥ ||
duḥkhasyāntena cānena bhavitavyaṃ hi nau śubhe ||
vimucya māṃ gataḥ pāpaḥ sa tato 'ham ihāgataḥ ||
tvadarthaṃ vipulaśroṇi na hi me 'nyat prayojanam ||
kathaṃ nu nārī bhartāram anuraktam anuvratam ||
utsṛjya varayed anyaṃ yathā tvaṃ bhīru karhi cit ||
dūtāś caranti pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nṛpatiśāsanāt ||
bhaimī kila sma bhartāraṃ dvitīyaṃ varayiṣyati ||
svairavṛttā yathākāmam anurūpam ivātmanaḥ ||
śrutvaiva caivaṃ tvarito bhāṅgasvarir upasthitaḥ ||
damayantī tu tac chrutvā nalasya paridevitam ||
prāñjalir vepamānā ca bhītā vacanam abravīt ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

मम राज्यं प्रनष्टं यन् नाहं तत् कृतवान् स्वयम् ॥ कलिना तत् कृतं भीरु यच् च त्वाम् अहम् अत्यजम् ॥ त्वया तु धर्मभृच्छ्रेष्ठे शापेनाभिहतः पुरा ॥ वनस्थया दुःखितया शोचन्त्या मां विवाससम् ॥ स मच्छरीरे त्वच्छापाद् दह्यमानो ऽवसत् कलिः ॥ त्वच्छापदग्धः सततं सो ऽग्नाव् इव समाहितः ॥ मम च व्यवसायेन तपसा चैव निर्जितः ॥ दुःखस्यान्तेन चानेन भवितव्यं हि नौ शुभे ॥ विमुच्य मां गतः पापः स ततो ऽहम् इहागतः ॥ त्वदर्थं विपुलश्रोणि न हि मे ऽन्यत् प्रयोजनम् ॥ कथं नु नारी भर्तारम् अनुरक्तम् अनुव्रतम् ॥ उत्सृज्य वरयेद् अन्यं यथा त्वं भीरु कर्हि चित् ॥ दूताश् चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां नृपतिशासनात् ॥ भैमी किल स्म भर्तारं द्वितीयं वरयिष्यति ॥ स्वैरवृत्ता यथाकामम् अनुरूपम् इवात्मनः ॥ श्रुत्वैव चैवं त्वरितो भाङ्गस्वरिर् उपस्थितः ॥ दमयन्ती तु तच् छ्रुत्वा नलस्य परिदेवितम् ॥ प्राञ्जलिर् वेपमाना च भीता वचनम् अब्रवीत् ॥mama rājyaṃ pranaṣṭaṃ yan nāhaṃ tat kṛtavān svayam || kalinā tat kṛtaṃ bhīru yac ca tvām aham atyajam || tvayā tu dharmabhṛcchreṣṭhe śāpenābhihataḥ purā || vanasthayā duḥkhitayā śocantyā māṃ vivāsasam || sa maccharīre tvacchāpād dahyamāno 'vasat kaliḥ || tvacchāpadagdhaḥ satataṃ so 'gnāv iva samāhitaḥ || mama ca vyavasāyena tapasā caiva nirjitaḥ || duḥkhasyāntena cānena bhavitavyaṃ hi nau śubhe || vimucya māṃ gataḥ pāpaḥ sa tato 'ham ihāgataḥ || tvadarthaṃ vipulaśroṇi na hi me 'nyat prayojanam || kathaṃ nu nārī bhartāram anuraktam anuvratam || utsṛjya varayed anyaṃ yathā tvaṃ bhīru karhi cit || dūtāś caranti pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nṛpatiśāsanāt || bhaimī kila sma bhartāraṃ dvitīyaṃ varayiṣyati || svairavṛttā yathākāmam anurūpam ivātmanaḥ || śrutvaiva caivaṃ tvarito bhāṅgasvarir upasthitaḥ || damayantī tu tac chrutvā nalasya paridevitam || prāñjalir vepamānā ca bhītā vacanam abravīt ||Seeing her tears, Nala says that the loss of his kingdom and his abandonment of Damayanti were the doing of Kali, not his own; Kali dwelt in his body, burned by her curse, and was overcome by his effort and suffering; now he has come only for her sake, but he heard of a second svayamvara and asks how a faithful wife could choose another.

Traducción

Seeing her tears, Nala, himself overcome with grief, said: "It was not I myself who did the thing because of which my kingdom perished. Kali did it, timid one, and it was he who also made me abandon you. When you, suffering in the forest and weeping for me in my nakedness, cursed him, Kali was struck down by your curse. He dwelt in my body, burning as if in fire. By my effort, by austerity, and by this ending of suffering, he was conquered. The sinful one left me, and so I have come here for your sake, wide-hipped one; I have no other purpose. But how could a woman abandon a loving, faithful husband and choose another? By the king's command, messengers go about the whole earth, saying: 'Bhaimi, it is said, is about to choose a second husband.' Hearing this, the son of Bhangasvan hurried here." Hearing Nala's lament, Damayanti, trembling and with joined palms, fearfully replied...

Comentario

Nala explains Kali's power over him, but his own question shows that the wound has become mutual. Both must pass through the truth before trust can be restored.

Versión

0cc66eb37a74 · publicado 16 jul 2026, 17:01:58 UTC

Disponible enRUEN