Mahābhārata 3.79.23-29

Devanāgarī

नकुल उवाच
य उदीचीं दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ॥
गन्धर्वमुख्याञ् शतशो हयांल् लेभे स वासविः ॥
राजंस् तित्तिरिकल्माषाञ् श्रीमान् अनिलरंहसः ॥
प्रादाद् भ्रात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥
तम् ऋते भीमधन्वानं भीमाद् अवरजं वने ॥
कामये काम्यके वासं नेदानीम् अमरोपमम् ॥
सहदेव उवाच
यो धनानि च कन्याश् च युधि जित्वा महारथान् ॥
आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥
यः समेतान् मृधे जित्वा यादवान् अमितद्युतिः ॥
सुभद्राम् आजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥
तस्य जिष्णोर् बृसीं दृष्ट्वा शून्याम् उपनिवेशने ॥
हृदयं मे महाराज न शाम्यति कदा चन ॥
वनाद् अस्माद् विवासं तु रोचये ऽहम् अरिंदम ॥
न हि नस् तम् ऋते वीरं रमणीयम् इदं वनम् ॥

Transliteración (IAST)

nakula uvāca
ya udīcīṃ diśaṃ gatvā jitvā yudhi mahābalān ||
gandharvamukhyāñ śataśo hayāṃl lebhe sa vāsaviḥ ||
rājaṃs tittirikalmāṣāñ śrīmān anilaraṃhasaḥ ||
prādād bhrātre priyaḥ premṇā rājasūye mahākratau ||
tam ṛte bhīmadhanvānaṃ bhīmād avarajaṃ vane ||
kāmaye kāmyake vāsaṃ nedānīm amaropamam ||
sahadeva uvāca
yo dhanāni ca kanyāś ca yudhi jitvā mahārathān ||
ājahāra purā rājñe rājasūye mahākratau ||
yaḥ sametān mṛdhe jitvā yādavān amitadyutiḥ ||
subhadrām ājahāraiko vāsudevasya saṃmate ||
tasya jiṣṇor bṛsīṃ dṛṣṭvā śūnyām upaniveśane ||
hṛdayaṃ me mahārāja na śāmyati kadā cana ||
vanād asmād vivāsaṃ tu rocaye 'ham ariṃdama ||
na hi nas tam ṛte vīraṃ ramaṇīyam idaṃ vanam ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

नकुल उवाच य उदीचीं दिशं गत्वा जित्वा युधि महाबलान् ॥ गन्धर्वमुख्याञ् शतशो हयांल् लेभे स वासविः ॥ राजंस् तित्तिरिकल्माषाञ् श्रीमान् अनिलरंहसः ॥ प्रादाद् भ्रात्रे प्रियः प्रेम्णा राजसूये महाक्रतौ ॥ तम् ऋते भीमधन्वानं भीमाद् अवरजं वने ॥ कामये काम्यके वासं नेदानीम् अमरोपमम् ॥ सहदेव उवाच यो धनानि च कन्याश् च युधि जित्वा महारथान् ॥ आजहार पुरा राज्ञे राजसूये महाक्रतौ ॥ यः समेतान् मृधे जित्वा यादवान् अमितद्युतिः ॥ सुभद्राम् आजहारैको वासुदेवस्य संमते ॥ तस्य जिष्णोर् बृसीं दृष्ट्वा शून्याम् उपनिवेशने ॥ हृदयं मे महाराज न शाम्यति कदा चन ॥ वनाद् अस्माद् विवासं तु रोचये ऽहम् अरिंदम ॥ न हि नस् तम् ऋते वीरं रमणीयम् इदं वनम् ॥nakula uvāca ya udīcīṃ diśaṃ gatvā jitvā yudhi mahābalān || gandharvamukhyāñ śataśo hayāṃl lebhe sa vāsaviḥ || rājaṃs tittirikalmāṣāñ śrīmān anilaraṃhasaḥ || prādād bhrātre priyaḥ premṇā rājasūye mahākratau || tam ṛte bhīmadhanvānaṃ bhīmād avarajaṃ vane || kāmaye kāmyake vāsaṃ nedānīm amaropamam || sahadeva uvāca yo dhanāni ca kanyāś ca yudhi jitvā mahārathān || ājahāra purā rājñe rājasūye mahākratau || yaḥ sametān mṛdhe jitvā yādavān amitadyutiḥ || subhadrām ājahāraiko vāsudevasya saṃmate || tasya jiṣṇor bṛsīṃ dṛṣṭvā śūnyām upaniveśane || hṛdayaṃ me mahārāja na śāmyati kadā cana || vanād asmād vivāsaṃ tu rocaye 'ham ariṃdama || na hi nas tam ṛte vīraṃ ramaṇīyam idaṃ vanam ||Nakula remembers how the son of Vasava conquered the north and brought swift horses to the rajasuya, while Sahadeva recalls how Arjuna won riches and princesses and brought Subhadra; seeing Jishnu's empty seat, he proposes leaving this forest.

Traducción

Nakula said: 'That son of Vasava, who went to the northern quarter, conquered mighty foes in battle, and won hundreds of the finest gandharva horses, swift as the wind, dappled like partridges; he gave them to his brother with love at the great rajasuya. Without this hero of the fearsome bow, the younger brother of Bhima, I no longer wish to live in Kamyaka, which once seemed like the world of the immortals.' Sahadeva said: 'He, having conquered great chariot-warriors in battle, brought riches and maidens to the king at the rajasuya. He alone, with Vasudeva's consent, defeated the assembled Yadavas and carried off Subhadra. Seeing Jishnu's empty seat in our dwelling, my heart never finds peace. I would rather leave this forest, subduer of foes: without this hero it is not pleasant to us.'

Comentario

The twins remember Arjuna through concrete deeds: victories, gifts, Subhadra. Love holds on to a person's history, not merely his absence.

Versión

66370e264eea · publicado 16 jul 2026, 17:01:59 UTC

Disponible enRUEN