Mahābhārata
Yayāti-kurukṣetra-sarasvatī-tīrtha-parva (The Entry into Kurukshetra)3.129.1-7
3230 / 15823
Mahābhārata · 3.129.1-7
Devanāgarī

लोमश उवाच
अस्मिन् किल स्वयं राजन्न् इष्टवान् वै प्रजापतिः ॥
सत्रम् इष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम् ॥
अम्बरीषश् च नाभाग इष्टवान् यमुनाम् अनु ॥
यज्ञैश् च तपसा चैव परां सिद्धिम् अवाप सः ॥
देशो नाहुषयज्ञानाम् अयं पुण्यतमो नृप ॥
यत्रेष्ट्वा दश पद्मानि सदस्येभ्यो निसृष्टवान् ॥
सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेर् अमितौजसः ॥
स्पर्धमानस्य शक्रेण पश्येदं यज्ञवास्त्व् इह ॥
पश्य नानाविधाकारैर् अग्निभिर् निचितां महीम् ॥
मज्जन्तीम् इव चाक्रान्तां ययातेर् यज्ञकर्मभिः ॥
एषा शम्य् एकपत्रा सा शरकं चैतद् उत्तमम् ॥
पश्य रामह्रदान् एतान् पश्य नारायणाश्रमम् ॥
एतद् आर्चीकपुत्रस्य योगैर् विचरतो महीम् ॥
अपसर्पणं महीपाल रौप्यायाम् अमितौजसः ॥

Transliteración (IAST)

lomaśa uvāca
asmin kila svayaṃ rājann iṣṭavān vai prajāpatiḥ ||
satram iṣṭīkṛtaṃ nāma purā varṣasahasrikam ||
ambarīṣaś ca nābhāga iṣṭavān yamunām anu ||
yajñaiś ca tapasā caiva parāṃ siddhim avāpa saḥ ||
deśo nāhuṣayajñānām ayaṃ puṇyatamo nṛpa ||
yatreṣṭvā daśa padmāni sadasyebhyo nisṛṣṭavān ||
sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ ||
spardhamānasya śakreṇa paśyedaṃ yajñavāstv iha ||
paśya nānāvidhākārair agnibhir nicitāṃ mahīm ||
majjantīm iva cākrāntāṃ yayāter yajñakarmabhiḥ ||
eṣā śamy ekapatrā sā śarakaṃ caitad uttamam ||
paśya rāmahradān etān paśya nārāyaṇāśramam ||
etad ārcīkaputrasya yogair vicarato mahīm ||
apasarpaṇaṃ mahīpāla raupyāyām amitaujasaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
लोमश उवाच अस्मिन् किल स्वयं राजन्न् इष्टवान् वै प्रजापतिः ॥ सत्रम् इष्टीकृतं नाम पुरा वर्षसहस्रिकम् ॥ अम्बरीषश् च नाभाग इष्टवान् यमुनाम् अनु ॥ यज्ञैश् च तपसा चैव परां सिद्धिम् अवाप सः ॥ देशो नाहुषयज्ञानाम् अयं पुण्यतमो नृप ॥ यत्रेष्ट्वा दश पद्मानि सदस्येभ्यो निसृष्टवान् ॥ सार्वभौमस्य कौन्तेय ययातेर् अमितौजसः ॥ स्पर्धमानस्य शक्रेण पश्येदं यज्ञवास्त्व् इह ॥ पश्य नानाविधाकारैर् अग्निभिर् निचितां महीम् ॥ मज्जन्तीम् इव चाक्रान्तां ययातेर् यज्ञकर्मभिः ॥ एषा शम्य् एकपत्रा सा शरकं चैतद् उत्तमम् ॥ पश्य रामह्रदान् एतान् पश्य नारायणाश्रमम् ॥ एतद् आर्चीकपुत्रस्य योगैर् विचरतो महीम् ॥ अपसर्पणं महीपाल रौप्यायाम् अमितौजसः ॥lomaśa uvāca asmin kila svayaṃ rājann iṣṭavān vai prajāpatiḥ || satram iṣṭīkṛtaṃ nāma purā varṣasahasrikam || ambarīṣaś ca nābhāga iṣṭavān yamunām anu || yajñaiś ca tapasā caiva parāṃ siddhim avāpa saḥ || deśo nāhuṣayajñānām ayaṃ puṇyatamo nṛpa || yatreṣṭvā daśa padmāni sadasyebhyo nisṛṣṭavān || sārvabhaumasya kaunteya yayāter amitaujasaḥ || spardhamānasya śakreṇa paśyedaṃ yajñavāstv iha || paśya nānāvidhākārair agnibhir nicitāṃ mahīm || majjantīm iva cākrāntāṃ yayāter yajñakarmabhiḥ || eṣā śamy ekapatrā sā śarakaṃ caitad uttamam || paśya rāmahradān etān paśya nārāyaṇāśramam || etad ārcīkaputrasya yogair vicarato mahīm || apasarpaṇaṃ mahīpāla raupyāyām amitaujasaḥ ||Lomasha says that here Prajapati himself once performed a thousand-year sattra called Ishtikrita; Ambarisha Nabhaga performed sacrifice along the Yamuna and through sacrifices and austerity attained the highest perfection; this is the most sacred place of Nahusha's sacrifices, where, having performed the sacrifice, he released ten padmas to the participants; Lomasha points out the sacrificial site of the all-powerful Yayati, immeasurably mighty, who rivaled Shakra; the earth is covered with fires of many kinds, as if sinking under the weight of Yayati's sacrificial deeds; he points out a single-leafed shami tree, the excellent sharaka, the lakes of Rama, and the ashram of Narayana; this is the retreat, in Raupya, of the immeasurably mighty son of Archika, who wandered the earth by the power of yoga.
Traducción

Lomasha said: 'Here, O king, Prajapati himself once performed a thousand-year sattra called Ishtikrita. Ambarisha Nabhaga performed sacrifice along the Yamuna, and through sacrifices as well as austerity attained the highest perfection. This, O king, is the most sacred ground of Nahusha's sacrifices, where, having performed the sacrifice, he released ten padmas to the participants. Look, Kaunteya — here is the sacrificial site of the all-powerful Yayati, immeasurably mighty, who rivaled Shakra. Behold the earth covered with fires of every kind: it seems to sink, weighed down by Yayati's sacrificial deeds. There is that shami tree with a single leaf, there the excellent sharaka; behold these lakes of Rama, behold the ashram of Narayana. This, lord of the earth, is in Raupya, the place of retreat of the immeasurably mighty son of Archika, who wandered the earth by the power of yoga.'

Versión

d696258062df · publicado 16 jul 2026, 17:06:19 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con