Mahābhārata 3.186.1-12

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः स पुनर् एवाथ मार्कण्डेयं यशस्विनम् ॥
पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥
नैके युगसहस्रान्तास् त्वया दृष्टा महामुने ॥
न चापीह समः कश् चिद् आयुषा तव विद्यते ॥
वर्जयित्वा महात्मानं ब्राह्मणं परमेष्ठिनम् ॥
अनन्तरिक्षे लोके ऽस्मिन् देवदानववर्जिते ॥
त्वम् एव प्रलये विप्र ब्रह्माणम् उपतिष्ठसि ॥
प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे ॥
त्वम् एव सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ॥
चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत् परमेष्ठिना ॥
वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस् ततस् ततः ॥
त्वया लोकगुरुः साक्षात् सर्वलोकपितामहः ॥
आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ॥
तस्मात् सर्वान्तको मृत्युर् जरा वा देहनाशिनी ॥
न त्वा विशति विप्रर्षे प्रसादात् परमेष्ठिनः ॥
यदा नैव रविर् नाग्निर् न वायुर् न च चन्द्रमाः ॥
नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किं चन ॥
तस्मिन्न् एकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥
नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ॥
शयानम् अमितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् ॥
त्वम् एकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणम् उपतिष्ठसि ॥
एतत् प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्ववृत्तं द्विजोत्तम ॥
तस्माद् इच्छामहे श्रोतुं सर्वहेत्वात्मिकां कथाम् ॥
अनुभूतं हि बहुशस् त्वयैकेन द्विजोत्तम ॥
न ते ऽस्त्य् अविदितं किं चित् सर्वलोकेषु नित्यदा ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ sa punar evātha mārkaṇḍeyaṃ yaśasvinam ||
papraccha vinayopeto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
naike yugasahasrāntās tvayā dṛṣṭā mahāmune ||
na cāpīha samaḥ kaś cid āyuṣā tava vidyate ||
varjayitvā mahātmānaṃ brāhmaṇaṃ parameṣṭhinam ||
anantarikṣe loke 'smin devadānavavarjite ||
tvam eva pralaye vipra brahmāṇam upatiṣṭhasi ||
pralaye cāpi nirvṛtte prabuddhe ca pitāmahe ||
tvam eva sṛjyamānāni bhūtānīha prapaśyasi ||
caturvidhāni viprarṣe yathāvat parameṣṭhinā ||
vāyubhūtā diśaḥ kṛtvā vikṣipyāpas tatas tataḥ ||
tvayā lokaguruḥ sākṣāt sarvalokapitāmahaḥ ||
ārādhito dvijaśreṣṭha tatpareṇa samādhinā ||
tasmāt sarvāntako mṛtyur jarā vā dehanāśinī ||
na tvā viśati viprarṣe prasādāt parameṣṭhinaḥ ||
yadā naiva ravir nāgnir na vāyur na ca candramāḥ ||
naivāntarikṣaṃ naivorvī śeṣaṃ bhavati kiṃ cana ||
tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaṅgame ||
naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage ||
śayānam amitātmānaṃ padme padmaniketanam ||
tvam ekaḥ sarvabhūteśaṃ brahmāṇam upatiṣṭhasi ||
etat pratyakṣataḥ sarvaṃ pūrvavṛttaṃ dvijottama ||
tasmād icchāmahe śrotuṃ sarvahetvātmikāṃ kathām ||
anubhūtaṃ hi bahuśas tvayaikena dvijottama ||
na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit sarvalokeṣu nityadā ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

वैशंपायन उवाच ततः स पुनर् एवाथ मार्कण्डेयं यशस्विनम् ॥ पप्रच्छ विनयोपेतो धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ नैके युगसहस्रान्तास् त्वया दृष्टा महामुने ॥ न चापीह समः कश् चिद् आयुषा तव विद्यते ॥ वर्जयित्वा महात्मानं ब्राह्मणं परमेष्ठिनम् ॥ अनन्तरिक्षे लोके ऽस्मिन् देवदानववर्जिते ॥ त्वम् एव प्रलये विप्र ब्रह्माणम् उपतिष्ठसि ॥ प्रलये चापि निर्वृत्ते प्रबुद्धे च पितामहे ॥ त्वम् एव सृज्यमानानि भूतानीह प्रपश्यसि ॥ चतुर्विधानि विप्रर्षे यथावत् परमेष्ठिना ॥ वायुभूता दिशः कृत्वा विक्षिप्यापस् ततस् ततः ॥ त्वया लोकगुरुः साक्षात् सर्वलोकपितामहः ॥ आराधितो द्विजश्रेष्ठ तत्परेण समाधिना ॥ तस्मात् सर्वान्तको मृत्युर् जरा वा देहनाशिनी ॥ न त्वा विशति विप्रर्षे प्रसादात् परमेष्ठिनः ॥ यदा नैव रविर् नाग्निर् न वायुर् न च चन्द्रमाः ॥ नैवान्तरिक्षं नैवोर्वी शेषं भवति किं चन ॥ तस्मिन्न् एकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजङ्गमे ॥ नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे ॥ शयानम् अमितात्मानं पद्मे पद्मनिकेतनम् ॥ त्वम् एकः सर्वभूतेशं ब्रह्माणम् उपतिष्ठसि ॥ एतत् प्रत्यक्षतः सर्वं पूर्ववृत्तं द्विजोत्तम ॥ तस्माद् इच्छामहे श्रोतुं सर्वहेत्वात्मिकां कथाम् ॥ अनुभूतं हि बहुशस् त्वयैकेन द्विजोत्तम ॥ न ते ऽस्त्य् अविदितं किं चित् सर्वलोकेषु नित्यदा ॥vaiśaṃpāyana uvāca tataḥ sa punar evātha mārkaṇḍeyaṃ yaśasvinam || papraccha vinayopeto dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ || naike yugasahasrāntās tvayā dṛṣṭā mahāmune || na cāpīha samaḥ kaś cid āyuṣā tava vidyate || varjayitvā mahātmānaṃ brāhmaṇaṃ parameṣṭhinam || anantarikṣe loke 'smin devadānavavarjite || tvam eva pralaye vipra brahmāṇam upatiṣṭhasi || pralaye cāpi nirvṛtte prabuddhe ca pitāmahe || tvam eva sṛjyamānāni bhūtānīha prapaśyasi || caturvidhāni viprarṣe yathāvat parameṣṭhinā || vāyubhūtā diśaḥ kṛtvā vikṣipyāpas tatas tataḥ || tvayā lokaguruḥ sākṣāt sarvalokapitāmahaḥ || ārādhito dvijaśreṣṭha tatpareṇa samādhinā || tasmāt sarvāntako mṛtyur jarā vā dehanāśinī || na tvā viśati viprarṣe prasādāt parameṣṭhinaḥ || yadā naiva ravir nāgnir na vāyur na ca candramāḥ || naivāntarikṣaṃ naivorvī śeṣaṃ bhavati kiṃ cana || tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaṅgame || naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage || śayānam amitātmānaṃ padme padmaniketanam || tvam ekaḥ sarvabhūteśaṃ brahmāṇam upatiṣṭhasi || etat pratyakṣataḥ sarvaṃ pūrvavṛttaṃ dvijottama || tasmād icchāmahe śrotuṃ sarvahetvātmikāṃ kathām || anubhūtaṃ hi bahuśas tvayaikena dvijottama || na te 'sty aviditaṃ kiṃ cit sarvalokeṣu nityadā ||Yudhishthira says that Markandeya has witnessed many endings of the ages and alone remains with Brahma during the dissolution; he asks him to tell what happens when there is no sun, no fire, no wind, no moon, no space and no earth, and everything becomes a single ocean.

Traducción

Yudhishthira said: "You have witnessed many endings of the ages; save Parameshthin Brahma, none equals you in length of life. When all beings vanish, you alone remain beside Brahma, and when he awakens, you again behold the fourfold creation. Tell me what comes to pass when there is no sun, no fire, no wind, no moon, no space and no earth, when everything becomes a single ocean."

Comentario

Yudhishthira is not seeking idle curiosity about the end of the world but knowledge of the foundation that remains when every familiar support has vanished.

Versión

bdf8c0599054 · publicado 16 jul 2026, 17:19:46 UTC

Disponible enRUEN