Mahābhārata 3.193.1-9

Devanāgarī

मार्कण्डेय उवाच
इक्ष्वाकौ संस्थिते राजञ् शशादः पृथिवीम् इमाम् ॥
प्राप्तः परमधर्मात्मा सो ऽयोध्यायां नृपो ऽभवत् ॥
शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् ॥
अनेनाश् चापि काकुत्स्थः पृथुश् चानेनसः सुतः ॥
विष्वगश्वः पृथोः पुत्रस् तस्माद् आर्द्रस् तु जज्ञिवान् ॥
आर्द्रस्य युवनाश्वस् तु श्रावस्तस् तस्य चात्मजः ॥
जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता ॥
श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महाबलः ॥
बृहदश्वसुतश् चापि कुवलाश्व इति स्मृतः ॥
कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्य् एकविंशतिः ॥
सर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः ॥
कुवलाश्वस् तु पितृतो गुणैर् अभ्यधिको ऽभवत् ॥
समये तं ततो राज्ये बृहदश्वो ऽभ्यषेचयत् ॥
कुवलाश्वं महाराज शूरम् उत्तमधार्मिकम् ॥
पुत्रसंक्रामितश्रीस् तु बृहदश्वो महीपतिः ॥
जगाम तपसे धीमांस् तपोवनम् अमित्रहा ॥
अथ शुश्राव राजर्षिं तम् उत्तङ्को युधिष्ठिर ॥
वनं संप्रस्थितं राजन् बृहदश्वं द्विजोत्तमः ॥
तम् उत्तङ्को महातेजाः सर्वास्त्रविदुषां वरम् ॥
न्यवारयद् अमेयात्मा समासाद्य नरोत्तमम् ॥

Transliteración (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
ikṣvākau saṃsthite rājañ śaśādaḥ pṛthivīm imām ||
prāptaḥ paramadharmātmā so 'yodhyāyāṃ nṛpo 'bhavat ||
śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān ||
anenāś cāpi kākutsthaḥ pṛthuś cānenasaḥ sutaḥ ||
viṣvagaśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tu jajñivān ||
ārdrasya yuvanāśvas tu śrāvastas tasya cātmajaḥ ||
jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā ||
śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahābalaḥ ||
bṛhadaśvasutaś cāpi kuvalāśva iti smṛtaḥ ||
kuvalāśvasya putrāṇāṃ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ ||
sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ ||
kuvalāśvas tu pitṛto guṇair abhyadhiko 'bhavat ||
samaye taṃ tato rājye bṛhadaśvo 'bhyaṣecayat ||
kuvalāśvaṃ mahārāja śūram uttamadhārmikam ||
putrasaṃkrāmitaśrīs tu bṛhadaśvo mahīpatiḥ ||
jagāma tapase dhīmāṃs tapovanam amitrahā ||
atha śuśrāva rājarṣiṃ tam uttaṅko yudhiṣṭhira ||
vanaṃ saṃprasthitaṃ rājan bṛhadaśvaṃ dvijottamaḥ ||
tam uttaṅko mahātejāḥ sarvāstraviduṣāṃ varam ||
nyavārayad ameyātmā samāsādya narottamam ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

मार्कण्डेय उवाच इक्ष्वाकौ संस्थिते राजञ् शशादः पृथिवीम् इमाम् ॥ प्राप्तः परमधर्मात्मा सो ऽयोध्यायां नृपो ऽभवत् ॥ शशादस्य तु दायादः ककुत्स्थो नाम वीर्यवान् ॥ अनेनाश् चापि काकुत्स्थः पृथुश् चानेनसः सुतः ॥ विष्वगश्वः पृथोः पुत्रस् तस्माद् आर्द्रस् तु जज्ञिवान् ॥ आर्द्रस्य युवनाश्वस् तु श्रावस्तस् तस्य चात्मजः ॥ जज्ञे श्रावस्तको राजा श्रावस्ती येन निर्मिता ॥ श्रावस्तस्य तु दायादो बृहदश्वो महाबलः ॥ बृहदश्वसुतश् चापि कुवलाश्व इति स्मृतः ॥ कुवलाश्वस्य पुत्राणां सहस्राण्य् एकविंशतिः ॥ सर्वे विद्यासु निष्णाता बलवन्तो दुरासदाः ॥ कुवलाश्वस् तु पितृतो गुणैर् अभ्यधिको ऽभवत् ॥ समये तं ततो राज्ये बृहदश्वो ऽभ्यषेचयत् ॥ कुवलाश्वं महाराज शूरम् उत्तमधार्मिकम् ॥ पुत्रसंक्रामितश्रीस् तु बृहदश्वो महीपतिः ॥ जगाम तपसे धीमांस् तपोवनम् अमित्रहा ॥ अथ शुश्राव राजर्षिं तम् उत्तङ्को युधिष्ठिर ॥ वनं संप्रस्थितं राजन् बृहदश्वं द्विजोत्तमः ॥ तम् उत्तङ्को महातेजाः सर्वास्त्रविदुषां वरम् ॥ न्यवारयद् अमेयात्मा समासाद्य नरोत्तमम् ॥mārkaṇḍeya uvāca ikṣvākau saṃsthite rājañ śaśādaḥ pṛthivīm imām || prāptaḥ paramadharmātmā so 'yodhyāyāṃ nṛpo 'bhavat || śaśādasya tu dāyādaḥ kakutstho nāma vīryavān || anenāś cāpi kākutsthaḥ pṛthuś cānenasaḥ sutaḥ || viṣvagaśvaḥ pṛthoḥ putras tasmād ārdras tu jajñivān || ārdrasya yuvanāśvas tu śrāvastas tasya cātmajaḥ || jajñe śrāvastako rājā śrāvastī yena nirmitā || śrāvastasya tu dāyādo bṛhadaśvo mahābalaḥ || bṛhadaśvasutaś cāpi kuvalāśva iti smṛtaḥ || kuvalāśvasya putrāṇāṃ sahasrāṇy ekaviṃśatiḥ || sarve vidyāsu niṣṇātā balavanto durāsadāḥ || kuvalāśvas tu pitṛto guṇair abhyadhiko 'bhavat || samaye taṃ tato rājye bṛhadaśvo 'bhyaṣecayat || kuvalāśvaṃ mahārāja śūram uttamadhārmikam || putrasaṃkrāmitaśrīs tu bṛhadaśvo mahīpatiḥ || jagāma tapase dhīmāṃs tapovanam amitrahā || atha śuśrāva rājarṣiṃ tam uttaṅko yudhiṣṭhira || vanaṃ saṃprasthitaṃ rājan bṛhadaśvaṃ dvijottamaḥ || tam uttaṅko mahātejāḥ sarvāstraviduṣāṃ varam || nyavārayad ameyātmā samāsādya narottamam ||Markandeya lists the lineage of Ikshvaku down to Brihadashva and Kuvalashva; Kuvalashva had twenty-one thousand sons, learned in the sciences, mighty and hard to overcome; Brihadashva set him on the throne and went to the forest for austerities, but Uttanka heard of this and stopped the king.

Traducción

Markandeya recounted the lineage of the house of Ikshvaku: after Ikshvaku, the earth passed to Shashada, then to Kakutstha, Anenas, Prithu, Vishvagashva, Ardra, Yuvanashva, Shravasta -- the founder of Shravasti -- and Brihadashva. Brihadashva's son was Kuvalashva. He had twenty-one thousand sons, all learned in the sciences, mighty and hard to overcome. When Brihadashva set Kuvalashva on the throne and departed for the forest to practice austerities, Uttanka heard of it and stopped the royal sage as he was leaving.

Comentario

The genealogy shows that Kuvalashva's deed is no accident: it grows out of a line of kings whose dharma is the protection of the earth.

Versión

7168f12cf31f · publicado 16 jul 2026, 17:17:03 UTC

Disponible enRUEN