Mahābhārata 3.268.32-40

Devanāgarī

ततस् तु राजवचनाद् राक्षसाः कामरूपिणः ॥
निर्ययुर् विकृताकाराः सहस्रशतसंघशः ॥
शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयन्तो वनौकसः ॥
प्राकारं शोधयन्तस् ते परं विक्रमम् आस्थिताः ॥
स माषराशिसदृशैर् बभूव क्षणदाचरैः ॥
कृतो निर्वानरो भूयः प्राकारो भीमदर्शनैः ॥
पेतुः शूलविभिन्नाङ्गा बहवो वानरर्षभाः ॥
स्तम्भतोरणभग्नाश् च पेतुस् तत्र निशाचराः ॥
केशाकेश्य् अभवद् युद्धं रक्षसां वानरैः सह ॥
नखैर् दन्तैश् च वीराणां खादतां वै परस्परम् ॥
निष्टनन्तो ह्य् उभयतस् तत्र वानरराक्षसाः ॥
हता निपतिता भूमौ न मुञ्चन्ति परस्परम् ॥
रामस् तु शरजालानि ववर्ष जलदो यथा ॥
तानि लङ्कां समासाद्य जघ्नुस् तान् रजनीचरान् ॥
सौमित्रिर् अपि नाराचैर् दृढधन्वा जितक्लमः ॥
आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान् पातयाम् आस राक्षसान् ॥
ततः प्रत्यवहारो ऽभूत् सैन्यानां राघवाज्ञया ॥
कृते विमर्दे लङ्कायां लब्धलक्षो जयोत्तरः ॥

Transliteración (IAST)

tatas tu rājavacanād rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ ||
niryayur vikṛtākārāḥ sahasraśatasaṃghaśaḥ ||
śastravarṣāṇi varṣanto drāvayanto vanaukasaḥ ||
prākāraṃ śodhayantas te paraṃ vikramam āsthitāḥ ||
sa māṣarāśisadṛśair babhūva kṣaṇadācaraiḥ ||
kṛto nirvānaro bhūyaḥ prākāro bhīmadarśanaiḥ ||
petuḥ śūlavibhinnāṅgā bahavo vānararṣabhāḥ ||
stambhatoraṇabhagnāś ca petus tatra niśācarāḥ ||
keśākeśy abhavad yuddhaṃ rakṣasāṃ vānaraiḥ saha ||
nakhair dantaiś ca vīrāṇāṃ khādatāṃ vai parasparam ||
niṣṭananto hy ubhayatas tatra vānararākṣasāḥ ||
hatā nipatitā bhūmau na muñcanti parasparam ||
rāmas tu śarajālāni vavarṣa jalado yathā ||
tāni laṅkāṃ samāsādya jaghnus tān rajanīcarān ||
saumitrir api nārācair dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ ||
ādiśyādiśya durgasthān pātayām āsa rākṣasān ||
tataḥ pratyavahāro 'bhūt sainyānāṃ rāghavājñayā ||
kṛte vimarde laṅkāyāṃ labdhalakṣo jayottaraḥ ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

ततस् तु राजवचनाद् राक्षसाः कामरूपिणः ॥ निर्ययुर् विकृताकाराः सहस्रशतसंघशः ॥ शस्त्रवर्षाणि वर्षन्तो द्रावयन्तो वनौकसः ॥ प्राकारं शोधयन्तस् ते परं विक्रमम् आस्थिताः ॥ स माषराशिसदृशैर् बभूव क्षणदाचरैः ॥ कृतो निर्वानरो भूयः प्राकारो भीमदर्शनैः ॥ पेतुः शूलविभिन्नाङ्गा बहवो वानरर्षभाः ॥ स्तम्भतोरणभग्नाश् च पेतुस् तत्र निशाचराः ॥ केशाकेश्य् अभवद् युद्धं रक्षसां वानरैः सह ॥ नखैर् दन्तैश् च वीराणां खादतां वै परस्परम् ॥ निष्टनन्तो ह्य् उभयतस् तत्र वानरराक्षसाः ॥ हता निपतिता भूमौ न मुञ्चन्ति परस्परम् ॥ रामस् तु शरजालानि ववर्ष जलदो यथा ॥ तानि लङ्कां समासाद्य जघ्नुस् तान् रजनीचरान् ॥ सौमित्रिर् अपि नाराचैर् दृढधन्वा जितक्लमः ॥ आदिश्यादिश्य दुर्गस्थान् पातयाम् आस राक्षसान् ॥ ततः प्रत्यवहारो ऽभूत् सैन्यानां राघवाज्ञया ॥ कृते विमर्दे लङ्कायां लब्धलक्षो जयोत्तरः ॥tatas tu rājavacanād rākṣasāḥ kāmarūpiṇaḥ || niryayur vikṛtākārāḥ sahasraśatasaṃghaśaḥ || śastravarṣāṇi varṣanto drāvayanto vanaukasaḥ || prākāraṃ śodhayantas te paraṃ vikramam āsthitāḥ || sa māṣarāśisadṛśair babhūva kṣaṇadācaraiḥ || kṛto nirvānaro bhūyaḥ prākāro bhīmadarśanaiḥ || petuḥ śūlavibhinnāṅgā bahavo vānararṣabhāḥ || stambhatoraṇabhagnāś ca petus tatra niśācarāḥ || keśākeśy abhavad yuddhaṃ rakṣasāṃ vānaraiḥ saha || nakhair dantaiś ca vīrāṇāṃ khādatāṃ vai parasparam || niṣṭananto hy ubhayatas tatra vānararākṣasāḥ || hatā nipatitā bhūmau na muñcanti parasparam || rāmas tu śarajālāni vavarṣa jalado yathā || tāni laṅkāṃ samāsādya jaghnus tān rajanīcarān || saumitrir api nārācair dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ || ādiśyādiśya durgasthān pātayām āsa rākṣasān || tataḥ pratyavahāro 'bhūt sainyānāṃ rāghavājñayā || kṛte vimarde laṅkāyāṃ labdhalakṣo jayottaraḥ ||At the king's command, the shape-shifting rakshasas march out by the thousand and hundred-thousand, pour down a rain of weapons, drive back the forest-dwellers, and clear the wall again; many vanaras fall, pierced by spears, while rakshasas fall beneath broken pillars and gates; hand-to-hand combat breaks out, in which the warriors tear at each other with nails and teeth; the slain vanaras and rakshasas, groaning, fall to the ground and do not let go of one another; Rama pours down nets of arrows like a cloud, striking down the rakshasas in Lanka; Lakshmana, with his firm bow and iron arrows, singles out and brings down the rakshasas on the ramparts; after Lanka has been shattered and its objectives achieved, Rama orders the troops withdrawn.

Traducción

At the king's command, the shape-shifting rakshasas came out by the thousand and the hundred-thousand. They poured down a rain of weapons, drove back the forest-dwellers, and cleared the wall again. Many of the finest vanaras fell, pierced by spears; rakshasas fell beneath broken pillars and gates. Hand-to-hand combat broke out: the warriors seized one another by the hair, tearing with nails and teeth. The slain vanaras and rakshasas, groaning, fell to the ground and would not let go of one another. Rama poured down nets of arrows as a cloud pours rain, and they struck down the night-wanderers in Lanka. Lakshmana, with his firm bow and iron arrows, singled out the rakshasas on the ramparts and brought them down. After this crushing assault on Lanka, having already gained the advantage, Rama ordered the troops to withdraw.

Comentario

The battle is described without romanticizing it: bodies remain locked together even in death. Rama's victory lies not in bloodlust but in the precise direction of force against adharma.

Versión

dbd9a8c43093 · publicado 16 jul 2026, 17:30:22 UTC

Disponible enRUEN