Mahābhārata 3.298.1-11

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततस् ते यक्षवचनाद् उदतिष्ठन्त पाण्डवाः ॥
क्षुत्पिपासे च सर्वेषां क्षणे तस्मिन् व्यगच्छताम् ॥
युधिष्ठिर उवाच
सरस्य् एकेन पादेन तिष्ठन्तम् अपराजितम् ॥
पृच्छामि को भवान् देवो न मे यक्षो मतो भवान् ॥
वसूनां वा भवान् एको रुद्राणाम् अथ वा भवान् ॥
अथ वा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः ॥
मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनः ॥
न तं योगं प्रपश्यामि येन स्युर् विनिपातिताः ॥
सुखं प्रतिविबुद्धानाम् इन्द्रियाण्य् उपलक्षये ॥
स भवान् सुहृद् अस्माकम् अथ वा नः पिता भवान् ॥
यक्ष उवाच
अहं ते जनकस् तात धर्मो मृदुपराक्रम ॥
त्वां दिदृक्षुर् अनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ ॥
यशः सत्यं दमः शौचम् आर्जवं ह्रीर् अचापलम् ॥
दानं तपो ब्रह्मचर्यम् इत्य् एतास् तनवो मम ॥
अहिंसा समता शान्तिस् तपः शौचम् अमत्सरः ॥
द्वाराण्य् एतानि मे विद्धि प्रियो ह्य् असि सदा मम ॥
दिष्ट्या पञ्चसु रक्तो ऽसि दिष्ट्या ते षट्पदी जिता ॥
द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते सांपरायिके ॥
धर्मो ऽहम् अस्मि भद्रं ते जिज्ञासुस् त्वाम् इहागतः ॥
आनृशंस्येन तुष्टो ऽस्मि वरं दास्यामि ते ऽनघ ॥
वरं वृणीष्व राजेन्द्र दाता ह्य् अस्मि तवानघ ॥
ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषाम् अस्ति दुर्गतिः ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tatas te yakṣavacanād udatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ ||
kṣutpipāse ca sarveṣāṃ kṣaṇe tasmin vyagacchatām ||
yudhiṣṭhira uvāca
sarasy ekena pādena tiṣṭhantam aparājitam ||
pṛcchāmi ko bhavān devo na me yakṣo mato bhavān ||
vasūnāṃ vā bhavān eko rudrāṇām atha vā bhavān ||
atha vā marutāṃ śreṣṭho vajrī vā tridaśeśvaraḥ ||
mama hi bhrātara ime sahasraśatayodhinaḥ ||
na taṃ yogaṃ prapaśyāmi yena syur vinipātitāḥ ||
sukhaṃ prativibuddhānām indriyāṇy upalakṣaye ||
sa bhavān suhṛd asmākam atha vā naḥ pitā bhavān ||
yakṣa uvāca
ahaṃ te janakas tāta dharmo mṛduparākrama ||
tvāṃ didṛkṣur anuprāpto viddhi māṃ bharatarṣabha ||
yaśaḥ satyaṃ damaḥ śaucam ārjavaṃ hrīr acāpalam ||
dānaṃ tapo brahmacaryam ity etās tanavo mama ||
ahiṃsā samatā śāntis tapaḥ śaucam amatsaraḥ ||
dvārāṇy etāni me viddhi priyo hy asi sadā mama ||
diṣṭyā pañcasu rakto 'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitā ||
dve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāṃparāyike ||
dharmo 'ham asmi bhadraṃ te jijñāsus tvām ihāgataḥ ||
ānṛśaṃsyena tuṣṭo 'smi varaṃ dāsyāmi te 'nagha ||
varaṃ vṛṇīṣva rājendra dātā hy asmi tavānagha ||
ye hi me puruṣā bhaktā na teṣām asti durgatiḥ ||

Palabra por palabra

SánscritoIASTSignificado

वैशंपायन उवाच ततस् ते यक्षवचनाद् उदतिष्ठन्त पाण्डवाः ॥ क्षुत्पिपासे च सर्वेषां क्षणे तस्मिन् व्यगच्छताम् ॥ युधिष्ठिर उवाच सरस्य् एकेन पादेन तिष्ठन्तम् अपराजितम् ॥ पृच्छामि को भवान् देवो न मे यक्षो मतो भवान् ॥ वसूनां वा भवान् एको रुद्राणाम् अथ वा भवान् ॥ अथ वा मरुतां श्रेष्ठो वज्री वा त्रिदशेश्वरः ॥ मम हि भ्रातर इमे सहस्रशतयोधिनः ॥ न तं योगं प्रपश्यामि येन स्युर् विनिपातिताः ॥ सुखं प्रतिविबुद्धानाम् इन्द्रियाण्य् उपलक्षये ॥ स भवान् सुहृद् अस्माकम् अथ वा नः पिता भवान् ॥ यक्ष उवाच अहं ते जनकस् तात धर्मो मृदुपराक्रम ॥ त्वां दिदृक्षुर् अनुप्राप्तो विद्धि मां भरतर्षभ ॥ यशः सत्यं दमः शौचम् आर्जवं ह्रीर् अचापलम् ॥ दानं तपो ब्रह्मचर्यम् इत्य् एतास् तनवो मम ॥ अहिंसा समता शान्तिस् तपः शौचम् अमत्सरः ॥ द्वाराण्य् एतानि मे विद्धि प्रियो ह्य् असि सदा मम ॥ दिष्ट्या पञ्चसु रक्तो ऽसि दिष्ट्या ते षट्पदी जिता ॥ द्वे पूर्वे मध्यमे द्वे च द्वे चान्ते सांपरायिके ॥ धर्मो ऽहम् अस्मि भद्रं ते जिज्ञासुस् त्वाम् इहागतः ॥ आनृशंस्येन तुष्टो ऽस्मि वरं दास्यामि ते ऽनघ ॥ वरं वृणीष्व राजेन्द्र दाता ह्य् अस्मि तवानघ ॥ ये हि मे पुरुषा भक्ता न तेषाम् अस्ति दुर्गतिः ॥vaiśaṃpāyana uvāca tatas te yakṣavacanād udatiṣṭhanta pāṇḍavāḥ || kṣutpipāse ca sarveṣāṃ kṣaṇe tasmin vyagacchatām || yudhiṣṭhira uvāca sarasy ekena pādena tiṣṭhantam aparājitam || pṛcchāmi ko bhavān devo na me yakṣo mato bhavān || vasūnāṃ vā bhavān eko rudrāṇām atha vā bhavān || atha vā marutāṃ śreṣṭho vajrī vā tridaśeśvaraḥ || mama hi bhrātara ime sahasraśatayodhinaḥ || na taṃ yogaṃ prapaśyāmi yena syur vinipātitāḥ || sukhaṃ prativibuddhānām indriyāṇy upalakṣaye || sa bhavān suhṛd asmākam atha vā naḥ pitā bhavān || yakṣa uvāca ahaṃ te janakas tāta dharmo mṛduparākrama || tvāṃ didṛkṣur anuprāpto viddhi māṃ bharatarṣabha || yaśaḥ satyaṃ damaḥ śaucam ārjavaṃ hrīr acāpalam || dānaṃ tapo brahmacaryam ity etās tanavo mama || ahiṃsā samatā śāntis tapaḥ śaucam amatsaraḥ || dvārāṇy etāni me viddhi priyo hy asi sadā mama || diṣṭyā pañcasu rakto 'si diṣṭyā te ṣaṭpadī jitā || dve pūrve madhyame dve ca dve cānte sāṃparāyike || dharmo 'ham asmi bhadraṃ te jijñāsus tvām ihāgataḥ || ānṛśaṃsyena tuṣṭo 'smi varaṃ dāsyāmi te 'nagha || varaṃ vṛṇīṣva rājendra dātā hy asmi tavānagha || ye hi me puruṣā bhaktā na teṣām asti durgatiḥ ||At the yaksha's word the Pandavas rise, and hunger and thirst instantly leave them all; Yudhishthira asks who this unconquerable god is, standing on one foot in the lake, for he does not seem to be a yaksha: perhaps he is one of the Vasus, a Rudra, the best of the Maruts, Vajrin, or the lord of the gods; Yudhishthira's brothers could not be overcome by ordinary strength, and seeing that they have awakened happily, he asks whether this being is their friend or their father; the yaksha answers: he is Yudhishthira's father, Dharma, who has come to see him; fame, truth, self-control, purity, honesty, modesty, steadfastness, giving, austerity, and celibacy are his bodies; nonviolence, equanimity, peace, austerity, purity, and freedom from envy are his gates; Yudhishthira is always dear to him; Dharma is pleased with his non-cruelty and offers him a boon, for his devotees have no evil fate.

Traducción

At the yaksha's word the Pandavas rose, and hunger and thirst instantly left them all. Yudhishthira said: "You stand on one foot in the lake, unconquerable one. Who are you, a god? I do not take you for a yaksha. Perhaps you are one of the Vasus, of the Rudras, the best of the Maruts, Vajrin, or the lord of the gods? My brothers are able to fight hundreds of thousands, and I see no means by which they could be struck down. Yet they have woken up happily, their senses clear. Are you our friend, or are you our father?" The yaksha said: "I am your father, son -- Dharma, gentle in might. I have come to see you. Know me, bull of the Bharatas. Fame, truth, self-control, purity, honesty, modesty, steadfastness, giving, austerity, and celibacy are my bodies. Nonviolence, equanimity, peace, austerity, purity, and freedom from envy are my gates. You are always dear to me. It is fortunate that you are attached to the five; fortunate that you have conquered the six: the first two, the middle two, and the last two, which lead to the final end. I am Dharma, blessings on you; I came to test you. I am pleased with your non-cruelty, and I will grant you a boon. Choose, O king; for my devotees there is no evil fate."

Comentario

The yaksha turns out to be Dharma, Yudhishthira's father. The trial was not a punishment but a revelation that Yudhishthira is truly Dharma's son.

Versión

9d532417806c · publicado 16 jul 2026, 17:37:35 UTC

Disponible enRUEN