Mahābhārata
Virāṭa-yātrā-parva (Virāṭa's Campaign Against the Trigartas)4.30.8-18
3873 / 15823
Mahābhārata · 4.30.8-18
Devanāgarī

तच् छ्रुत्वा नृपतिः सेनां मत्स्यानां समयोजयत् ॥
रथनागाश्वकलिलां पत्तिध्वजसमाकुलाम् ॥
राजानो राजपुत्राश् च तनुत्राण्य् अत्र भेजिरे ॥
भानुमन्ति विचित्राणि सूपसेव्यानि भागशः ॥
सवज्रायसगर्भं तु कवचं तप्तकाञ्चनम् ॥
विराटस्य प्रियो भ्राता शतानीको ऽभ्यहारयत् ॥
सर्वपारसवं वर्म कल्याणपटलं दृढम् ॥
शतानीकाद् अवरजो मदिराश्वो ऽभ्यहारयत् ॥
शतसूर्यं शतावर्तं शतबिन्दु शताक्षिमत् ॥
अभेद्यकल्पं मत्स्यानां राजा कवचम् आहरत् ॥
उत्सेधे यस्य पद्मानि शतं सौगन्धिकानि च ॥
सुवर्णपृष्ठं सूर्याभं सूर्यदत्तो ऽभ्यहारयत् ॥
दृढम् आयसगर्भं तु श्वेतं वर्म शताक्षिमत् ॥
विराटस्य सुतो ज्येष्ठो वीरः शङ्खो ऽभ्यहारयत् ॥
शतशश् च तनुत्राणि यथास्वानि महारथाः ॥
योत्स्यमानाभ्यनह्यन्त देवरूपाः प्रहारिणः ॥
सूपस्करेषु शुभ्रेषु महत्सु च महारथाः ॥
पृथक् काञ्चनसंनाहान् रथेष्व् अश्वान् अयोजयन् ॥
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशो रथे दिव्ये हिरण्मयः ॥
महानुभावो मत्स्यस्य ध्वज उच्छिश्रिये तदा ॥
अथान्यान् विविधाकारान् ध्वजान् हेमविभूषितान् ॥
यथास्वं क्षत्रियाः शूरा रथेषु समयोजयन् ॥

Transliteración (IAST)

tac chrutvā nṛpatiḥ senāṃ matsyānāṃ samayojayat ||
rathanāgāśvakalilāṃ pattidhvajasamākulām ||
rājāno rājaputrāś ca tanutrāṇy atra bhejire ||
bhānumanti vicitrāṇi sūpasevyāni bhāgaśaḥ ||
savajrāyasagarbhaṃ tu kavacaṃ taptakāñcanam ||
virāṭasya priyo bhrātā śatānīko 'bhyahārayat ||
sarvapārasavaṃ varma kalyāṇapaṭalaṃ dṛḍham ||
śatānīkād avarajo madirāśvo 'bhyahārayat ||
śatasūryaṃ śatāvartaṃ śatabindu śatākṣimat ||
abhedyakalpaṃ matsyānāṃ rājā kavacam āharat ||
utsedhe yasya padmāni śataṃ saugandhikāni ca ||
suvarṇapṛṣṭhaṃ sūryābhaṃ sūryadatto 'bhyahārayat ||
dṛḍham āyasagarbhaṃ tu śvetaṃ varma śatākṣimat ||
virāṭasya suto jyeṣṭho vīraḥ śaṅkho 'bhyahārayat ||
śataśaś ca tanutrāṇi yathāsvāni mahārathāḥ ||
yotsyamānābhyanahyanta devarūpāḥ prahāriṇaḥ ||
sūpaskareṣu śubhreṣu mahatsu ca mahārathāḥ ||
pṛthak kāñcanasaṃnāhān ratheṣv aśvān ayojayan ||
sūryacandrapratīkāśo rathe divye hiraṇmayaḥ ||
mahānubhāvo matsyasya dhvaja ucchiśriye tadā ||
athānyān vividhākārān dhvajān hemavibhūṣitān ||
yathāsvaṃ kṣatriyāḥ śūrā ratheṣu samayojayan ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तच्tacthis
छ्रुत्वाchrutvāhaving heard
नृपतिःnṛpatiḥking
सेनांsenāṃarmy
मत्स्यानांmatsyānāṃMatsya
समयोजयत्samayojayatvictory
रथनागाश्वकलिलांrathanāgāśvakalilāṃchariot, to strike, to kill
पत्तिध्वजसमाकुलाम्pattidhvajasamākulāmform of pattidhvajasamākulām
राजानोrājānoking
राजपुत्राश्rājaputrāśson, king
caand
तनुत्राण्य्tanutrāṇyform of tanutrāṇy
अत्रatrahere
भेजिरेbhejireform of bhejire
भानुमन्तिbhānumantiform of bhānumanti
विचित्राणिvicitrāṇiform of vicitrāṇi
सूपसेव्यानिsūpasevyāniform of sūpasevyāni
भागशःbhāgaśaḥpart by part
सवज्रायसगर्भंsavajrāyasagarbhaṃform of savajrāyasagarbhaṃ
तुtuindeed, but
कवचंkavacaṃarmor
तप्तकाञ्चनम्taptakāñcanamform of taptakāñcanam
विराटस्यvirāṭasyaVirata
प्रियोpriyodear
भ्राताbhrātābrother
शतानीकोśatānīkoform of śatānīko
ऽभ्यहारयत्'bhyahārayatform of 'bhyahārayat
सर्वपारसवंsarvapārasavaṃform of sarvapārasavaṃ
वर्मvarmaform of varma
कल्याणपटलंkalyāṇapaṭalaṃform of kalyāṇapaṭalaṃ
दृढम्dṛḍhamfirmly
शतानीकाद्śatānīkādform of śatānīkād
अवरजोavarajoform of avarajo
मदिराश्वोmadirāśvoform of madirāśvo
ऽभ्यहारयत्'bhyahārayatform of 'bhyahārayat
शतसूर्यंśatasūryaṃform of śatasūryaṃ
शतावर्तंśatāvartaṃform of śatāvartaṃ
शतबिन्दुśatabinduform of śatabindu
शताक्षिमत्śatākṣimatform of śatākṣimat
अभेद्यकल्पंabhedyakalpaṃform of abhedyakalpaṃ
मत्स्यानांmatsyānāṃMatsya
राजाrājāking
कवचम्kavacamarmor
आहरत्āharatform of āharat
उत्सेधेutsedheform of utsedhe
यस्यyasyawhose, of which
पद्मानिpadmāniform of padmāni
शतंśataṃa hundred
सौगन्धिकानिsaugandhikāniform of saugandhikāni
caand
सुवर्णपृष्ठंsuvarṇapṛṣṭhaṃform of suvarṇapṛṣṭhaṃ
सूर्याभंsūryābhaṃform of sūryābhaṃ
सूर्यदत्तोsūryadattogiven
ऽभ्यहारयत्'bhyahārayatform of 'bhyahārayat
दृढम्dṛḍhamfirmly
आयसगर्भंāyasagarbhaṃform of āyasagarbhaṃ
तुtuindeed, but
श्वेतंśvetaṃform of śvetaṃ
वर्मvarmaform of varma
शताक्षिमत्śatākṣimatform of śatākṣimat
विराटस्यvirāṭasyaVirata
सुतोsutoform of suto
ज्येष्ठोjyeṣṭhoeldest
वीरःvīraḥhero
शङ्खोśaṅkhoconch
ऽभ्यहारयत्'bhyahārayatform of 'bhyahārayat
शतशश्śataśaśform of śataśaś
caand
तनुत्राणिtanutrāṇiform of tanutrāṇi
यथास्वानिyathāsvāniform of yathāsvāni
महारथाःmahārathāḥgreat, chariot
योत्स्यमानाभ्यनह्यन्तyotsyamānābhyanahyantaform of yotsyamānābhyanahyanta
देवरूपाःdevarūpāḥgod
प्रहारिणःprahāriṇaḥdealing blows
सूपस्करेषुsūpaskareṣuform of sūpaskareṣu
शुभ्रेषुśubhreṣuform of śubhreṣu
महत्सुmahatsuform of mahatsu
caand
महारथाःmahārathāḥgreat, chariot
पृथक्pṛthakseparately
काञ्चनसंनाहान्kāñcanasaṃnāhānform of kāñcanasaṃnāhān
रथेष्व्ratheṣvchariot
अश्वान्aśvānhorses
अयोजयन्ayojayanvictory
सूर्यचन्द्रप्रतीकाशोsūryacandrapratīkāśoform of sūryacandrapratīkāśo
रथेrathechariot
दिव्येdivyeform of divye
हिरण्मयःhiraṇmayaḥform of hiraṇmayaḥ
महानुभावोmahānubhāvogreat
मत्स्यस्यmatsyasyaMatsya
ध्वजdhvajaform of dhvaja
उच्छिश्रियेucchiśriyeform of ucchiśriye
तदाtadāthen
अथान्यान्athānyānform of athānyān
विविधाकारान्vividhākārānform of vividhākārān
ध्वजान्dhvajānform of dhvajān
हेमविभूषितान्hemavibhūṣitānform of hemavibhūṣitān
यथास्वंyathāsvaṃform of yathāsvaṃ
क्षत्रियाःkṣatriyāḥkshatriya
शूराśūrāform of śūrā
रथेषुratheṣuchariot
समयोजयन्samayojayanvictory
Traducción

Hearing this, the king made ready the army of the Matsyas, full of chariots, elephants, and horses, dense with infantry and banners. The kings and princes there put on their armor — radiant, varied, comfortable, each his own set. Virata's beloved brother Shatanika took up a corselet of heated gold with a core of iron and adamant. The one younger than Shatanika, Madirashva, took up sturdy armor, wholly of alloyed metal, with a splendid surface. The king of the Matsyas took up a corselet as if bearing a hundred suns, a hundred spirals, a hundred dots, and a hundred eyes, well-nigh impenetrable. Suryadatta took up gold-backed armor shining like the sun, on which hundreds of fragrant lotuses stood out. Virata's eldest son, the hero Shankha, took up sturdy white armor with an iron core and a hundred eyes. By the hundreds the great charioteers, godlike fighters ready for battle, each put on his own armor. On their clean, great chariots the great charioteers yoked their horses separately, harnessed in gold. Then upon a divine golden chariot the great banner of Matsya was raised, shining like the sun and moon. Then the valiant kshatriyas set up on their chariots other flags of varied shapes adorned with gold, each his own.

Versión

4a575831d035 · publicado 16 jul 2026, 18:17:35 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con