Mahābhārata
Shami-ayudha-pratyuddharana-parva (The Retrieval of the Weapons from the Śamī Tree)4.38.9-18
3902 / 15823
Mahābhārata · 4.38.9-18
Devanāgarī

उत्तर उवाच
अस्मिन् वृक्षे किलोद्बद्धं शरीरम् इति नः श्रुतम् ॥
तद् अहं राजपुत्रः सन् स्पृशेयं पाणिना कथम् ॥
नैवंविधं मया युक्तम् आलब्धुं क्षत्रयोनिना ॥
महता राजपुत्रेण मन्त्रयज्ञविदा सता ॥
स्पृष्टवन्तं शरीरं मां शववाहम् इवाशुचिम् ॥
कथं वा व्यवहार्यं वै कुर्वीथास् त्वं बृहन्नडे ॥
बृहन्नडोवाच
व्यवहार्यश् च राजेन्द्र शुचिश् चैव भविष्यसि ॥
धनूंष्य् एतानि मा भैस् त्वं शरीरं नात्र विद्यते ॥
दायादं मत्स्यराजस्य कुले जातं मनस्विनम् ॥
कथं त्वा निन्दितं कर्म कारयेयं नृपात्मज ॥
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तः स पार्थेन रथात् प्रस्कन्द्य कुण्डली ॥
आरुरोह शमीवृक्षं वैराटिर् अवशस् तदा ॥
तम् अन्वशासच् छत्रुघ्नो रथे तिष्ठन् धनंजयः ॥
परिवेष्टनम् एतेषां क्षिप्रं चैव व्यपानुद ॥
तथा संनहनान्य् एषां परिमुच्य समन्ततः ॥
अपश्यद् गाण्डिवं तत्र चतुर्भिर् अपरैः सह ॥
तेषां विमुच्यमानानां धनुषाम् अर्कवर्चसाम् ॥
विनिश्चेरुः प्रभा दिव्या ग्रहाणाम् उदयेष्व् इव ॥
स तेषां रूपम् आलोक्य भोगिनाम् इव जृम्भताम् ॥
हृष्टरोमा भयोद्विग्नः क्षणेन समपद्यत ॥

Transliteración (IAST)

uttara uvāca
asmin vṛkṣe kilodbaddhaṃ śarīram iti naḥ śrutam ||
tad ahaṃ rājaputraḥ san spṛśeyaṃ pāṇinā katham ||
naivaṃvidhaṃ mayā yuktam ālabdhuṃ kṣatrayoninā ||
mahatā rājaputreṇa mantrayajñavidā satā ||
spṛṣṭavantaṃ śarīraṃ māṃ śavavāham ivāśucim ||
kathaṃ vā vyavahāryaṃ vai kurvīthās tvaṃ bṛhannaḍe ||
bṛhannaḍovāca
vyavahāryaś ca rājendra śuciś caiva bhaviṣyasi ||
dhanūṃṣy etāni mā bhais tvaṃ śarīraṃ nātra vidyate ||
dāyādaṃ matsyarājasya kule jātaṃ manasvinam ||
kathaṃ tvā ninditaṃ karma kārayeyaṃ nṛpātmaja ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktaḥ sa pārthena rathāt praskandya kuṇḍalī ||
āruroha śamīvṛkṣaṃ vairāṭir avaśas tadā ||
tam anvaśāsac chatrughno rathe tiṣṭhan dhanaṃjayaḥ ||
pariveṣṭanam eteṣāṃ kṣipraṃ caiva vyapānuda ||
tathā saṃnahanāny eṣāṃ parimucya samantataḥ ||
apaśyad gāṇḍivaṃ tatra caturbhir aparaiḥ saha ||
teṣāṃ vimucyamānānāṃ dhanuṣām arkavarcasām ||
viniśceruḥ prabhā divyā grahāṇām udayeṣv iva ||
sa teṣāṃ rūpam ālokya bhoginām iva jṛmbhatām ||
hṛṣṭaromā bhayodvignaḥ kṣaṇena samapadyata ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
उत्तरuttaraUttara
उवाचuvācasaid
अस्मिन्asminin this
वृक्षेvṛkṣeform vṛkṣe
किलोद्बद्धंkilodbaddhaṃform kilodbaddhaṃ
शरीरम्śarīramform śarīram
इतिitithus, so it is said
नःnaḥnot
श्रुतम्śrutamheard
तद्tadthat
अहंahaṃI
राजपुत्रःrājaputraḥson, king
सन्sanform san
स्पृशेयंspṛśeyaṃform spṛśeyaṃ
पाणिनाpāṇināform pāṇinā
कथम्kathamform katham
नैवंविधंnaivaṃvidhaṃform naivaṃvidhaṃ
मयाmayāby me
युक्तम्yuktamform yuktam
आलब्धुंālabdhuṃform ālabdhuṃ
क्षत्रयोनिनाkṣatrayoninākshatriya
महताmahatāgreat
राजपुत्रेणrājaputreṇason, king
मन्त्रयज्ञविदाmantrayajñavidāform mantrayajñavidā
सताsatāform satā
स्पृष्टवन्तंspṛṣṭavantaṃform spṛṣṭavantaṃ
शरीरंśarīraṃbody
मांmāṃme
शववाहम्śavavāhamform śavavāham
इवाशुचिम्ivāśucimform ivāśucim
कथंkathaṃhow?
वाor
व्यवहार्यंvyavahāryaṃform vyavahāryaṃ
वैvaitruly
कुर्वीथास्kurvīthāsform kurvīthās
त्वंtvaṃyou
बृहन्नडेbṛhannaḍeBrihannada, strike, kill
बृहन्नडोवाचbṛhannaḍovācaBrihannada, strike, kill
व्यवहार्यश्vyavahāryaśform vyavahāryaś
caand
राजेन्द्रrājendraO best of kings
शुचिश्śuciśform śuciś
चैवcaivaand indeed
भविष्यसिbhaviṣyasiform bhaviṣyasi
धनूंष्य्dhanūṃṣystrike, kill
एतानिetāniform etāni
माnot, lest
भैस्bhaisform bhais
त्वंtvaṃyou
शरीरंśarīraṃbody
नात्रnātranot here
विद्यतेvidyatethere is
दायादंdāyādaṃform dāyādaṃ
मत्स्यराजस्यmatsyarājasyaMatsya, king
कुलेkuleform kule
जातंjātaṃform jātaṃ
मनस्विनम्manasvinamform manasvinam
कथंkathaṃhow?
त्वाtvāform tvā
निन्दितंninditaṃform ninditaṃ
कर्मkarmadeed, action
कारयेयंkārayeyaṃform kārayeyaṃ
नृपात्मजnṛpātmajaking
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
एवम्evamthus
उक्तःuktaḥspoken
sahe, this
पार्थेनpārthenaPartha
रथात्rathātchariot
प्रस्कन्द्यpraskandyahaving jumped, having leapt
कुण्डलीkuṇḍalīwith earrings
आरुरोहārurohaform āruroha
शमीवृक्षंśamīvṛkṣaṃform śamīvṛkṣaṃ
वैराटिर्vairāṭirform vairāṭir
अवशस्avaśasform avaśas
तदाtadāthen
तम्tamhim, that
अन्वशासच्anvaśāsacform anvaśāsac
छत्रुघ्नोchatrughnoform chatrughno
रथेrathechariot
तिष्ठन्tiṣṭhanstrike, kill
धनंजयःdhanaṃjayaḥDhananjaya
परिवेष्टनम्pariveṣṭanamform pariveṣṭanam
एतेषांeteṣāṃof these
क्षिप्रंkṣipraṃquickly
चैवcaivaand indeed
व्यपानुदvyapānudaform vyapānuda
तथाtathāthus, also
संनहनान्य्saṃnahanānystrike, kill
एषांeṣāṃform eṣāṃ
परिमुच्यparimucyaform parimucya
समन्ततःsamantataḥfrom all sides
अपश्यद्apaśyadto see
गाण्डिवंgāṇḍivaṃform gāṇḍivaṃ
तत्रtatrathere
चतुर्भिर्caturbhirform caturbhir
अपरैःaparaiḥform aparaiḥ
सहsahawith, together
तेषांteṣāṃtheir, those
विमुच्यमानानांvimucyamānānāṃform vimucyamānānāṃ
धनुषाम्dhanuṣāmstrike, kill
अर्कवर्चसाम्arkavarcasāmform arkavarcasām
विनिश्चेरुःviniśceruḥform viniśceruḥ
प्रभाprabhāform prabhā
दिव्याdivyāform divyā
ग्रहाणाम्grahāṇāmform grahāṇām
उदयेष्व्udayeṣvform udayeṣv
इवivalike, as if
sahe, this
तेषांteṣāṃtheir, those
रूपम्rūpamform rūpam
आलोक्यālokyahaving seen
भोगिनाम्bhogināmform bhoginām
इवivalike, as if
जृम्भताम्jṛmbhatāmform jṛmbhatām
हृष्टरोमाhṛṣṭaromāform hṛṣṭaromā
भयोद्विग्नःbhayodvignaḥform bhayodvignaḥ
क्षणेनkṣaṇenaform kṣaṇena
समपद्यतsamapadyataform samapadyata
Traducción

Uttara said: 'We have heard that a corpse is tied to this tree. How then, as a prince, could I touch it with my hand? It is not fitting for me, born of a kshatriya lineage, a great prince, virtuous and versed in mantras and sacrifices, to touch such a thing. If I touch the body and become impure, like a bearer of the dead, how will you, Brihannada, make me fit for society again?' Brihannada said: 'You will be fit for society, O king, and pure. Do not be afraid: these are bows, there is no body here. How could I make you -- heir of the king of the Matsyas, born in a noble line and wise -- perform a reprehensible deed, O son of the king?' Vaishampayana said: 'Thus addressed by Partha, he, wearing his earrings, leapt down from the chariot and, reluctant, climbed the shami tree. Dhananjaya, destroyer of enemies, standing on the chariot, instructed him: "Quickly undo their binding." Having loosened their fastenings on every side, he saw there the Gandiva together with four other bows. As these bows, radiant as the sun, were released, a divine light streamed from them, as at the rising of planets. Beholding their form, like uncoiling serpents, Vairati in an instant stood with his hair standing on end, seized with fear.'

Versión

55a345cc3427 · publicado 16 jul 2026, 18:23:49 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con