Mahābhārata
Gavah-pratinivartana-parva (The Return of the Cows)4.48.8-17
3935 / 15823
Mahābhārata · 4.48.8-17
Devanāgarī

अर्जुन उवाच
इषुपाते च सेनाया हयान् संयच्छ सारथे ॥
यावत् समीक्षे सैन्ये ऽस्मिन् क्वासौ कुरुकुलाधमः ॥
सर्वान् अन्यान् अनादृत्य दृष्ट्वा तम् अतिमानिनम् ॥
तस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि तत एते पराजिताः ॥
एष व्यवस्थितो द्रोणो द्रौणिश् च तदनन्तरम् ॥
भीष्मः कृपश् च कर्णश् च महेष्वासा व्यवस्थिताः ॥
राजानं नात्र पश्यामि गाः समादाय गच्छति ॥
दक्षिणं मार्गम् आस्थाय शङ्के जीवपरायणः ॥
उत्सृज्यैतद् रथानीकं गच्छ यत्र सुयोधनः ॥
तत्रैव योत्स्ये वैराटे नास्ति युद्धं निरामिषम् ॥
तं जित्वा विनिवर्तिष्ये गाः समादाय वै पुनः ॥
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तः स वैराटिर् हयान् संयम्य यत्नतः ॥
नियम्य च ततो रश्मीन् यत्र ते कुरुपुंगवाः ॥
अचोदयत् ततो वाहान् यतो दुर्योधनस् ततः ॥
उत्सृज्य रथवंशं तु प्रयाते श्वेतवाहने ॥
अभिप्रायं विदित्वास्य द्रोणो वचनम् अब्रवीत् ॥
नैषो ऽन्तरेण राजानं बीभत्सुः स्थातुम् इच्छति ॥
तस्य पार्ष्णिं ग्रहीष्यामो जवेनाभिप्रयास्यतः ॥
न ह्य् एनम् अभिसंक्रुद्धम् एको युध्येत संयुगे ॥
अन्यो देवात् सहस्राक्षात् कृष्णाद् वा देवकीसुतात् ॥
किं नो गावः करिष्यन्ति धनं वा विपुलं तथा ॥
दुर्योधनः पार्थजले पुरा नौर् इव मज्जति ॥

Transliteración (IAST)

arjuna uvāca
iṣupāte ca senāyā hayān saṃyaccha sārathe ||
yāvat samīkṣe sainye 'smin kvāsau kurukulādhamaḥ ||
sarvān anyān anādṛtya dṛṣṭvā tam atimāninam ||
tasya mūrdhni patiṣyāmi tata ete parājitāḥ ||
eṣa vyavasthito droṇo drauṇiś ca tadanantaram ||
bhīṣmaḥ kṛpaś ca karṇaś ca maheṣvāsā vyavasthitāḥ ||
rājānaṃ nātra paśyāmi gāḥ samādāya gacchati ||
dakṣiṇaṃ mārgam āsthāya śaṅke jīvaparāyaṇaḥ ||
utsṛjyaitad rathānīkaṃ gaccha yatra suyodhanaḥ ||
tatraiva yotsye vairāṭe nāsti yuddhaṃ nirāmiṣam ||
taṃ jitvā vinivartiṣye gāḥ samādāya vai punaḥ ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktaḥ sa vairāṭir hayān saṃyamya yatnataḥ ||
niyamya ca tato raśmīn yatra te kurupuṃgavāḥ ||
acodayat tato vāhān yato duryodhanas tataḥ ||
utsṛjya rathavaṃśaṃ tu prayāte śvetavāhane ||
abhiprāyaṃ viditvāsya droṇo vacanam abravīt ||
naiṣo 'ntareṇa rājānaṃ bībhatsuḥ sthātum icchati ||
tasya pārṣṇiṃ grahīṣyāmo javenābhiprayāsyataḥ ||
na hy enam abhisaṃkruddham eko yudhyeta saṃyuge ||
anyo devāt sahasrākṣāt kṛṣṇād vā devakīsutāt ||
kiṃ no gāvaḥ kariṣyanti dhanaṃ vā vipulaṃ tathā ||
duryodhanaḥ pārthajale purā naur iva majjati ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
अर्जुनarjunaArjuna
उवाचuvācasaid
इषुपातेiṣupāteform iṣupāte
caand
सेनायाsenāyāarmy
हयान्hayānhorses
संयच्छsaṃyacchahold, restrain
सारथेsārathechariot
यावत्yāvatform yāvat
समीक्षेsamīkṣeform samīkṣe
सैन्येsainyeform sainye
ऽस्मिन्'sminform 'smin
क्वासौkvāsauform kvāsau
कुरुकुलाधमःkurukulādhamaḥKuru
सर्वान्sarvānall
अन्यान्anyānform anyān
अनादृत्यanādṛtyaform anādṛtya
दृष्ट्वाdṛṣṭvāhaving seen
तम्tamhim, that
अतिमानिनम्atimāninamform atimāninam
तस्यtasyahis, that
मूर्ध्निmūrdhnion the head
पतिष्यामिpatiṣyāmiform patiṣyāmi
ततtatao dear
एतेetethese
पराजिताःparājitāḥking
एषeṣathis
व्यवस्थितोvyavasthitoform vyavasthito
द्रोणोdroṇoDrona
द्रौणिश्drauṇiśform drauṇiś
caand
तदनन्तरम्tadanantaramform tadanantaram
भीष्मःbhīṣmaḥBhishma
कृपश्kṛpaśKripa, see
caand
कर्णश्karṇaśKarna
caand
महेष्वासाmaheṣvāsāform maheṣvāsā
व्यवस्थिताःvyavasthitāḥform vyavasthitāḥ
राजानंrājānaṃking
नात्रnātranot here
पश्यामिpaśyāmito see
गाःgāḥcows
समादायsamādāyahaving taken
गच्छतिgacchatiform gacchati
दक्षिणंdakṣiṇaṃright, southern
मार्गम्mārgamto go
आस्थायāsthāyahaving mounted, resting on
शङ्केśaṅkeform śaṅke
जीवपरायणःjīvaparāyaṇaḥform jīvaparāyaṇaḥ
उत्सृज्यैतद्utsṛjyaitadform utsṛjyaitad
रथानीकंrathānīkaṃchariot
गच्छgacchago
यत्रyatrawhere
सुयोधनःsuyodhanaḥwealth, warrior
तत्रैवtatraivaform tatraiva
योत्स्येyotsyeform yotsye
वैराटेvairāṭeto Virata
नास्तिnāstiform nāsti
युद्धंyuddhaṃbattle
निरामिषम्nirāmiṣamform nirāmiṣam
तंtaṃhim, that
जित्वाjitvāhaving conquered
विनिवर्तिष्येvinivartiṣyeform vinivartiṣye
गाःgāḥcows
समादायsamādāyahaving taken
वैvaiindeed
पुनःpunaḥagain
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
एवम्evamthus
उक्तःuktaḥspoken, said
sahe, this
वैराटिर्vairāṭirform vairāṭir
हयान्hayānhorses
संयम्यsaṃyamyaform saṃyamya
यत्नतःyatnataḥform yatnataḥ
नियम्यniyamyaform niyamya
caand
ततोtatothen, from there
रश्मीन्raśmīnform raśmīn
यत्रyatrawhere
तेtethey; to you
कुरुपुंगवाःkurupuṃgavāḥKuru, cow
अचोदयत्acodayatform acodayat
ततोtatothen, from there
वाहान्vāhānform vāhān
यतोyatowhence, because
दुर्योधनस्duryodhanasDuryodhana, wealth
ततःtataḥthen, from there
उत्सृज्यutsṛjyahaving abandoned
रथवंशंrathavaṃśaṃchariot
तुtubut, indeed
प्रयातेprayāteform prayāte
श्वेतवाहनेśvetavāhanestrike, kill
अभिप्रायंabhiprāyaṃform abhiprāyaṃ
विदित्वास्यviditvāsyaform viditvāsya
द्रोणोdroṇoDrona
वचनम्vacanamword
अब्रवीत्abravītsaid
नैषोnaiṣoform naiṣo
ऽन्तरेण'ntareṇaform 'ntareṇa
राजानंrājānaṃking
बीभत्सुःbībhatsuḥBibhatsu
स्थातुम्sthātumform sthātum
इच्छतिicchatiwishes
तस्यtasyahis, that
पार्ष्णिंpārṣṇiṃform pārṣṇiṃ
ग्रहीष्यामोgrahīṣyāmoform grahīṣyāmo
जवेनाभिप्रयास्यतःjavenābhiprayāsyataḥform javenābhiprayāsyataḥ
nanot
ह्य्hyindeed
एनम्enamhim, this
अभिसंक्रुद्धम्abhisaṃkruddhamform abhisaṃkruddham
एकोekoone
युध्येतyudhyetaform yudhyeta
संयुगेsaṃyugeform saṃyuge
अन्योanyoanother
देवात्devātform devāt
सहस्राक्षात्sahasrākṣātform sahasrākṣāt
कृष्णाद्kṛṣṇādKrishna; Draupadi
वाor
देवकीसुतात्devakīsutātgod
किंkiṃwhat?
नोnoto us, our
गावःgāvaḥcows
करिष्यन्तिkariṣyantiwill do
धनंdhanaṃwealth, strike, kill
वाor
विपुलंvipulaṃvast
तथाtathāthus, also
दुर्योधनःduryodhanaḥDuryodhana
पार्थजलेpārthajalePartha
पुराpurābefore
नौर्naurform naur
इवivalike, as
मज्जतिmajjatiform majjati
Traducción

Arjuna said: "Hold the horses, charioteer, at bowshot's distance from the army, while I look through this host: where is that basest of the Kuru race? Paying no heed to all the rest, once I have sighted that arrogant man, I shall fall upon his head; then these others will be defeated. Here stands Drona, and after him Drauni; Bhishma, Kripa, and Karna, the great archers, stand at their posts. I do not see the king here: taking the cows, he goes, I think, by the southern road, caring for his life. Abandon this array of chariots and drive to where Suyodhana is. There indeed I shall fight, son of Virata; there is no battle without a prize. Having conquered him, I shall turn back again, taking the cows." Vaishampayana said: "Thus addressed, the son of Virata carefully checked the horses, drew in the reins, and then drove the horses to where Duryodhana was. When the White-horsed one, abandoning the line of chariots, set out, Drona, understanding his intent, said: 'This Bibhatsu does not wish to stop short of the king. We shall seize his rear as he presses forward swiftly. For no one but the thousand-eyed god, or Krishna, the son of Devaki, could fight him alone in battle once he is enraged. What will the cows do for us, or great wealth either? Duryodhana is sinking in the waters of Partha, like a boat.'"

Versión

25d751fd1a46 · publicado 16 jul 2026, 18:27:29 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con