Mahābhārata
Pandava-pratyabhijnana-parva (The Recognition of the Pandavas)4.66.18-29
3990 / 15823
Mahābhārata · 4.66.18-29
Devanāgarī

विराट उवाच
अहं खल्व् अपि संग्रामे शत्रूणां वशम् आगतः ॥
मोक्षितो भीमसेनेन गावश् च विजितास् तथा ॥
एतेषां बाहुवीर्येण यद् अस्माकं जयो मृधे ॥
वयं सर्वे सहामात्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥
प्रसादयामो भद्रं ते सानुजं पाण्डवर्षभम् ॥
यद् अस्माभिर् अजानद्भिः किं चिद् उक्तो नराधिपः ॥
क्षन्तुम् अर्हति तत् सर्वं धर्मात्मा ह्य् एष पाण्डवः ॥
वैशंपायन उवाच
ततो विराटः परमाभितुष्टः; समेत्य राज्ञा समयं चकार ॥
राज्यं च सर्वं विससर्ज तस्मै; सदण्डकोशं सपुरं महात्मा ॥
पाण्डवांश् च ततः सर्वान् मत्स्यराजः प्रतापवान् ॥
धनंजयं पुरस्कृत्य दिष्ट्या दिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥
समुपाघ्राय मूर्धानं संश्लिष्य च पुनः पुनः ॥
युधिष्ठिरं च भीमं च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥
नातृप्यद् दर्शने तेषां विराटो वाहिनीपतिः ॥
संप्रीयमाणो राजानं युधिष्ठिरम् अथाब्रवीत् ॥
दिष्ट्या भवन्तः संप्राप्ताः सर्वे कुशलिनो वनात् ॥
दिष्ट्या च पारितं कृच्छ्रम् अज्ञातं वै दुरात्मभिः ॥
इदं च राज्यं नः पार्था यच् चान्यद् वसु किं चन ॥
प्रतिगृह्णन्तु तत् सर्वं कौन्तेया अविशङ्कया ॥
उत्तरां प्रतिगृह्णातु सव्यसाची धनंजयः ॥
अयं ह्य् औपयिको भर्ता तस्याः पुरुषसत्तमः ॥
एवम् उक्तो धर्मराजः पार्थम् ऐक्षद् धनंजयम् ॥
ईक्षितश् चार्जुनो भ्रात्रा मत्स्यं वचनम् अब्रवीत् ॥
प्रतिगृह्णाम्य् अहं राजन् स्नुषां दुहितरं तव ॥
युक्तश् चावां हि संबन्धो मत्स्यभारतसत्तमौ ॥

Transliteración (IAST)

virāṭa uvāca
ahaṃ khalv api saṃgrāme śatrūṇāṃ vaśam āgataḥ ||
mokṣito bhīmasenena gāvaś ca vijitās tathā ||
eteṣāṃ bāhuvīryeṇa yad asmākaṃ jayo mṛdhe ||
vayaṃ sarve sahāmātyāḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram ||
prasādayāmo bhadraṃ te sānujaṃ pāṇḍavarṣabham ||
yad asmābhir ajānadbhiḥ kiṃ cid ukto narādhipaḥ ||
kṣantum arhati tat sarvaṃ dharmātmā hy eṣa pāṇḍavaḥ ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tato virāṭaḥ paramābhituṣṭaḥ; sametya rājñā samayaṃ cakāra ||
rājyaṃ ca sarvaṃ visasarja tasmai; sadaṇḍakośaṃ sapuraṃ mahātmā ||
pāṇḍavāṃś ca tataḥ sarvān matsyarājaḥ pratāpavān ||
dhanaṃjayaṃ puraskṛtya diṣṭyā diṣṭyeti cābravīt ||
samupāghrāya mūrdhānaṃ saṃśliṣya ca punaḥ punaḥ ||
yudhiṣṭhiraṃ ca bhīmaṃ ca mādrīputrau ca pāṇḍavau ||
nātṛpyad darśane teṣāṃ virāṭo vāhinīpatiḥ ||
saṃprīyamāṇo rājānaṃ yudhiṣṭhiram athābravīt ||
diṣṭyā bhavantaḥ saṃprāptāḥ sarve kuśalino vanāt ||
diṣṭyā ca pāritaṃ kṛcchram ajñātaṃ vai durātmabhiḥ ||
idaṃ ca rājyaṃ naḥ pārthā yac cānyad vasu kiṃ cana ||
pratigṛhṇantu tat sarvaṃ kaunteyā aviśaṅkayā ||
uttarāṃ pratigṛhṇātu savyasācī dhanaṃjayaḥ ||
ayaṃ hy aupayiko bhartā tasyāḥ puruṣasattamaḥ ||
evam ukto dharmarājaḥ pārtham aikṣad dhanaṃjayam ||
īkṣitaś cārjuno bhrātrā matsyaṃ vacanam abravīt ||
pratigṛhṇāmy ahaṃ rājan snuṣāṃ duhitaraṃ tava ||
yuktaś cāvāṃ hi saṃbandho matsyabhāratasattamau ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
विराटvirāṭaVirata
उवाचuvācasaid
अहंahaṃI
खल्व्khalvform khalv
अपिapialso, even
संग्रामेsaṃgrāmein battle
शत्रूणांśatrūṇāṃform śatrūṇāṃ
वशम्vaśampower
आगतःāgataḥhaving come
मोक्षितोmokṣitoform mokṣito
भीमसेनेनbhīmasenenaBhima, army
गावश्gāvaśform gāvaś
caand
विजितास्vijitāsform vijitās
तथाtathāthus, also
एतेषांeteṣāṃof these
बाहुवीर्येणbāhuvīryeṇaarm, hero
यद्yadwhich, when
अस्माकंasmākaṃform asmākaṃ
जयोjayovictory
मृधेmṛdheform mṛdhe
वयंvayaṃwe
सर्वेsarveall
सहामात्याःsahāmātyāḥform sahāmātyāḥ
कुन्तीपुत्रंkuntīputraṃson
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramYudhishthira
प्रसादयामोprasādayāmoform prasādayāmo
भद्रंbhadraṃblessing
तेtethey; to you
सानुजंsānujaṃform sānujaṃ
पाण्डवर्षभम्pāṇḍavarṣabhamPandava
यद्yadwhich, when
अस्माभिर्asmābhirform asmābhir
अजानद्भिःajānadbhiḥform ajānadbhiḥ
किंkiṃwhat?
चिद्cidindeed, or
उक्तोuktosaid
नराधिपःnarādhipaḥman, husband
क्षन्तुम्kṣantumform kṣantum
अर्हतिarhatideserves
तत्tatthat, this
सर्वंsarvaṃall
धर्मात्माdharmātmāform dharmātmā
ह्य्hyindeed
एषeṣathis
पाण्डवःpāṇḍavaḥPandava
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaVaishampayana
उवाचuvācasaid
ततोtatothen, from there
विराटःvirāṭaḥVirata
परमाभितुष्टःparamābhituṣṭaḥform paramābhituṣṭaḥ
समेत्यsametyaform sametya
राज्ञाrājñāwith the king
समयंsamayaṃagreement, term
चकारcakāramade
राज्यंrājyaṃking
caand
सर्वंsarvaṃall
विससर्जvisasarjaform visasarja
तस्मैtasmaito him, to that
सदण्डकोशंsadaṇḍakośaṃpunishment, staff, treasury
सपुरंsapuraṃform sapuraṃ
महात्माmahātmāgreat
पाण्डवांश्pāṇḍavāṃśPandava
caand
ततःtataḥthen, from there
सर्वान्sarvānall
मत्स्यराजःmatsyarājaḥMatsya, king
प्रतापवान्pratāpavānpowerful
धनंजयंdhanaṃjayaṃDhananjaya
पुरस्कृत्यpuraskṛtyahaving placed in front
दिष्ट्याdiṣṭyāfortunately
दिष्ट्येतिdiṣṭyetifortune, fate
चाब्रवीत्cābravītand said
समुपाघ्रायsamupāghrāyaform samupāghrāya
मूर्धानंmūrdhānaṃform mūrdhānaṃ
संश्लिष्यsaṃśliṣyaform saṃśliṣya
caand
पुनःpunaḥagain
पुनःpunaḥagain
युधिष्ठिरंyudhiṣṭhiraṃYudhishthira
caand
भीमंbhīmaṃBhima
caand
माद्रीपुत्रौmādrīputrauthe two sons of Madri
caand
पाण्डवौpāṇḍavauPandava
नातृप्यद्nātṛpyadform nātṛpyad
दर्शनेdarśaneto see
तेषांteṣāṃtheir, those
विराटोvirāṭoVirata
वाहिनीपतिःvāhinīpatiḥlord of the army
संप्रीयमाणोsaṃprīyamāṇoform saṃprīyamāṇo
राजानंrājānaṃthe king
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramYudhishthira
अथाब्रवीत्athābravītthen said
दिष्ट्याdiṣṭyāfortunately
भवन्तःbhavantaḥform bhavantaḥ
संप्राप्ताःsaṃprāptāḥform saṃprāptāḥ
सर्वेsarveall
कुशलिनोkuśalinoform kuśalino
वनात्vanātform vanāt
दिष्ट्याdiṣṭyāfortunately
caand
पारितंpāritaṃform pāritaṃ
कृच्छ्रम्kṛcchramform kṛcchram
अज्ञातंajñātaṃunrecognized, to know
वैvaiindeed
दुरात्मभिःdurātmabhiḥform durātmabhiḥ
इदंidaṃthis
caand
राज्यंrājyaṃking
नःnaḥnot
पार्थाpārthāPartha
यच्yacwhich
चान्यद्cānyadform cānyad
वसुvasuwealth
किंkiṃwhat?
चनcanaindeed, or
प्रतिगृह्णन्तुpratigṛhṇantulet them accept
तत्tatthat, this
सर्वंsarvaṃall
कौन्तेयाkaunteyāKaunteya
अविशङ्कयाaviśaṅkayāform aviśaṅkayā
उत्तरांuttarāṃUttara
प्रतिगृह्णातुpratigṛhṇātulet him accept
सव्यसाचीsavyasācīSavyasachin
धनंजयःdhanaṃjayaḥDhananjaya
अयंayaṃthis
ह्य्hyindeed
औपयिकोaupayikoform aupayiko
भर्ताbhartāhusband
तस्याःtasyāḥher, of that
पुरुषसत्तमःpuruṣasattamaḥform puruṣasattamaḥ
एवम्evamthus
उक्तोuktosaid
धर्मराजःdharmarājaḥDharmaraja
पार्थम्pārthamPartha
ऐक्षद्aikṣadform aikṣad
धनंजयम्dhanaṃjayamDhananjaya
ईक्षितश्īkṣitaśform īkṣitaś
चार्जुनोcārjunoform cārjuno
भ्रात्राbhrātrāform bhrātrā
मत्स्यंmatsyaṃMatsya
वचनम्vacanamword
अब्रवीत्abravītsaid
प्रतिगृह्णाम्य्pratigṛhṇāmyI accept
अहंahaṃI
राजन्rājanO king
स्नुषांsnuṣāṃform snuṣāṃ
दुहितरंduhitaraṃdaughter
तवtavayour, of you
युक्तश्yuktaśform yuktaś
चावांcāvāṃform cāvāṃ
हिhiindeed
संबन्धोsaṃbandhoform saṃbandho
मत्स्यभारतसत्तमौmatsyabhāratasattamauMatsya
Traducción

Virata said: 'I myself fell into the power of the enemy in battle and was freed by Bhimasena; the cows too were recovered. Victory in battle came to us through the strength of these heroes' arms. All of us, together with our counselors, beg to conciliate Yudhishthira, son of Kunti, the foremost of the Pandavas, with his younger brothers. Whatever we may have said to you unknowingly, O lord of men, may he forgive all of it — this Pandava is a righteous soul.' Then Virata, exceedingly delighted, met with the king and made a pact; the magnanimous king gave over to him the whole kingdom, together with the city, the treasury, and the power to punish. The mighty king of the Matsyas, placing Dhananjaya at the fore, said to all the Pandavas: 'Fortunate indeed! Fortunate indeed!' He smelled their heads and embraced Yudhishthira, Bhima, and the two sons of Madri again and again; Virata, lord of the army, could not have his fill of the sight of them. Rejoicing, he said to King Yudhishthira: 'Fortunately, all of you have come safely out of the forest. Fortunately, you endured hardship unrecognized by the wicked. This kingdom of ours is yours, O Parthas, and whatever other wealth there is: let the sons of Kunti accept all of it without hesitation. Let Savyasachin Dhananjaya accept Uttara; he is the best of men and a fitting husband for her.' Hearing this, the Dharmaraja looked at Partha, Dhananjaya. Seeing his brother's glance, Arjuna spoke this word to the king of the Matsyas: 'I accept your daughter, O king, as a daughter-in-law. Between us, the best of the Matsyas and the Bharatas, such a bond is fitting.'

Versión

e225f92f876a · publicado 16 jul 2026, 18:42:56 UTC

Disponible enRUEN

Pasa de verso en verso con