Mahābhārata
Karṇa's Wheel Sinks8.66.45-65
9001 / 15823
Mahābhārata · 8.66.45-65
Devanāgarī

ततः शरैर् भीमतरैर् अविध्यत् त्रिभिर् आहवे ॥
हस्ते कर्णस् तदा पार्थम् अभ्यविध्यच् च सप्तभिः ॥
ततो ऽर्जुनः सप्तदश तिग्मतेजान् अजिह्मगान् ॥
इन्द्राशनिसमान् घोरान् असृजत् पावकोपमान् ॥
निर्भिद्य ते भीमवेगा न्यपतन् पृथिवीतले ॥
कम्पितात्मा तथा कर्णः शक्त्या चेष्टाम् अदर्शयत् ॥
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ॥
ऐन्द्रास्त्रम् अर्जुनश् चापि तद् दृष्ट्वाभिन्यमन्त्रयत् ॥
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश् च अनुमन्त्र्य धनंजयः ॥
असृजच् छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥
ततस् तेजोमया बाणा रथात् पार्थस्य निःसृताः ॥
प्रादुरासन् महावीर्याः कर्णस्य रथम् अन्तिकात् ॥
तान् कर्णस् त्व् अग्रतो ऽभ्यस्तान् मोघांश् चक्रे महारथः ॥
ततो ऽब्रवीद् वृष्णिवीरस् तस्मिन्न् अस्त्रे विनाशिते ॥
विसृजास्त्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥
ब्रह्मास्त्रम् अर्जुनश् चापि संमन्त्र्याथ प्रयोजयत् ॥
छादयित्वा ततो बाणैः कर्णं प्रभ्राम्य चार्जुनः ॥
तस्य कर्णः शरैः क्रुद्धश् चिच्छेद ज्यां सुतेजनैः ॥
ततो ज्याम् अवधायान्याम् अनुमृज्य च पाण्डवः ॥
शरैर् अवाकिरत् कर्णं दीप्यमानैः सहस्रशः ॥
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ॥
नान्वबुध्यत शीघ्रत्वात् तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥
अस्त्रैर् अस्त्राणि राधेयः प्रत्यहन् सव्यसाचिनः ॥
चक्रे चाभ्यधिकं पार्थात् स्ववीर्यं प्रतिदर्शयन् ॥
ततः कृष्णो ऽर्जुनं दृष्ट्वा कर्णास्त्रेणाभिपीडितम् ॥
अभ्यस्येत्य् अब्रवीत् पार्थम् आतिष्ठास्त्रम् अनुत्तमम् ॥
ततो ऽन्यम् अग्निसदृशं शरं सर्पविषोपमम् ॥
अश्मसारमयं दिव्यम् अनुमन्त्र्य धनंजयः ॥
रौद्रम् अस्त्रं समादाय क्षेप्तुकामः किरीटवान् ॥
ततो ऽग्रसन् मही चक्रं राधेयस्य महामृधे ॥
ग्रस्तचक्रस् तु राधेयः कोपाद् अश्रूण्य् अवर्तयत् ॥
सो ऽब्रवीद् अर्जुनं चापि मुहूर्तं क्षम पाण्डव ॥
मध्ये चक्रम् अवग्रस्तं दृष्ट्वा दैवाद् इदं मम ॥
पार्थ कापुरुषाचीर्णम् अभिसंधिं विवर्जय ॥
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणे च कृताञ्जलौ ॥
शरणागते न्यस्तशस्त्रे तथा व्यसनगे ऽर्जुन ॥
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ॥
न शूराः प्रहरन्त्य् आजौ न राज्ञे पार्थिवास् तथा ॥
त्वं च शूरो ऽसि कौन्तेय तस्मात् क्षम मुहूर्तकम् ॥
यावच् चक्रम् इदं भूमेर् उद्धरामि धनंजय ॥
न मां रथस्थो भूमिष्ठम् असज्जं हन्तुम् अर्हसि ॥
न वासुदेवात् त्वत्तो वा पाण्डवेय बिभेम्य् अहम् ॥
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ॥
स्मृत्वा धर्मोपदेशं त्वं मुहूर्तं क्षम पाण्डव ॥

Transliteración (IAST)

tataḥ śarair bhīmatarair avidhyat tribhir āhave ||
haste karṇas tadā pārtham abhyavidhyac ca saptabhiḥ ||
tato 'rjunaḥ saptadaśa tigmatejān ajihmagān ||
indrāśanisamān ghorān asṛjat pāvakopamān ||
nirbhidya te bhīmavegā nyapatan pṛthivītale ||
kampitātmā tathā karṇaḥ śaktyā ceṣṭām adarśayat ||
balenātha sa saṃstabhya brahmāstraṃ samudairayat ||
aindrāstram arjunaś cāpi tad dṛṣṭvābhinyamantrayat ||
gāṇḍīvaṃ jyāṃ ca bāṇāṃś ca anumantrya dhanaṃjayaḥ ||
asṛjac charavarṣāṇi varṣāṇīva puraṃdaraḥ ||
tatas tejomayā bāṇā rathāt pārthasya niḥsṛtāḥ ||
prādurāsan mahāvīryāḥ karṇasya ratham antikāt ||
tān karṇas tv agrato 'bhyastān moghāṃś cakre mahārathaḥ ||
tato 'bravīd vṛṣṇivīras tasminn astre vināśite ||
visṛjāstraṃ paraṃ pārtha rādheyo grasate śarān ||
brahmāstram arjunaś cāpi saṃmantryātha prayojayat ||
chādayitvā tato bāṇaiḥ karṇaṃ prabhrāmya cārjunaḥ ||
tasya karṇaḥ śaraiḥ kruddhaś ciccheda jyāṃ sutejanaiḥ ||
tato jyām avadhāyānyām anumṛjya ca pāṇḍavaḥ ||
śarair avākirat karṇaṃ dīpyamānaiḥ sahasraśaḥ ||
tasya jyācchedanaṃ karṇo jyāvadhānaṃ ca saṃyuge ||
nānvabudhyata śīghratvāt tad adbhutam ivābhavat ||
astrair astrāṇi rādheyaḥ pratyahan savyasācinaḥ ||
cakre cābhyadhikaṃ pārthāt svavīryaṃ pratidarśayan ||
tataḥ kṛṣṇo 'rjunaṃ dṛṣṭvā karṇāstreṇābhipīḍitam ||
abhyasyety abravīt pārtham ātiṣṭhāstram anuttamam ||
tato 'nyam agnisadṛśaṃ śaraṃ sarpaviṣopamam ||
aśmasāramayaṃ divyam anumantrya dhanaṃjayaḥ ||
raudram astraṃ samādāya kṣeptukāmaḥ kirīṭavān ||
tato 'grasan mahī cakraṃ rādheyasya mahāmṛdhe ||
grastacakras tu rādheyaḥ kopād aśrūṇy avartayat ||
so 'bravīd arjunaṃ cāpi muhūrtaṃ kṣama pāṇḍava ||
madhye cakram avagrastaṃ dṛṣṭvā daivād idaṃ mama ||
pārtha kāpuruṣācīrṇam abhisaṃdhiṃ vivarjaya ||
prakīrṇakeśe vimukhe brāhmaṇe ca kṛtāñjalau ||
śaraṇāgate nyastaśastre tathā vyasanage 'rjuna ||
abāṇe bhraṣṭakavace bhraṣṭabhagnāyudhe tathā ||
na śūrāḥ praharanty ājau na rājñe pārthivās tathā ||
tvaṃ ca śūro 'si kaunteya tasmāt kṣama muhūrtakam ||
yāvac cakram idaṃ bhūmer uddharāmi dhanaṃjaya ||
na māṃ rathastho bhūmiṣṭham asajjaṃ hantum arhasi ||
na vāsudevāt tvatto vā pāṇḍaveya bibhemy aham ||
tvaṃ hi kṣatriyadāyādo mahākulavivardhanaḥ ||
smṛtvā dharmopadeśaṃ tvaṃ muhūrtaṃ kṣama pāṇḍava ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
ततः शरैः भीमतरैः अविध्यत्tataḥ śaraiḥ bhīmataraiḥ avidhyatзатем страшнейшими стрелами пронзил; Карна ударил
त्रिभिः आहवेtribhiḥ āhaveтремя в бою; тремя стрелами
हस्ते कर्णः तदा पार्थम्haste karṇaḥ tadā pārthamв руку Карна тогда Партху; Карна в руку Арджуны
अभ्यविध्यत् च सप्तभिःabhyavidhyat ca saptabhiḥи пронзил семью; и ещё семью
ततः अर्जुनः सप्तदशtataḥ arjunaḥ saptadaśaзатем Арджуна семнадцать; после этого Арджуна
तिग्मतेजान् अजिह्मगान्tigmatejān ajihmagānостросияющих прямых; пламенных и прямых
इन्द्राशनिसमान् घोरान्indrāśanisamān ghorānстрашных, равных молнии Индры; как ваджры Индры
असृजत् पावकोपमान्asṛjat pāvakopamānвыпустил, подобные огню; пустил огненные
निर्भिद्य ते भीमवेगाःnirbhidya te bhīmavegāḥпробив, те страшно быстрые; мощные стрелы
न्यपतन् पृथिवीतलेnyapatan pṛthivītaleупали на землю; пали наземь
कम्पितात्मा तथा कर्णःkampitātmā tathā karṇaḥсотрясённый духом тогда Карна; Карна дрогнул
शक्त्या चेष्टाम् अदर्शयत्śaktyā ceṣṭām adarśayatсилой действие показал; проявил усилие
बलेन अथ स संस्तभ्यbalena atha sa saṃstabhyaзатем силой себя удержав; собрав мощь
ब्रह्मास्त्रम् समुदैरयत्brahmāstram samudairayatБрахма-астру поднял; воздвиг астру Брахмы
ऐन्द्रास्त्रम् अर्जुनः च अपिaindrāstram arjunaḥ ca apiи Арджуна Аиндра-астру; Арджуна оружие Индры
तद् दृष्ट्वा अभिन्यमन्त्रयत्tad dṛṣṭvā abhinyamantrayatувидев это, заклял; применил мантрой
गाण्डीवम् ज्याम् च बाणान् चgāṇḍīvam jyām ca bāṇān caГандиву, тетиву и стрелы; лук, тетиву, стрелы
अनुमन्त्र्य धनंजयःanumantrya dhanaṃjayaḥзакляв, Дхананджая; Арджуна освятил
असृजत् शरवर्षाणिasṛjat śaravarṣāṇiвыпустил дожди стрел; излил стрелы
वर्षाणि इव पुरंदरःvarṣāṇi iva puraṃdaraḥкак Пурадара дожди; словно Индра ливни
ततः तेजोमया बाणाःtataḥ tejomayā bāṇāḥзатем сияющие стрелы; огненные стрелы
रथात् पार्थस्य निःसृताःrathāt pārthasya niḥsṛtāḥиз колесницы Партхи вышли; вылетели от Арджуны
प्रादुरासन् महावीर्याःprādurāsan mahāvīryāḥпоявились великомощные; явились могучие
कर्णस्य रथम् अन्तिकात्karṇasya ratham antikātу колесницы Карны рядом; возле ратхи Карны
तान् कर्णः तु अग्रतः अभ्यस्तान्tān karṇaḥ tu agrataḥ abhyastānих Карна впереди нападающих; эти стрелы
मोघान् चक्रे महारथःmoghān cakre mahārathaḥсделал напрасными махаратха; обезвредил
ततः अब्रवीत् वृष्णिवीरःtataḥ abravīt vṛṣṇivīraḥтогда сказал герой Вришни; Кришна сказал
तस्मिन् अस्त्रे विनाशितेtasmin astre vināśiteкогда то оружие уничтожено; при гибели астры
विसृज अस्त्रम् परम् पार्थvisṛja astram param pārthaвыпусти высшее оружие, Партха; пускай лучшую астру
राधेयः ग्रसते शरान्rādheyaḥ grasate śarānРадхея поглощает стрелы; Карна пожирает снаряды
ब्रह्मास्त्रम् अर्जुनः च अपिbrahmāstram arjunaḥ ca apiи Арджуна Брахма-астру; Арджуна также
संमन्त्र्य अथ प्रयोजयत्saṃmantrya atha prayojayatзакляв, затем применил; послал с мантрой
छादयित्वा ततः बाणैःchādayitvā tataḥ bāṇaiḥзатем покрыв стрелами; осыпав стрелами
कर्णम् प्रभ्राम्य च अर्जुनःkarṇam prabhrāmya ca arjunaḥКарну и заставив кружиться, Арджуна; сбив Карну
तस्य कर्णः शरैः क्रुद्धःtasya karṇaḥ śaraiḥ kruddhaḥего Карна разгневанный стрелами; Карна в гневе
चिच्छेद ज्याम् सुतेजनैःciccheda jyām sutejanaiḥсрезал тетиву остросияющими; перерубил тетиву
ततः ज्याम् अवधाय अन्याम्tataḥ jyām avadhāya anyāmзатем другую тетиву наложив; Арджуна заменил тетиву
अनुमृज्य च पाण्डवःanumṛjya ca pāṇḍavaḥи пригладив, Пандава; поправив
शरैः अवाकिरत् कर्णम्śaraiḥ avākirat karṇamстрелами осыпал Карну; залил Карну стрелами
दीप्यमानैः सहस्रशःdīpyamānaiḥ sahasraśaḥсияющими тысячами; тысячами пылающих
तस्य ज्याच्छेदनम् कर्णःtasya jyācchedanam karṇaḥего рассечение тетивы Карной; как Карна перерезал
ज्यावधानम् च संयुगेjyāvadhānam ca saṃyugeи наложение тетивы в бою; и как тетива наложена
न अन्वबुध्यत शीघ्रत्वात्na anvabudhyata śīghratvātне заметил из-за быстроты; из-за скорости не понял
तद् अद्भुतम् इव अभवत्tad adbhutam iva abhavatэто было как чудо; это казалось дивным
अस्त्रैः अस्त्राणि राधेयःastraiḥ astrāṇi rādheyaḥастрами астры Радхея; Карна оружием оружие
प्रत्यहन् सव्यसाचिनःpratyahan savyasācinaḥотражал Савьясачина; отбивал Арджуны
चक्रे च अभ्यधिकम् पार्थात्cakre ca abhyadhikam pārthātи сделал больше, чем Партха; показал превосходство
स्ववीर्यम् प्रतिदर्शयन्svavīryam pratidarśayanсвою силу показывая; проявляя доблесть
ततः कृष्णः अर्जुनम् दृष्ट्वाtataḥ kṛṣṇaḥ arjunam dṛṣṭvāзатем Кришна, увидев Арджуну; Кришна увидел Партху
कर्णास्त्रेण अभिपीडितम्karṇāstreṇa abhipīḍitamоружием Карны сильно теснимого; подавленного Карной
अभ्यस्य इति अब्रवीत् पार्थम्abhyasya iti abravīt pārtham«усилься» так сказал Партхе; сказал: действуй
आतिष्ठ अस्त्रम् अनुत्तमम्ātiṣṭha astram anuttamamприми оружие непревзойдённое; бери высшую астру
ततः अन्यम् अग्निसदृशम्tataḥ anyam agnisadṛśamзатем другую, подобную огню; после этого огненную
शरम् सर्पविषोपमम्śaram sarpaviṣopamamстрелу, подобную змеиному яду; ядовитую как змей
अश्मसारमयम् दिव्यम्aśmasāramayam divyamкаменносердечную, божественную; твёрдую, божественную
अनुमन्त्र्य धनंजयःanumantrya dhanaṃjayaḥзакляв, Дхананджая; Арджуна освятил
रौद्रम् अस्त्रम् समादायraudram astram samādāyaвзяв Раудра-астру; взяв оружие Рудры
क्षेप्तुकामः किरीटवान्kṣeptukāmaḥ kirīṭavānжелая метнуть, Киритин; готовясь бросить
ततः अग्रसन् मही चक्रम्tataḥ agrasan mahī cakramтогда земля поглотила колесо; земля взяла колесо
राधेयस्य महामृधेrādheyasya mahāmṛdheРадхеи в великой схватке; у Карны в бою
ग्रस्तचक्रः तु राधेयःgrastacakraḥ tu rādheyaḥс поглощённым колесом Радхея; Карна с увязшим колесом
कोपात् अश्रूणि अवर्तयत्kopāt aśrūṇi avartayatот гнева слёзы вращал; слёзы от ярости выступили
सः अब्रवीत् अर्जुनम् च अपिsaḥ abravīt arjunam ca apiон сказал и Арджуне; Карна обратился
मुहूर्तम् क्षम पाण्डवmuhūrtam kṣama pāṇḍavaна миг потерпи, Пандава; подожди мгновение
मध्ये चक्रम् अवग्रस्तम्madhye cakram avagrastamпосреди колесо увязло; колесо застряло
दृष्ट्वा दैवात् इदम् ममdṛṣṭvā daivāt idam mamaвидя это моё по судьбе; такова моя судьба
पार्थ कापुरुषाचीर्णम्pārtha kāpuruṣācīrṇamПартха, трусами совершаемый; недостойный низких людей
अभिसंधिम् विवर्जयabhisaṃdhim vivarjayaзамысел оставь; откажись от нападения
प्रकीर्णकेशे विमुखेprakīrṇakeśe vimukheс распущенными волосами, отвернувшемся; беззащитном
ब्राह्मणे च कृताञ्जलौbrāhmaṇe ca kṛtāñjalauи брахмане со сложенными ладонями; молящем брахмане
शरणागते न्यस्तशस्त्रेśaraṇāgate nyastaśastreприбегшем к защите, сложившем оружие; сдавшемся
तथा व्यसनगे अर्जुनtathā vyasanage arjunaи попавшем в беду, Арджуна; оказавшемся в несчастье
अबाणे भ्रष्टकवचेabāṇe bhraṣṭakavaceбез стрел, с павшей бронёй; лишённом снарядов и панциря
भ्रष्टभग्नायुधे तथाbhraṣṭabhagnāyudhe tathāс выпавшим и сломанным оружием; с разбитым оружием
न शूराः प्रहरन्ति आजौna śūrāḥ praharanti ājauгерои не ударяют в бою; воины не бьют
न राज्ञे पार्थिवाः तथाna rājñe pārthivāḥ tathāи цари так не делают; владыки так не поступают
त्वम् च शूरः असि कौन्तेयtvam ca śūraḥ asi kaunteyaи ты герой, Каунтея; ты ведь доблестен
तस्मात् क्षम मुहूर्तकम्tasmāt kṣama muhūrtakamпоэтому потерпи мгновение; подожди немного
यावत् चक्रम् इदम् भूमेःyāvat cakram idam bhūmeḥпока это колесо из земли; пока колесо
उद्धरामि धनंजयuddharāmi dhanaṃjayaя подниму, Дхананджая; вытащу
न माम् रथस्थःna mām rathasthaḥне меня, стоящий на колеснице; ты на ратхе
भूमिष्ठम् असज्जम्bhūmiṣṭham asajjamстоящего на земле, неготового; меня на земле
हन्तुम् अर्हसिhantum arhasiубивать должен; не должен убивать
न वासुदेवात् त्वत्तः वाna vāsudevāt tvattaḥ vāни от Васудевы, ни от тебя; ни Кришны, ни тебя
पाण्डवेय बिभेमि अहम्pāṇḍaveya bibhemi ahamПандавея, боюсь я; я не страшусь
त्वम् हि क्षत्रियदायादःtvam hi kṣatriyadāyādaḥты ведь наследник кшатриев; ты кшатрийского рода
महाकुलविवर्धनःmahākulavivardhanaḥувеличивающий великий род; прославляющий семью
स्मृत्वा धर्मोपदेशम् त्वम्smṛtvā dharmopadeśam tvamвспомнив наставление о дхарме ты; помня дхарму
मुहूर्तम् क्षम पाण्डवmuhūrtam kṣama pāṇḍavaна миг потерпи, Пандава; подожди мгновение
Traducción

Затем Карна тремя ещё более страшными стрелами поразил Партху в руку и ещё семью пронзил его. Тогда Арджуна выпустил семнадцать прямых, остро сияющих, страшных стрел, подобных молнии Индры и огню. Эти стрелы с ужасной скоростью пробили Карну и упали на землю; Карна, сотрясённый духом, всё же проявил усилие. Собрав силу, он поднял Брахма-астру, а Арджуна, увидев это, мантрой применил Аиндра-астру. Закляв Гандиву, тетиву и стрелы, Дхананджая выпустил дожди стрел, как Пурадара изливает ливни. Сияющие, великомощные стрелы вылетели из колесницы Партхи и возникли у колесницы Карны, но великий махаратха Карна обезвредил их ещё впереди. Тогда герой Вришни, когда эта астра была уничтожена, сказал: “Выпусти высшее оружие, Партха; Радхея поглощает твои стрелы”. Арджуна заклял Брахма-астру и применил её. Осыпав Карну стрелами и заставив его кружиться, Арджуна продолжал давить на него, но разгневанный Карна остросияющими стрелами срезал его тетиву. Пандава мгновенно наложил другую тетиву, поправил её и тысячами сияющих стрел осыпал Карну. Карна из-за быстроты даже не заметил ни того, как он срезал тетиву, ни того, как Пандава снова её наложил; это казалось чудом. Радхея астрами отражал астры Савьясачина и, показывая свою силу, даже превосходил Партху. Тогда Кришна, увидев, что Арджуна тесним оружием Карны, сказал: “Усилься, Партха, возьми непревзойдённую астру”. Дхананджая заклял другую божественную стрелу, подобную огню и змеиному яду, твёрдую как камень; Киритин взял Раудра-астру и уже хотел метнуть её, но в великой схватке земля поглотила колесо Радхеи. Когда колесо увязло, у Карны от гнева выступили слёзы, и он сказал Арджуне: “Пандава, потерпи мгновение. Видишь, по судьбе моё колесо застряло. Партха, оставь замысел, достойный трусов. Герои и цари не бьют в бою того, кто с распущенными волосами, отвёрнут, брахман со сложенными ладонями, прибегший к защите, сложивший оружие, попавший в беду, без стрел, с павшей бронёй, с выпавшим или сломанным оружием. Ты ведь герой, Каунтея, поэтому потерпи мгновение, пока я вытащу это колесо из земли, Дхананджая. Ты, стоя на колеснице, не должен убивать меня, стоящего на земле и неготового. Я не боюсь ни Васудевы, ни тебя, Пандавея. Ты наследник кшатриев и прославляешь великий род; вспомни наставление о дхарме и потерпи мгновение, Пандава”».

Versión

33fe69abdef8 · publicado 20 jun 2026, 8:34:35 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con