संजयो ऽहं नरव्याघ्र नमस् ते भरतर्षभ ॥
मद्राधिपो हतः शल्यः शकुनिः सौबलस् तथा ॥
उलूकः पुरुषव्याघ्र कैतव्यो दृढविक्रमः ॥
संशप्तका हताः सर्वे काम्बोजाश् च शकैः सह ॥
म्लेच्छाश् च पार्वतीयाश् च यवनाश् च निपातिताः ॥
प्राच्या हता महाराज दाक्षिणात्याश् च सर्वशः ॥
उदीच्या निहताः सर्वे प्रतीच्याश् च नराधिप ॥
राजानो राजपुत्राश् च सर्वतो निहता नृप ॥
दुर्योधनो हतो राजन् यथोक्तं पाण्डवेन च ॥
भग्नसक्थो महाराज शेते पांसुषु रूषितः ॥
saṃjayo 'haṃ naravyāghra namas te bharatarṣabha ||
madrādhipo hataḥ śalyaḥ śakuniḥ saubalas tathā ||
ulūkaḥ puruṣavyāghra kaitavyo dṛḍhavikramaḥ ||
saṃśaptakā hatāḥ sarve kāmbojāś ca śakaiḥ saha ||
mlecchāś ca pārvatīyāś ca yavanāś ca nipātitāḥ ||
prācyā hatā mahārāja dākṣiṇātyāś ca sarvaśaḥ ||
udīcyā nihatāḥ sarve pratīcyāś ca narādhipa ||
rājāno rājaputrāś ca sarvato nihatā nṛpa ||
duryodhano hato rājan yathoktaṃ pāṇḍavena ca ||
bhagnasaktho mahārāja śete pāṃsuṣu rūṣitaḥ ||
Санджая сказал: «Это я, Санджая, о тигр среди людей; поклон тебе, о бык среди Бхаратов. Убит Шалья, владыка мадров, и Шакуни, сын Субалы, тоже. Перебиты все саншаптаки, и камбоджи вместе с шаками; повержены млеччхи, горцы и яваны. Убиты восточные, о великий царь, и южные — поголовно; перебиты все северные и западные, о владыка людей. Убит Дурьодхана, о царь, как и предрёк Пандава: с перебитыми бёдрами, о великий царь, лежит он в пыли, обагрённый кровью».
1c67eadfe991 · publicado 20 jun 2026, 13:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Скорбный перечень павших раскручивается от названных по имени вождей (Шалья, Шакуни) к целым народам (камбоджи, шаки, яваны) и к четырём сторонам света: война поглотила не партию, а целый мир. «Как предрёк Пандава»: перебитые бёдра Дурьодханы исполняют давнюю клятву Бхимы, данную в зале собрания, — слово, произнесённое на сабхе, теперь лежит исполненным в пыли.