Mahābhārata
Gāndhārī Laments Duryodhana11.17.23-30
9920 / 15823
Mahābhārata · 11.17.23-30
Devanāgarī

प्रकीर्णकेशां सुश्रोणीं दुर्योधनभुजाङ्कगाम् ॥
रुक्मवेदीनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम् ॥
नूनम् एषा पुरा बाला जीवमाने महाभुजे ॥
भुजाव् आश्रित्य रमते सुभुजस्य मनस्विनी ॥
कथं तु शतधा नेदं हृदयं मम दीर्यते ॥
पश्यन्त्या निहतं पुत्रं पुत्रेण सहितं रणे ॥
पुत्रं रुधिरसंसिक्तम् उपजिघ्रत्य् अनिन्दिता ॥
दुर्योधनं तु वामोरूः पाणिना परिमार्जति ॥
किं नु शोचति भर्तारं पुत्रं चैषा मनस्विनी ॥
तथा ह्य् अवस्थिता भाति पुत्रं चाप्य् अभिवीक्ष्य सा ॥
स्वशिरः पञ्चशाखाभ्याम् अभिहत्यायतेक्षणा ॥
पतत्य् उरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव ॥
पुण्डरीकनिभा भाति पुण्डरीकान्तरप्रभा ॥
मुखं विमृज्य पुत्रस्य भर्तुश् चैव तपस्विनी ॥
यदि चाप्य् आगमाः सन्ति यदि वा श्रुतयस् तथा ॥
ध्रुवं लोकान् अवाप्तो ऽयं नृपो बाहुबलार्जितान् ॥

Transliteración (IAST)

prakīrṇakeśāṃ suśroṇīṃ duryodhanabhujāṅkagām ||
rukmavedīnibhāṃ paśya kṛṣṇa lakṣmaṇamātaram ||
nūnam eṣā purā bālā jīvamāne mahābhuje ||
bhujāv āśritya ramate subhujasya manasvinī ||
kathaṃ tu śatadhā nedaṃ hṛdayaṃ mama dīryate ||
paśyantyā nihataṃ putraṃ putreṇa sahitaṃ raṇe ||
putraṃ rudhirasaṃsiktam upajighraty aninditā ||
duryodhanaṃ tu vāmorūḥ pāṇinā parimārjati ||
kiṃ nu śocati bhartāraṃ putraṃ caiṣā manasvinī ||
tathā hy avasthitā bhāti putraṃ cāpy abhivīkṣya sā ||
svaśiraḥ pañcaśākhābhyām abhihatyāyatekṣaṇā ||
pataty urasi vīrasya kururājasya mādhava ||
puṇḍarīkanibhā bhāti puṇḍarīkāntaraprabhā ||
mukhaṃ vimṛjya putrasya bhartuś caiva tapasvinī ||
yadi cāpy āgamāḥ santi yadi vā śrutayas tathā ||
dhruvaṃ lokān avāpto 'yaṃ nṛpo bāhubalārjitān ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
प्रकीर्ण केशाम् सुश्रोणीम्prakīrṇa keśām suśroṇīmс распущенными волосами, прекраснобёдрую; растрёпанную красавицу
दुर्योधन भुज अङ्कगाम्duryodhana bhuja aṅkagāmлежащую в объятиях Дурьодханы; у рук Дурьодханы
रुक्म वेदी निभाम् पश्यrukma vedī nibhām paśyaна золотой алтарь похожую, посмотри; сияющую как золото
कृष्ण लक्ष्मण मातरम्kṛṣṇa lakṣmaṇa mātaramКришна, мать Лакшманы; мать сына Лакшманы
नूनम् एषा पुरा बालाnūnam eṣā purā bālāнесомненно, эта прежде юная; раньше эта девушка
जीवमाने महाभुजेjīvamāne mahābhujeкогда был жив сильнорукий; при живом муже
भुजौ आश्रित्य रमतेbhujau āśritya ramateопираясь на руки, наслаждалась; на руках отдыхала
सुभुजस्य मनस्विनीsubhujasya manasvinīпрекраснорукого, гордая; у прекраснорукого мужа
कथम् तु शतधा न इदम्katham tu śatadhā na idamкак же на сто частей не; почему не на части
हृदयम् मम दीर्यतेhṛdayam mama dīryateсердце моё разрывается; сердце не лопается
पश्यन्त्या निहतम् पुत्रम्paśyantyā nihatam putramкогда я вижу убитого сына; глядя на павшего сына
पुत्रेण सहितम् रणेputreṇa sahitam raṇeвместе с сыном в битве; с его ребёнком
पुत्रम् रुधिर संसिक्तम्putram rudhira saṃsiktamсына, кровью залитого; окровавленного сына
उपजिघ्रति अनिन्दिताupajighrati aninditāобнюхивает безупречная; целует и вдыхает его
दुर्योधनम् तु वामोरूःduryodhanam tu vāmorūḥДурьодхану же, прекраснобёдрая; своего мужа
पाणिना परिमार्जतिpāṇinā parimārjatiрукой вытирает; ладонью гладит
किम् नु शोचति भर्तारम्kim nu śocati bhartāramкого же оплакивает, мужа; о муже ли скорбит
पुत्रम् च एषा मनस्विनीputram ca eṣā manasvinīили сына эта гордая; и о сыне
तथा हि अवस्थिता भातिtathā hi avasthitā bhātiтак ведь стоящей кажется; так она выглядит
पुत्रम् च अपि अभिवीक्ष्य साputram ca api abhivīkṣya sāи сына также созерцая она; глядя и на ребёнка
स्व शिरः पञ्च शाखाभ्याम्sva śiraḥ pañca śākhābhyāmсвою голову пятью ветвями; ладонями-пятью пальцами
अभिहत्य आयत ईक्षणाabhihatya āyata īkṣaṇāударив, длинноокая; бьёт себя
पतति उरसि वीरस्यpatati urasi vīrasyaпадает на грудь героя; припадает к груди
कुरु राजस्य माधवkuru rājasya mādhavaцаря Куру, Мадхава; Дурьодханы
पुण्डरीक निभा भातिpuṇḍarīka nibhā bhātiподобная лотосу сияет; кажется лотосной
पुण्डरीक अन्तर प्रभाpuṇḍarīka antara prabhāс блеском внутри лотоса; как сияние лотоса
मुखम् विमृज्य पुत्रस्यmukham vimṛjya putrasyaлицо вытерев сына; обтерев лицо ребёнка
भर्तुः च एव तपस्विनीbhartuḥ ca eva tapasvinīи мужа также, страдалица; и мужа
यदि च अपि आगमाः सन्तिyadi ca api āgamāḥ santiесли всё же предания существуют; если писания верны
यदि वा श्रुतयः तथाyadi vā śrutayaḥ tathāили если шрути таковы; если Веды истинны
ध्रुवम् लोकान् अवाप्तः अयम्dhruvam lokān avāptaḥ ayamнесомненно, миры обрёл этот; он достиг миров
नृपः बाहु बल अर्जितान्nṛpaḥ bāhu bala arjitānцарь, силой рук добытых; завоёванных доблестью
Traducción

«Посмотри, Кришна, на мать Лакшманы: с распущенными волосами, прекраснобёдрая, сияющая словно золотой алтарь, она лежит у рук Дурьодханы. Несомненно, прежде, когда сильнорукий был жив, эта юная гордая женщина наслаждалась, опираясь на руки своего прекраснорукого мужа. Почему моё сердце не разрывается на сто частей, когда я вижу своего сына, убитого в битве вместе с его сыном? Безупречная женщина целует и вдыхает окровавленного сына, а прекраснобёдрая гладит рукой Дурьодхану. Скорбит ли эта гордая жена о муже или о сыне? Так она выглядит, глядя и на ребёнка. Длинноокая бьёт себя по голове ладонями и падает на грудь героя, царя Куру, о Мадхава. Страдалица, вытерев лицо сына и мужа, сияет, словно лотос, полный внутреннего света. Если предания существуют и если шрути истинны, то этот царь несомненно обрёл миры, завоёванные силой его рук».

Versión

cd9c94d4bbaa · publicado 20 jun 2026, 14:06:01 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con