Mahābhārata
Krishna Meditates on Bhishma12.46.10-23
10157 / 15823
Mahābhārata · 12.46.10-23
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततः स्वगोचरे न्यस्य मनो बुद्धीन्द्रियाणि च ॥
स्मितपूर्वम् उवाचेदं भगवान् वासवानुजः ॥
शरतल्पगतो भीष्मः शाम्यन्न् इव हुताशनः ॥
मां ध्याति पुरुषव्याघ्रस् ततो मे तद्गतं मनः ॥
यस्य ज्यातलनिर्घोषं विस्फूर्जितम् इवाशनेः ॥
न सहेद् देवराजो ऽपि तम् अस्मि मनसा गतः ॥
येनाभिद्रुत्य तरसा समस्तं राजमण्डलम् ॥
ऊढास् तिस्रः पुरा कन्यास् तम् अस्मि मनसा गतः ॥
त्रयोविंशतिरात्रं यो योधयाम् आस भार्गवम् ॥
न च रामेण निस्तीर्णस् तम् अस्मि मनसा गतः ॥
यं गङ्गा गर्भविधिना धारयाम् आस पार्थिवम् ॥
वसिष्ठशिष्यं तं तात मनसास्मि गतो नृप ॥
दिव्यास्त्राणि महातेजा यो धारयति बुद्धिमान् ॥
साङ्गांश् च चतुरो वेदांस् तम् अस्मि मनसा गतः ॥
रामस्य दयितं शिष्यं जामदग्न्यस्य पाण्डव ॥
आधारं सर्वविद्यानां तम् अस्मि मनसा गतः ॥
एकीकृत्येन्द्रियग्रामं मनः संयम्य मेधया ॥
शरणं माम् उपागच्छत् ततो मे तद्गतं मनः ॥
स हि भूतं च भव्यं च भवच् च पुरुषर्षभ ॥
वेत्ति धर्मभृतां श्रेष्ठस् ततो मे तद्गतं मनः ॥
तस्मिन् हि पुरुषव्याघ्रे कर्मभिः स्वैर् दिवं गते ॥
भविष्यति मही पार्थ नष्टचन्द्रेव शर्वरी ॥
तद् युधिष्ठिर गाङ्गेयं भीष्मं भीमपराक्रमम् ॥
अभिगम्योपसंगृह्य पृच्छ यत् ते मनोगतम् ॥
चातुर्वेद्यं चातुर्होत्रं चातुराश्रम्यम् एव च ॥
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मं च पृच्छैनं पृथिवीपते ॥
तस्मिन्न् अस्तमिते भीष्मे कौरवाणां धुरंधरे ॥
ज्ञानान्य् अल्पीभविष्यन्ति तस्मात् त्वां चोदयाम्य् अहम् ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ svagocare nyasya mano buddhīndriyāṇi ca ||
smitapūrvam uvācedaṃ bhagavān vāsavānujaḥ ||
śaratalpagato bhīṣmaḥ śāmyann iva hutāśanaḥ ||
māṃ dhyāti puruṣavyāghras tato me tadgataṃ manaḥ ||
yasya jyātalanirghoṣaṃ visphūrjitam ivāśaneḥ ||
na sahed devarājo 'pi tam asmi manasā gataḥ ||
yenābhidrutya tarasā samastaṃ rājamaṇḍalam ||
ūḍhās tisraḥ purā kanyās tam asmi manasā gataḥ ||
trayoviṃśatirātraṃ yo yodhayām āsa bhārgavam ||
na ca rāmeṇa nistīrṇas tam asmi manasā gataḥ ||
yaṃ gaṅgā garbhavidhinā dhārayām āsa pārthivam ||
vasiṣṭhaśiṣyaṃ taṃ tāta manasāsmi gato nṛpa ||
divyāstrāṇi mahātejā yo dhārayati buddhimān ||
sāṅgāṃś ca caturo vedāṃs tam asmi manasā gataḥ ||
rāmasya dayitaṃ śiṣyaṃ jāmadagnyasya pāṇḍava ||
ādhāraṃ sarvavidyānāṃ tam asmi manasā gataḥ ||
ekīkṛtyendriyagrāmaṃ manaḥ saṃyamya medhayā ||
śaraṇaṃ mām upāgacchat tato me tadgataṃ manaḥ ||
sa hi bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca bhavac ca puruṣarṣabha ||
vetti dharmabhṛtāṃ śreṣṭhas tato me tadgataṃ manaḥ ||
tasmin hi puruṣavyāghre karmabhiḥ svair divaṃ gate ||
bhaviṣyati mahī pārtha naṣṭacandreva śarvarī ||
tad yudhiṣṭhira gāṅgeyaṃ bhīṣmaṃ bhīmaparākramam ||
abhigamyopasaṃgṛhya pṛccha yat te manogatam ||
cāturvedyaṃ cāturhotraṃ cāturāśramyam eva ca ||
cāturvarṇyasya dharmaṃ ca pṛcchainaṃ pṛthivīpate ||
tasminn astamite bhīṣme kauravāṇāṃ dhuraṃdhare ||
jñānāny alpībhaviṣyanti tasmāt tvāṃ codayāmy aham ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
ततः स्व गोचरे न्यस्यtataḥ sva gocare nyasyaзатем в свой круг поместив; вернув на место
मनः बुद्धि इन्द्रियाणि चmanaḥ buddhi indriyāṇi caум, разум и чувства; манас, буддхи и индрии
स्मित पूर्वम् उवाच इदम्smita pūrvam uvāca idamс улыбкой прежде сказал это; начав с улыбки
भगवान् वासव अनुजःbhagavān vāsava anujaḥблагословенный младший брат Васавы; Кришна
शर तल्प गतः भीष्मःśara talpa gataḥ bhīṣmaḥБхишма, лежащий на ложе стрел; на стрелах
शाम्यन् इव हुताशनःśāmyan iva hutāśanaḥсловно затихающий огонь; как угасающий Агни
माम् ध्याति पुरुष व्याघ्रःmām dhyāti puruṣa vyāghraḥменя созерцает тигр людей; медитирует на меня
ततः मे तत् गतम् मनःtataḥ me tat gatam manaḥпоэтому мой ум ушёл к нему; устремился туда
यस्य ज्या तल निर्घोषम्yasya jyā tala nirghoṣamчьего удара тетивы звук; грохот лука
विस्फूर्जितम् इव अशनेःvisphūrjitam iva aśaneḥкак раскат молнии; подобный грому
न सहेत् देव राजः अपिna sahet deva rājaḥ apiне вынес бы даже царь богов; сам Индра
तम् अस्मि मनसा गतःtam asmi manasā gataḥк нему я умом пошёл; я пребываю умом
येन अभिद्रित्य तरसाyena abhidritya tarasāкоторым, стремительно напав; кто силой ворвался
समस्तम् राज मण्डलम्samastam rāja maṇḍalamна всё собрание царей; круг правителей
ऊढाः तिस्रः पुरा कन्याःūḍhāḥ tisraḥ purā kanyāḥтри девушки прежде увезены; три царевны
तम् अस्मि मनसा गतःtam asmi manasā gataḥк нему я умом пошёл; мой ум у него
त्रयोविंशति रात्रम् यःtrayoviṃśati rātram yaḥдвадцать три ночи который; в течение двадцати трёх ночей
योधयाम् आस भार्गवम्yodhayām āsa bhārgavamсражался с Бхаргавой; противостоял Парашураме
न च रामेण निस्तीर्णःna ca rāmeṇa nistīrṇaḥи Рамой не был превзойдён; не побеждён Рамой
तम् अस्मि मनसा गतःtam asmi manasā gataḥк нему я умом пошёл; умом пребываю там
यम् गङ्गा गर्भ विधिनाyam gaṅgā garbha vidhināкоторого Ганга по закону зачатия; которого родила Ганга
धारयाम् आस पार्थिवम्dhārayām āsa pārthivamносила царственного; выносила князя
वसिष्ठ शिष्यम् तम् तातvasiṣṭha śiṣyam tam tātaтого ученика Васиштхи, сын; того, кто учился у Васиштхи
मनसा अस्मि गतः नृपmanasā asmi gataḥ nṛpaумом я достиг, царь; к нему устремился
दिव्य अस्त्राणि महा तेजाःdivya astrāṇi mahā tejāḥбожественные оружия великосияющий; небесное оружие
यः धारयति बुद्धिमान्yaḥ dhārayati buddhimānкоторый хранит, мудрый; владеет
साङ्गान् च चतुरः वेदान्sāṅgān ca caturaḥ vedānи четыре Веды с ангами; веды с ведангами
तम् अस्मि मनसा गतःtam asmi manasā gataḥк нему я умом пошёл; мой ум у него
रामस्य दयितम् शिष्यम्rāmasya dayitam śiṣyamлюбимого ученика Рамы; ученика Джамадагньи
जामदग्न्यस्य पाण्डवjāmadagnyasya pāṇḍavaДжамадагньи, Пандава; Парашурамы
आधारम् सर्व विद्यानाम्ādhāram sarva vidyānāmоснование всех знаний; опору наук
तम् अस्मि मनसा गतःtam asmi manasā gataḥк нему я умом пошёл; у него мой ум
एकी कृत्य इन्द्रिय ग्रामम्ekī kṛtya indriya grāmamобъединив множество чувств; собрав индрии
मनः संयम्य मेधयाmanaḥ saṃyamya medhayāум сдержав разумом; обуздав сознание
शरणम् माम् उपागच्छत्śaraṇam mām upāgacchatк прибежищу ко мне пришёл; предался мне
ततः मे तत् गतम् मनःtataḥ me tat gatam manaḥпоэтому мой ум ушёл к нему; сосредоточен там
सः हि भूतम् चsaḥ hi bhūtam caон ведь прошлое; бывшее знает
भव्यम् चbhavyam caи будущее; и грядущее
भवत् च पुरुष ऋषभbhavat ca puruṣa ṛṣabhaи настоящее, лучший мужей; сущее
वेत्ति धर्म भृताम् श्रेष्ठःvetti dharma bhṛtām śreṣṭhaḥзнает лучший носителей дхармы; ведает Бхишма
ततः मे तत् गतम् मनःtataḥ me tat gatam manaḥпоэтому мой ум ушёл к нему; мой ум у него
तस्मिन् हि पुरुष व्याघ्रेtasmin hi puruṣa vyāghreкогда в том тигре людей; когда этот герой
कर्मभिः स्वैः दिवम् गतेkarmabhiḥ svaiḥ divam gateсвоими делами на небо уйдёт; достигнет небес
भविष्यति मही पार्थbhaviṣyati mahī pārthaбудет земля, Партха; останется мир
नष्ट चन्द्रा इव शर्वरीnaṣṭa candrā iva śarvarīкак ночь с потерянной луной; словно безлунная ночь
तत् युधिष्ठिर गाङ्गेयम्tat yudhiṣṭhira gāṅgeyamпоэтому, Юдхиштхира, сына Ганги; Бхишму
भीष्मम् भीम पराक्रमम्bhīṣmam bhīma parākramamБхишму страшной доблести; могучего героя
अभिगम्य उपसंगृह्यabhigamya upasaṃgṛhyaподойдя и почтив; приблизившись
पृच्छ यत् ते मनो गतम्pṛccha yat te mano gatamспроси, что у тебя в уме; всё задуманное
चातुर्वेद्यम् चातुर्होत्रम्cāturvedyam cāturhotramчетвероведие и четыре хотара; знание Вед и жертв
चातुराश्रम्यम् एव चcāturāśramyam eva caи четыре ашрама; порядок стадий жизни
चातुर्वर्ण्यस्य धर्मम् चcāturvarṇyasya dharmam caи дхарму четырёх варн; обязанности сословий
पृच्छ एनम् पृथिवी पतेpṛccha enam pṛthivī pateспроси его, владыка земли; узнай у Бхишмы
तस्मिन् अस्तमिते भीष्मेtasmin astamite bhīṣmeкогда зайдёт этот Бхишма; когда он исчезнет
कौरवाणाम् धुरंधरेkauravāṇām dhuraṃdhareноситель бремени Кауравов; опора рода
ज्ञानानि अल्पी भविष्यन्तिjñānāni alpī bhaviṣyantiзнания станут малыми; оскудеют
तस्मात् त्वाम् चोदयामि अहम्tasmāt tvām codayāmi ahamпоэтому я побуждаю тебя; я тебя направляю
Traducción

Вайшампаяна сказал: тогда благословенный Кришна, младший брат Васавы, вернув ум, разум и чувства в их собственную область, с улыбкой сказал: «Бхишма, лежащий на ложе из стрел и словно затихающий огонь, созерцает меня, тигр среди людей; поэтому мой ум устремился к нему. Я умом пребываю у того, чей грохот тетивы, подобный раскату молнии, не вынес бы даже царь богов. Я умом пребываю у того, кто стремительно напал на всё собрание царей и прежде увёз трёх царевен. Я умом пребываю у того, кто двадцать три ночи сражался с Бхаргавой и не был побеждён Рамой. Я умом достиг того царственного сына Ганги, которого она выносила по закону рождения, ученика Васиштхи. Я умом пребываю у мудрого великосияющего, который владеет божественным оружием и четырьмя Ведами с ведангами. Я умом пребываю у любимого ученика Джамадагньи Рамы, о Пандава, у основания всех знаний. Собрав множество чувств и обуздав ум разумом, он пришёл ко мне как к прибежищу; поэтому мой ум устремился к нему. Ведь он, лучший носителей дхармы, знает прошлое, будущее и настоящее, о лучший мужей; поэтому мой ум у него. Когда этот тигр среди людей, своими делами достигнув неба, уйдёт, земля, Партха, станет как ночь, потерявшая луну. Поэтому, Юдхиштхира, подойди к Гангее Бхишме страшной доблести, почти его и спроси всё, что у тебя на уме. Спроси его о знании четырёх Вед, четырёх хотаров, четырёх ашрамов и дхарме четырёх варн, владыка земли. Когда Бхишма, носитель бремени Кауравов, зайдёт, знания оскудеют; поэтому я побуждаю тебя».

Versión

c7e76311e1fa · publicado 20 jun 2026, 17:11:24 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con