Mahābhārata
Krishna Asks Bhishma to Teach Dharma12.54.4-14
10191 / 15823
Mahābhārata · 12.54.4-14
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
शरतल्पगते भीष्मे कौरवाणां धुरंधरे ॥
आजग्मुर् ऋषयः सिद्धा नारदप्रमुखा नृप ॥
हतशिष्टाश् च राजानो युधिष्ठिरपुरोगमाः ॥
धृतराष्ट्रश् च कृष्णश् च भीमार्जुनयमास् तथा ॥
ते ऽभिगम्य महात्मानो भरतानां पितामहम् ॥
अन्वशोचन्त गाङ्गेयम् आदित्यं पतितं यथा ॥
मुहूर्तम् इव च ध्यात्वा नारदो देवदर्शनः ॥
उवाच पाण्डवान् सर्वान् हतशिष्टांश् च पार्थिवान् ॥
प्राप्तकालं च आचक्षे भीष्मो ऽयम् अनुयुज्यताम् ॥
अस्तम् एति हि गाङ्गेयो भानुमान् इव भारत ॥
अयं प्राणान् उत्सिसृक्षुस् तं सर्वे ऽभ्येत्य पृच्छत ॥
कृत्स्नान् हि विविधान् धर्मांश् चातुर्वर्ण्यस्य वेत्त्य् अयम् ॥
एष वृद्धः पुरा लोकान् संप्राप्नोति तनुत्यजाम् ॥
तं शीघ्रम् अनुयुञ्जध्वं संशयान् मनसि स्थितान् ॥
एवम् उक्ता नारदेन भीष्मम् ईयुर् नराधिपाः ॥
प्रष्टुं चाशक्नुवन्तस् ते वीक्षां चक्रुः परस्परम् ॥
अथोवाच हृषीकेशं पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
नान्यस् त्वद् देवकीपुत्र शक्तः प्रष्टुं पितामहम् ॥
प्रव्याहारय दुर्धर्ष त्वम् अग्रे मधुसूदन ॥
त्वं हि नस् तात सर्वेषां सर्वधर्मविद् उत्तमः ॥
एवम् उक्तः पाण्डवेन भगवान् केशवस् तदा ॥
अभिगम्य दुराधर्षं प्रव्याहारयद् अच्युतः ॥

Transliteración (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
śaratalpagate bhīṣme kauravāṇāṃ dhuraṃdhare ||
ājagmur ṛṣayaḥ siddhā nāradapramukhā nṛpa ||
hataśiṣṭāś ca rājāno yudhiṣṭhirapurogamāḥ ||
dhṛtarāṣṭraś ca kṛṣṇaś ca bhīmārjunayamās tathā ||
te 'bhigamya mahātmāno bharatānāṃ pitāmaham ||
anvaśocanta gāṅgeyam ādityaṃ patitaṃ yathā ||
muhūrtam iva ca dhyātvā nārado devadarśanaḥ ||
uvāca pāṇḍavān sarvān hataśiṣṭāṃś ca pārthivān ||
prāptakālaṃ ca ācakṣe bhīṣmo 'yam anuyujyatām ||
astam eti hi gāṅgeyo bhānumān iva bhārata ||
ayaṃ prāṇān utsisṛkṣus taṃ sarve 'bhyetya pṛcchata ||
kṛtsnān hi vividhān dharmāṃś cāturvarṇyasya vetty ayam ||
eṣa vṛddhaḥ purā lokān saṃprāpnoti tanutyajām ||
taṃ śīghram anuyuñjadhvaṃ saṃśayān manasi sthitān ||
evam uktā nāradena bhīṣmam īyur narādhipāḥ ||
praṣṭuṃ cāśaknuvantas te vīkṣāṃ cakruḥ parasparam ||
athovāca hṛṣīkeśaṃ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ ||
nānyas tvad devakīputra śaktaḥ praṣṭuṃ pitāmaham ||
pravyāhāraya durdharṣa tvam agre madhusūdana ||
tvaṃ hi nas tāta sarveṣāṃ sarvadharmavid uttamaḥ ||
evam uktaḥ pāṇḍavena bhagavān keśavas tadā ||
abhigamya durādharṣaṃ pravyāhārayad acyutaḥ ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал; Вайшампаяна произнёс
शर तल्प गते भीष्मेśara talpa gate bhīṣmeк Бхишме, находящемуся на ложе стрел; к Бхишме на стрелах
कौरवाणाम् धुरंधरेkauravāṇām dhuraṃdhareнесущему бремя Кауравов; опоре рода Куру
आजग्मुः ऋषयः सिद्धाःājagmuḥ ṛṣayaḥ siddhāḥпришли совершенные риши; собрались сиддхи
नारद प्रमुखाः नृपnārada pramukhāḥ nṛpaс Нарадой во главе, царь; возглавляемые Нарадой
हत शिष्टाः च राजानःhata śiṣṭāḥ ca rājānaḥи уцелевшие после гибели цари; оставшиеся владыки
युधिष्ठिर पुरोगमाःyudhiṣṭhira purogamāḥс Юдхиштхирой впереди; ведомые Юдхиштхирой
धृतराष्ट्रः च कृष्णः चdhṛtarāṣṭraḥ ca kṛṣṇaḥ caи Дхритараштра, и Кришна; оба владыки
भीम अर्जुन यमाः तथाbhīma arjuna yamāḥ tathāБхима, Арджуна, Близнецы также; Пандавы
ते अभिगम्य महा आत्मानःte abhigamya mahā ātmānaḥони, придя, великодушные; приблизившись
भरतानाम् पितामहम्bharatānām pitāmahamк праотцу Бхаратов; к деду рода
अन्वशोचन्त गाङ्गेयम्anvaśocanta gāṅgeyamскорбели о Гангейе; оплакивали Бхишму
आदित्यम् पतितम् यथाādityam patitam yathāкак солнце упавшее; словно павшее солнце
मुहूर्तम् इव च ध्यात्वाmuhūrtam iva ca dhyātvāи немного помедитировав; побыв в раздумье
नारदः देव दर्शनःnāradaḥ deva darśanaḥНарада, видящий богов; божественный провидец
उवाच पाण्डवान् सर्वान्uvāca pāṇḍavān sarvānсказал всем Пандавам; обратился к братьям
हत शिष्टान् च पार्थिवान्hata śiṣṭān ca pārthivānи уцелевшим царям; оставшимся владыкам
प्राप्त कालम् च आचक्षेprāpta kālam ca ācakṣeи наступившее время объявляю; пора пришла
भीष्मः अयम् अनुयुज्यताम्bhīṣmaḥ ayam anuyujyatāmэтот Бхишма пусть будет расспрошен; спросите Бхишму
अस्तम् एति हि गाङ्गेयःastam eti hi gāṅgeyaḥведь заходит Гангейя; Бхишма склоняется к закату
भानुमान् इव भारतbhānumān iva bhārataкак солнце, Бхарата; словно светило
अयम् प्राणान् उत्सिसृक्षुःayam prāṇān utsisṛkṣuḥэтот желает выпустить жизни; готов оставить праны
तम् सर्वे अभ्येत्य पृच्छतtam sarve abhyetya pṛcchataего все приблизившись спросите; подойдите с вопросами
कृत्स्नान् हि विविधान् धर्मान्kṛtsnān hi vividhān dharmānведь все разнообразные дхармы; множество законов
चातुर्वर्ण्यस्य वेत्ति अयम्cāturvarṇyasya vetti ayamчетырёх варн знает он; ему ведомы
एष वृद्धः पुरा लोकान्eṣa vṛddhaḥ purā lokānэтот старец прежде миров; древние миры
संप्राप्नोति तनु त्यजाम्saṃprāpnoti tanu tyajāmдостигнет оставивших тело; уйдёт к предкам
तम् शीघ्रम् अनुयुञ्जध्वम्tam śīghram anuyuñjadhvamего быстро расспрашивайте; задайте вопросы
संशयान् मनसि स्थितान्saṃśayān manasi sthitānсомнения, стоящие в уме; внутренние вопросы
एवम् उक्ताः नारदेनevam uktāḥ nāradenaтак сказанные Нарадой; услышав Нараду
भीष्मम् ईयुः नर अधिपाःbhīṣmam īyuḥ nara adhipāḥк Бхишме пошли владыки людей; цари приблизились
प्रष्टुम् च अशक्नुवन्तः तेpraṣṭum ca aśaknuvantaḥ teи не способные спросить они; не решаясь говорить
वीक्षाम् चक्रुः परस्परम्vīkṣām cakruḥ parasparamвзгляды делали друг на друга; переглянулись
अथ उवाच हृषीकेशम्atha uvāca hṛṣīkeśamзатем сказал Хришикеше; обратился к Кришне
पाण्डु पुत्रः युधिष्ठिरःpāṇḍu putraḥ yudhiṣṭhiraḥсын Панду Юдхиштхира; царь
न अन्यः त्वत् देवकी पुत्रna anyaḥ tvat devakī putraнет другого кроме тебя, сын Деваки; никто иной
शक्तः प्रष्टुम् पितामहम्śaktaḥ praṣṭum pitāmahamспособен спросить праотца; может обратиться к Бхишме
प्रव्याहारय दुर्धर्षpravyāhāraya durdharṣaзаставь говорить, неприступный; заговори первым
त्वम् अग्रे मधुसूदनtvam agre madhusūdanaты впереди, Мадхусудана; сначала ты
त्वम् हि नः तात सर्वेषाम्tvam hi naḥ tāta sarveṣāmты ведь для нас всех, дорогой; для всех нас
सर्व धर्म वित् उत्तमःsarva dharma vit uttamaḥлучший знаток всех дхарм; высший ведающий дхарму
एवम् उक्तः पाण्डवेनevam uktaḥ pāṇḍavenaтак сказанный Пандавой; получив просьбу
भगवान् केशवः तदाbhagavān keśavaḥ tadāблагословенный Кешава тогда; Кришна
अभिगम्य दुराधर्षम्abhigamya durādharṣamприблизившись к неприступному; подойдя к Бхишме
प्रव्याहारयत् अच्युतःpravyāhārayat acyutaḥзаговорил Ачьюта; побудил к речи
Traducción

Вайшампаяна сказал: к Бхишме, лежащему на ложе стрел, к опоре Кауравов, пришли совершенные риши во главе с Нарадой, о царь. Пришли и уцелевшие после гибели цари во главе с Юдхиштхирой, Дхритараштра, Кришна, Бхима, Арджуна и Близнецы. Эти великодушные приблизились к праотцу Бхаратов и скорбели о Гангейе, словно о павшем солнце. Немного помолчав в размышлении, Нарада, видящий богов, сказал всем Пандавам и уцелевшим царям: «Я объявляю, что время пришло: пусть этот Бхишма будет расспрошен. Ведь Гангейя заходит, как солнце, о Бхарата. Он готов испустить праны; подойдите все и спросите его. Он знает все разнообразные дхармы четырёх варн. Этот старец скоро достигнет миров тех, кто оставил тело; быстро расспросите его о сомнениях, стоящих в уме». Услышав Нараду, владыки людей подошли к Бхишме, но, не решаясь спросить, переглянулись. Тогда сын Панду Юдхиштхира сказал Хришикеше: «Сын Деваки, никто, кроме Тебя, не способен спросить праотца. Неприступный Мадхусудана, заговори первым; ведь Ты, дорогой, для всех нас лучший знаток всех дхарм». Услышав просьбу Пандавы, благословенный Ачьюта Кешава приблизился к неприступному Бхишме и заговорил.

Versión

ae690ef14ff2 · publicado 20 jun 2026, 17:41:38 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con