वासुदेव उवाच
कच्चित् सुखेन रजनी व्युष्टा ते राजसत्तम ॥
विस्पष्टलक्षणा बुद्धिः कच्चिच् चोपस्थिता तव ॥
कच्चिज् ज्ञानानि सर्वाणि प्रतिभान्ति च ते ऽनघ ॥
न ग्लायते च हृदयं न च ते व्याकुलं मनः ॥
भीष्म उवाच
दाहो मोहः श्रमश् चैव क्लमो ग्लानिस् तथा रुजा ॥
तव प्रसादाद् गोविन्द सद्यो व्यपगतानघ ॥
यच् च भूतं भविष्यच् च भवच् च परमद्युते ॥
तत् सर्वम् अनुपश्यामि पाणौ फलम् इवाहितम् ॥
वेदोक्ताश् चैव ये धर्मा वेदान्तनिहिताश् च ये ॥
तान् सर्वान् संप्रपश्यामि वरदानात् तवाच्युत ॥
शिष्टैश् च धर्मो यः प्रोक्तः स च मे हृदि वर्तते ॥
देशजातिकुलानां च धर्मज्ञो ऽस्मि जनार्दन ॥
चतुर्ष्व् आश्रमधर्मेषु यो ऽर्थः स च हृदि स्थितः ॥
राजधर्मांश् च सकलान् अवगच्छामि केशव ॥
यत्र यत्र च वक्तव्यं तद् वक्ष्यामि जनार्दन ॥
तव प्रसादाद् धि शुभा मनो मे बुद्धिर् आविशत् ॥
युवेव चास्मि संवृत्तस् त्वदनुध्यानबृंहितः ॥
वक्तुं श्रेयः समर्थो ऽस्मि त्वत्प्रसादाज् जनार्दन ॥
स्वयं किमर्थं तु भवाञ् श्रेयो न प्राह पाण्डवम् ॥
किं ते विवक्षितं चात्र तद् आशु वद माधव ॥
vāsudeva uvāca
kaccit sukhena rajanī vyuṣṭā te rājasattama ||
vispaṣṭalakṣaṇā buddhiḥ kaccic copasthitā tava ||
kaccij jñānāni sarvāṇi pratibhānti ca te 'nagha ||
na glāyate ca hṛdayaṃ na ca te vyākulaṃ manaḥ ||
bhīṣma uvāca
dāho mohaḥ śramaś caiva klamo glānis tathā rujā ||
tava prasādād govinda sadyo vyapagatānagha ||
yac ca bhūtaṃ bhaviṣyac ca bhavac ca paramadyute ||
tat sarvam anupaśyāmi pāṇau phalam ivāhitam ||
vedoktāś caiva ye dharmā vedāntanihitāś ca ye ||
tān sarvān saṃprapaśyāmi varadānāt tavācyuta ||
śiṣṭaiś ca dharmo yaḥ proktaḥ sa ca me hṛdi vartate ||
deśajātikulānāṃ ca dharmajño 'smi janārdana ||
caturṣv āśramadharmeṣu yo 'rthaḥ sa ca hṛdi sthitaḥ ||
rājadharmāṃś ca sakalān avagacchāmi keśava ||
yatra yatra ca vaktavyaṃ tad vakṣyāmi janārdana ||
tava prasādād dhi śubhā mano me buddhir āviśat ||
yuveva cāsmi saṃvṛttas tvadanudhyānabṛṃhitaḥ ||
vaktuṃ śreyaḥ samartho 'smi tvatprasādāj janārdana ||
svayaṃ kimarthaṃ tu bhavāñ śreyo na prāha pāṇḍavam ||
kiṃ te vivakṣitaṃ cātra tad āśu vada mādhava ||
Васудева сказал: «Лучший из царей, благополучно ли прошла для тебя ночь? Явился ли тебе ясный разум? Безгрешный, сияют ли перед тобой все знания? Не слабеет ли сердце, и не смущён ли твой ум?» Бхишма сказал: «По Твоей милости, Говинда, безгрешный, жжение, помрачение, усталость, утомление, изнеможение и боль сразу исчезли. О высочайше сияющий, всё, что было, что будет и что есть сейчас, я вижу словно плод, положенный на ладонь. Все дхармы, сказанные Ведой, и те, что сокрыты в Веданте, я полностью созерцаю благодаря Твоему дару, Ачьюта. И дхарма, сказанная достойными, пребывает в моём сердце; Джанардана, я знаю дхармы стран, рождений и родов. Смысл четырёх ашрама-дхарм стоит в моём сердце, и я постигаю все царские дхармы, Кешава. Что должно быть сказано, то я скажу, Джанардана, ибо по Твоей милости в мой ум и разум вошла благая ясность. Укреплённый памятованием о Тебе, я стал словно юным и по Твоей милости, Джанардана, способен говорить о высшем благе. Но почему Ты сам не наставил Пандаву в благе? Каков здесь Твой замысел? Скажи скорее, Мадхава».
8a91adb24d0d · publicado 20 jun 2026, 17:41:38 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Бхишма подтверждает действие милости Кришны: боль ушла, знание стало ясным, память о дхарме восстановлена. Но он также спрашивает главное: если Кришна сам источник знания, почему наставление должно идти через Бхишму?