वैशंपायन उवाच
ततः पुनः स गाङ्गेयम् अभिवाद्य पितामहम् ॥
प्राञ्जलिर् नियतो भूत्वा पर्यपृच्छद् युधिष्ठिरः ॥
के धर्माः सर्ववर्णानां चातुर्वर्ण्यस्य के पृथक् ॥
चतुर्णाम् आश्रमाणां च राजधर्माश् च के मताः ॥
केन स्विद् वर्धते राष्ट्रं राजा केन विवर्धते ॥
केन पौराश् च भृत्याश् च वर्धन्ते भरतर्षभ ॥
कोशं दण्डं च दुर्गं च सहायान् मन्त्रिणस् तथा ॥
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान् कीदृशान् वर्जयेन् नृपः ॥
केषु विश्वसितव्यं स्याद् राज्ञां कस्यां चिद् आपदि ॥
कुतो वात्मा दृढो रक्ष्यस् तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ punaḥ sa gāṅgeyam abhivādya pitāmaham ||
prāñjalir niyato bhūtvā paryapṛcchad yudhiṣṭhiraḥ ||
ke dharmāḥ sarvavarṇānāṃ cāturvarṇyasya ke pṛthak ||
caturṇām āśramāṇāṃ ca rājadharmāś ca ke matāḥ ||
kena svid vardhate rāṣṭraṃ rājā kena vivardhate ||
kena paurāś ca bhṛtyāś ca vardhante bharatarṣabha ||
kośaṃ daṇḍaṃ ca durgaṃ ca sahāyān mantriṇas tathā ||
ṛtvikpurohitācāryān kīdṛśān varjayen nṛpaḥ ||
keṣu viśvasitavyaṃ syād rājñāṃ kasyāṃ cid āpadi ||
kuto vātmā dṛḍho rakṣyas tan me brūhi pitāmaha ||
Вайшампаяна сказал: «Затем Юдхиштхира снова поклонился Гангею, своему праотцу, стал собранным, сложил ладони и спросил: “Какие дхармы общи для всех варн, какие особые для четырёх варн, какие обязанности четырёх ашрамов и какие царские дхармы признаны? Чем возрастает царство, чем укрепляется царь, чем процветают горожане и слуги, о бык Бхаратов? Каких людей царь должен избегать в казне, войске, крепости, среди союзников, советников, ритвиков, пурохит и учителей? Кому царям следует доверять в беде, и как им надёжно беречь себя? Скажи мне это, праотец”».
3eb8d2a9b545 · publicado 21 jun 2026, 2:29:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вопрос Юдхиштхиры собирает личную дхарму, социальный порядок и практику управления в одно поле. Для него царская власть неотделима от варн, ашрамов, доверия и защиты государства.