Mahābhārata
Mandhatri and the Primacy of Kshatriya Dharma12.64.11-19
10244 / 15823
Mahābhārata · 12.64.11-19
Devanāgarī

पुरा वसुमतीपालो यज्ञं चक्रे दिदृक्षया ॥
अनादिमध्यनिधनं देवं नारायणं प्रति ॥
स राजा राजशार्दूल मान्धाता परमेष्ठिनः ॥
जग्राह शिरसा पादौ यज्ञे विष्णोर् महात्मनः ॥
दर्शयाम् आस तं विष्णू रूपम् आस्थाय वासवम् ॥
स पार्थिवैर् वृतः सद्भिर् अर्चयाम् आस तं प्रभुम् ॥
तस्य पार्थिवसंघस्य तस्य चैव महात्मनः ॥
संवादो ऽयं महान् आसीद् विष्णुं प्रति महाद्युते ॥
इन्द्र उवाच
किम् इष्यते धर्मभृतां वरिष्ठ; यद् द्रष्टुकामो ऽसि तम् अप्रमेयम् ॥
अनन्तमायामितसत्त्ववीर्यं; नारायणं ह्य् आदिदेवं पुराणम् ॥
नासौ देवो विश्वरूपो मयापि; शक्यो द्रष्टुं ब्रह्मणा वापि साक्षात् ॥
ये ऽन्ये कामास् तव राजन् हृदिस्था; दास्यामि तांस् त्वं हि मर्त्येषु राजा ॥
सत्ये स्थितो धर्मपरो जितेन्द्रियः; शूरो दृढं प्रीतिरतः सुराणाम् ॥
बुद्ध्या भक्त्या चोत्तमश्रद्धया च; ततस् ते ऽहं दद्मि वरं यथेष्टम् ॥
मान्धातोवाच
असंशयं भगवन्न् आदिदेवं; द्रक्ष्याम्य् अहं शिरसाहं प्रसाद्य ॥
त्यक्त्वा भोगान् धर्मकामो ह्य् अरण्यम्; इच्छे गन्तुं सत्पथं लोकजुष्टम् ॥
क्षात्राद् धर्माद् विपुलाद् अप्रमेयाल्; लोकाः प्राप्ताः स्थापितं स्वं यशश् च ॥
धर्मो यो ऽसाव् आदिदेवात् प्रवृत्तो; लोकज्येष्ठस् तं न जानामि कर्तुम् ॥

Transliteración (IAST)

purā vasumatīpālo yajñaṃ cakre didṛkṣayā ||
anādimadhyanidhanaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ prati ||
sa rājā rājaśārdūla māndhātā parameṣṭhinaḥ ||
jagrāha śirasā pādau yajñe viṣṇor mahātmanaḥ ||
darśayām āsa taṃ viṣṇū rūpam āsthāya vāsavam ||
sa pārthivair vṛtaḥ sadbhir arcayām āsa taṃ prabhum ||
tasya pārthivasaṃghasya tasya caiva mahātmanaḥ ||
saṃvādo 'yaṃ mahān āsīd viṣṇuṃ prati mahādyute ||
indra uvāca
kim iṣyate dharmabhṛtāṃ variṣṭha; yad draṣṭukāmo 'si tam aprameyam ||
anantamāyāmitasattvavīryaṃ; nārāyaṇaṃ hy ādidevaṃ purāṇam ||
nāsau devo viśvarūpo mayāpi; śakyo draṣṭuṃ brahmaṇā vāpi sākṣāt ||
ye 'nye kāmās tava rājan hṛdisthā; dāsyāmi tāṃs tvaṃ hi martyeṣu rājā ||
satye sthito dharmaparo jitendriyaḥ; śūro dṛḍhaṃ prītirataḥ surāṇām ||
buddhyā bhaktyā cottamaśraddhayā ca; tatas te 'haṃ dadmi varaṃ yatheṣṭam ||
māndhātovāca
asaṃśayaṃ bhagavann ādidevaṃ; drakṣyāmy ahaṃ śirasāhaṃ prasādya ||
tyaktvā bhogān dharmakāmo hy araṇyam; icche gantuṃ satpathaṃ lokajuṣṭam ||
kṣātrād dharmād vipulād aprameyāl; lokāḥ prāptāḥ sthāpitaṃ svaṃ yaśaś ca ||
dharmo yo 'sāv ādidevāt pravṛtto; lokajyeṣṭhas taṃ na jānāmi kartum ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
पुरा वसुमती पालःpurā vasumatī pālaḥпрежде хранитель земли; царь
यज्ञम् चक्रे दिदृक्षयाyajñam cakre didṛkṣayāжертву совершил ради желания увидеть; ради видения
अनादि मध्य निधनम्anādi madhya nidhanamбез начала, середины и конца; вечного
देवम् नारायणम् प्रतिdevam nārāyaṇam pratiбога Нараяну ради; к Нараяне
सः राजा राज शार्दूलsaḥ rājā rāja śārdūlaтот царь, тигр царей; Мандхатри
मान्धाता परमेष्ठिनःmāndhātā parameṣṭhinaḥМандхатри, Высочайшего; Вишну
जग्राह शिरसा पादौjagrāha śirasā pādauпринял головой стопы; склонился к стопам
यज्ञे विष्णोः महा आत्मनःyajñe viṣṇoḥ mahā ātmanaḥна жертве Вишну великодушного; Господа
दर्शयाम् आस तम् विष्णुःdarśayām āsa tam viṣṇuḥпоказал ему Вишну; явился ему
रूपम् आस्थाय वासवम्rūpam āsthāya vāsavamформу приняв Васавы; в облике Индры
सः पार्थिवैः वृतः सद्भिःsaḥ pārthivaiḥ vṛtaḥ sadbhiḥон, окружённый благими царями; с правителями
अर्चयाम् आस तम् प्रभुम्arcayām āsa tam prabhumпочтил того владыку; поклонился Господу
तस्य पार्थिव संघस्यtasya pārthiva saṃghasyaтого собрания царей; царского сонма
तस्य च एव महा आत्मनःtasya ca eva mahā ātmanaḥи того великодушного; Мандхатри
संवादः अयम् महान् आसीत्saṃvādaḥ ayam mahān āsītэта великая беседа была; состоялся диалог
विष्णुम् प्रति महा द्युतेviṣṇum prati mahā dyuteо Вишну, великосияющий; связанный с Вишну
इन्द्र उवाचindra uvācaИндра сказал; Индра произнёс
किम् इष्यते धर्म भृताम् वरिष्ठkim iṣyate dharma bhṛtām variṣṭhaчто желается, лучший носителей дхармы; чего ты хочешь
यत् द्रष्टु कामः असिyat draṣṭu kāmaḥ asiкоторого хочешь видеть; желая увидеть
तम् अप्रमेयम्tam aprameyamтого неизмеримого; Нараяну
अनन्त माया अमित सत्त्व वीर्यम्ananta māyā amita sattva vīryamбесконечной майи, безмерной сущности и силы; неизмеримо мощного
नारायणम् हि आदि देवम् पुराणम्nārāyaṇam hi ādi devam purāṇamНараяну, Первобога древнего; извечного Господа
न असौ देवः विश्व रूपःna asau devaḥ viśva rūpaḥтот бог вселенской формы не; Вишварупа
मया अपि शक्यः द्रष्टुम्mayā api śakyaḥ draṣṭumдаже мной может быть увиден; мне не виден
ब्रह्मणा वा अपि साक्षात्brahmaṇā vā api sākṣātили даже Брахмой непосредственно; даже Брахме
ये अन्ये कामाः तव राजन्ye anye kāmāḥ tava rājanкакие другие желания твои, царь; прочие желания
हृदि स्थाःhṛdi sthāḥв сердце стоящие; сокрытые в сердце
दास्यामि तान् त्वम् हिdāsyāmi tān tvam hiдам их, ведь ты; я исполню
मर्त्येषु राजाmartyeṣu rājāцарь среди смертных; владыка людей
सत्ये स्थितः धर्म परःsatye sthitaḥ dharma paraḥв истине стоящий, преданный дхарме; праведный
जित इन्द्रियःjita indriyaḥпобедивший чувства; самообузданный
शूरः दृढम् प्रीति रतः सुराणाम्śūraḥ dṛḍham prīti rataḥ surāṇāmгерой, твёрдо радующийся любви богов; любимый богами
बुद्ध्या भक्त्या चbuddhyā bhaktyā caразумом и бхакти; преданностью
उत्तम श्रद्धया चuttama śraddhayā caи высшей верой; великой верой
ततः ते अहम् दद्मिtataḥ te aham dadmiпоэтому тебе я дам; дарую
वरम् यथा इष्टम्varam yathā iṣṭamдар как желаешь; желанный дар
मान्धाता उवाचmāndhātā uvācaМандхатри сказал; Мандхатри ответил
असंशयम् भगवन् आदि देवम्asaṃśayam bhagavan ādi devamнесомненно, благословенный, Первобога; изначального Господа
द्रक्ष्यामि अहम् शिरसा अहम् प्रसाद्यdrakṣyāmi aham śirasā aham prasādyaувижу я, головой умилостивив; поклонившись
त्यक्त्वा भोगान् धर्म कामःtyaktvā bhogān dharma kāmaḥоставив наслаждения, желающий дхармы; стремясь к закону
हि अरण्यम् इच्छे गन्तुम्hi araṇyam icche gantumведь в лес хочу идти; желаю уйти
सत् पथम् लोक जुष्टम्sat patham loka juṣṭamна добрый путь, почитаемый миром; уважаемый людьми
क्षात्रात् धर्मात् विपुलात् अप्रमेयात्kṣātrāt dharmāt vipulāt aprameyātиз кшатрийской дхармы обширной, неизмеримой; царского долга
लोकाः प्राप्ताःlokāḥ prāptāḥмиры достигнуты; миры обретены
स्थापितम् स्वम् यशः चsthāpitam svam yaśaḥ caи собственная слава утверждена; слава поставлена
धर्मः यः असौdharmaḥ yaḥ asauта дхарма, которая; тот закон
आदि देवात् प्रवृत्तःādi devāt pravṛttaḥот Первобога пошла; изначально исходит
लोक ज्येष्ठः तम्loka jyeṣṭhaḥ tamстаршую в мире её; этот высший путь
न जानामि कर्तुम्na jānāmi kartumне знаю исполнять; не умею исполнять
Traducción

«В древности хранитель земли Мандхатри совершил жертву, желая увидеть безначального, бессрединного и бесконечного бога Нараяну. На жертве он, тигр среди царей, головой коснулся стоп великодушного Вишну, Высочайшего. Вишну явился ему, приняв облик Васавы, и Мандхатри, окружённый благими царями, почтил этого Господа. Тогда между тем собранием царей и этим великодушным произошла великая беседа о Вишну, великосияющий. Индра сказал: “Лучший из носителей дхармы, чего ты хочешь? Ты желаешь увидеть Нараяну — неизмеримого, обладающего бесконечной майей, безмерной сущностью и силой, древнего Первобога. Но этого Бога вселенской формы не могу непосредственно видеть даже я и даже Брахма. Какие другие желания стоят в твоём сердце, царь, я исполню, ведь ты царь среди смертных: стоишь в истине, предан дхарме, победил чувства, ты герой, любимый богами, наделён разумом, бхакти и высшей верой. Поэтому я дам тебе желанный дар”. Мандхатри сказал: “Благословенный, я несомненно увижу Первобога, умилостивив Его поклонённой головой. Оставив наслаждения, желая дхармы, я хочу уйти в лес, на добрый путь, почитаемый миром. Через обширную и неизмеримую кшатрийскую дхарму я достиг миров и утвердил свою славу, но ту дхарму, что пошла от Первобога и является старшей в мире, я не знаю, как исполнять”».

Versión

e365d65d3d5e · publicado 20 jun 2026, 18:08:19 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con